fríggjadagur 28. januar 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 19 - 28. januar 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Viðmerking: Tjóðveldið sett upp á pláss Hvat man formaður Javn- aðarfloksins í grundini meina við, tá ið hann í eini blaðgrein nú um dagarnar segði, at Sambandsflokkur- in fór í baklás tann dagin, hann varð stovnaður? Tað er rætt, at flokkurin frá fyrsta degi hevur havt sum aðalmál í ríkisfelagsskapi við Danmark at menna før- oyska fólkið og samfelagið á øllum økjum, og hann ætl- ar ikki at vika við tað. Eing- in ivi kann vera um, at Jó- annes Eidesgaard roynir at gera støðufesti Sambands- floksins til nakað ódámligt fyri at leiða tankarnar hjá fólki burtur frá tí støðuloys- inum og politiska skinkli- num, sum nú valdar í Javn- aðarflokkinum. Fyrr í tíðini hevði Javn- aðarflokkurin eina greiða politiska stevnu, sum bygdi á tær sosialistisku hugsjón- irnar, tó nakað lagaðar til føroysk viðurskifti. Harav navnið, ið fedrarnir góvu flokkinum. Tað var einki ringt í tí, tvørturímóti. Eisini her í Føroyum hava vit javn- aðarrørsluni nógv at takka fyri. Á tí sosiala økinum hevur flokkurin gingið á odda fyri at veita teimum minni mentu ábøtur á allan hátt. Í hesum strevi hevur flokkurin frá byrjanini av fingið hollasta stuðulin frá Sambandsflokkinum, sum hóast liberalur, er ein sosialt sinnaður flokkur. Føroyski Javnaðarflokk- urin er eins og allir teir sos- ialdemokratisku flokkarnir í Vesturheiminum seinastu tíðina komnir rættiliga upp í rasshaft, tí tann verka- mannastættin, sum teir skuldu hjálpa, og sum veitti teimum flestu atkvøðurnar, nú er vorðin til eina miðal- stætt, sum nú er farin at at- kvøða borgarligt. Tí er tað seinastu árini vorðið meira og meira vanligt, at teir sos- ialdemokratisku flokkarnir hava otað seg til høgru og meira og meira hava rikið borgarligan politikk. Ja, nógvir borgarligir flokkar hava sæð seg vera yvirhál- aðar frá høgru av sosial- demokratunum. Hetta sama hava vit sæð her á landi seinastu árini. Samleikakreppan ger seg í ólukkumát galdandi í Javn- aðarflokkinum, og tað mugu teir gera nakað við. Seinastu tvey árini hevur Javnaðarflokkurin kortini verið heppin. Tí hann situr í andstøðu til eina landsstýr- issamgongu, sum ongan bú- skapar-, mentanar-, sosial- ella vinnupolitikk hevur rik- ið, og sum heldur ongan annan politikk ætlar sær at reka hetta skeiðið enn at út- vega Føroyum fullveldi. Evsta vald! Her sær Javnaðarflokkur- in sína bjarging. Hann vil sleppa upp í dansin. Men ólukkutíð. Oddamenninir hava gloymt grasrøturnar. Flestu javnaðarfólk eins og sambandsfólk hava gaman í altíð verið tjóðskaparsinn- að, men tey eru ikki loys- ingarhugað. Tey vilja fegin, at vit skulu gerast so sjálv- bjargin sum gjørligt og vinna fram til at stýra okk- ara egnu viðurskiftum sum mest, men vit skulu varð- veita tey bondini og tað skil- agóða og frísinnaða sam- starvið vit hava havt við Danmark. Heldur ikki javn- aðarfólk vilja hava fullveld- isdans. Tey vilja hava, at flokkurin rekur samfelags- politikk, at politikkararnir hava fremst í huganum væl- ferðina hjá tí einstaka borg- aranum og ikki einans hjálpa Hoydal at gera per- sónliga dreym sín til veru- leika. Javnaðarflokkurin veit, at hann hevur mist nógv av sínum trúvirði millum velj- ararnar orsakað av tí tví- skinningspolitikki, hann hevur ført við at eta kirsuber við Høgna Hoydal. Í besta føri fær hann steinarnar aft- ur í knokkin. Javnaðar- flokkurin hevur í sjálv-stýr- ismálum skift støðu so ofta, at onkur hevur samanborið hann við ein væl smurdan veðurhana. Uttanveltaðu tjóðveldisserfrøðingarnir úti um í samfelagnum eru al- tráir eftir at fáa Javnaðar- flokkin við í eina breiða semju um fullveldismálið. Upprunaliga konseptið hjá samgonguni er álvars- liga krakelerað. Vit hava sæð, hvussu Høgni Hoydal hevur annekterað øll argu- mentini frá teimum, ið hava øðrvísi hugsan, og sum hann ikki hevur kunnað aft- urvíst. Í staðin fyri at vísa teimum aftur , hevur hann tikið tey upp sum síni egnu fyri soleiðis at teppa alla andstøðu í føðingini. (Tann seinasta søgan, sum gongur er, at hann vil gera Nýskip- anaruppskot Sambands- floksins til einkis við at um- doypa Fullveldi til Nýveldi; men hetta man bara vera skemt. Tendensurin er ið hvussu er greiður). Kaffifundirnir og seinasta útmeldingin frá løgmanni benda á, at tað verður ein útvatnað avtala, teir fara at koma aftur við, tí Føroya fólk skal góðkenna hana, og teir vita, at í upprunaliga líkinum hevur hon ikki ein kjans. Tá ið teir koma aftur fara teir at feira avtaluna við champanju, og Javnaðar- flokkurin verður boðin við, tí hann var so positivur og hjálpti til við loysingini. Jóannes Eidesgaard livir í teirri trúgv, at hann og Javnaðarflokkurin geva fullveldisætlanini mótspæl. Tað ger hann ikki. Tí teir taka ikki ímóti mótspæli. Tann politiskt trillrundi løg- maðurin fær javnaðarfor- mannin at tuska runt í man- eguni við at siga, at hann dyrgir eftir eini breiðari semju. Nú má tað skjótt fara at ganga upp fyri Eides- gaard, at ein breið semja fæst einans uttan um Tjóð- veldisflokkin, um Javnaðar- flokkurin meinar nakað við, at loysnin skal vera innan fyri ríkisfelagsskapin. Um nakað er í tí, sum Eidesgaard sigur, at eingin flokkur hevur lagt so nógv brenni til loysingarbálið sum Sambandsflokkurin, so kundi tað hent, at hann um stutta tíð varð yvirhálaður av Føroya Javnaðarflokki, um hann ikki skjótt heldur uppat at spæla sirkushestur. Uppskot Javnaðarfloksins til Sjálvstýrislóg og Nýskip- anaruppskot Sambands- floksins er einasta veruliga grundarlagið fyri eini breið- ari semju, og tað kann tryggja tí einstaka húski- num vælferðina í víðastu merking, og tað eigur at vera høvuðsmálið í føroysk- um politikki. Eilif Samuelsen Er støðufesti Sambandsfloksins tað sama sum at fara í baklás? SO hendi tað aftur. Tjóðveldisflokkurin rumblar eitt sindur móti fólkaflokspolitikkinum, ið hendan sam- gongan førir, men kúvendir so, tí fullveldismálið verður sett upp ímóti øllum øðrum. Fólkaflokkurin veit sjálvsagt, hvussu landið liggur og kann tí týggja sær sum hann vil í samgonguni. At Fólkaflokkurin hevur vunnið ein politiskan sigur yvir Tjóðveldis- flokkin, sæst á tí, sum ein fólkaflokstingmaður segði í Krosskast í hesi vikuni um at lata eitt part- afelag standa fyri Vágatunnilinum: “Tað er nakað ideologiskt í hesum”. GLOYMD er framferð landsstýrisins móti undan- farna Landsverkfrøðingi, og Tjóðveldisflokkurin — størsti samgonguflokkur - er saman við samgong- uni og Sambandsflokkinum við til at blástempla framferðina hjá Finnboga Arge móti Landsverk- frøðinginum. ØLL ætlanin er ikki sørt ivasom. Partafelagið Vág- atunnilin kann í prinsippinum seta prísin at sleppa um Vestmannasund sum tað vil. Hettar segði Finnbogi Arge í omanfyrinenvdu sjónvarpssending. Hettar merkir við øðrum orðum, at vágafólk og onnur, ið koma at nýta undirsjóvartunnilin í prin- sippinum onga vissu hava fyri, at tey sleppa tvørt- urum fyri sama prís, sum í dag, ella minni. Hettar er fyrsta stig til brúkarabetaling av tí, ið átti at verið almennar tænastur í Føroyum. Hvat verður tað næsta? VIT hava fyrr nevnt tað skeiva í, at ein partur av føroyska veganetinum kann gerast ogn hjá út- lendskum kreditorum, og at eitt alment partafelag ikki er undir lógini um alment innlit. Spurningurin er um Heini O Heinesen ikki eisini hevur rætt, tá hann sigur, at alt landsveganetið í Føroyum átti at havt sama eigara. Harmiligt er bert, at Tjóðveldis- flokkurin gevir seg í hesum ideologiska máli. Hvussu verður næstu ferð ein tunnil skal borast í Føroyum? Nógvir tunlar eru einsporaðir, og gerast heldur ikki yngri. Skulu onnur partafeløg standa fyri tí? Er brúkaragjald vegurin frameftir? Hvussu verður tá við útjaðarinum? TAÐ mest ótrúliga í argumentatiónini hjá Finn- boga Arge er, at hann sigur, at partafelagsformurin er neyðugur fyri at sleppa uttanum íløguloftið á fíggjarlógini. Hví hava vit eitt íløguloft á fíggjar- lógini? Tað má vera fyri ikki at ovurupphita bú- skapin. Heldur landsstýrismaðurin í Vinnumálum, at landið, við at lánifíggja eina íløgu uttanum fíggjarlógina, sleppur undan ovurupphiting? Bert tað, at landsíløgur vera lánifíggjaðar fyri fyrstu ferð í nógv ár, átti at fingið onkran at øtast. Lánifíggjaða íløgan hjá landstýrismanninum hevur nógv størri ávirkan á búskapin enn t.d. ein íløga, har landið innflytir tól til eitt nú Landssjúkrahúsið. VIT eftirlýsa enn einaferð góð argument móti, at hesin tunnilin verður gjørdur av Landsverkfrøð- inginum, eins og flestu undanfarnu tunlar í Føroy- um. Fíggingin kann vera beint av fíggjarlógini ella fíggjað úr einum grunni uttanfyri fíggjarlógina, har peningurin verður játtaður av fíggjarlógini, uttan at hann noyðist at brúkast upp fyri hvørt ár. Vil man Landsverkfrøðingsstovninum og føroyskari tunnilsgerð til lívs, so er ivaleyst bert at taka undir við anleggslógini hjá Finnboga Arge. Á pallin í kvøld Í kvøld fara Eivør Pállsdóttir við manning og Shalder Geo at spæla á Café Natúr DAGFINN OLSEN Sum partur av størri tónleik- aferð í Føroyum, Danmark, Finnlandi, Estlandi og Sám- alandi, fara Shalder Geo og Eivør Pállsdóttir Kvartett í kvøld á pall. Byrjanin til ferðina, sum er frá januar til juni í ár, verður í kvøld á Café Natúr. Við í Shalder Geo eru Kristian Blak, Heðin Z. Davidsen, Mikael Blak og Høgni Klakkstein. Saman við Eivør leika Búi Dam, Mikael Blak og Brandur Jacobsen. Eivør Pállsdóttir Hjartaliga takka vit øllum tykkum, sum við gávum, blómum, sangi, fjarritum og á annan hátt vóru við til at gera silvurbrúdleypsdag okkara hin 28. des. 1999, ógloymandi. Heilsan Berghild og Erolf Tøkk íslendski fiskimála- ráðharrin á vitjan Í gjár kom nýggi íslendski fiskimálaráðharrin, Árni M. Mathiesen, til Føroya til fiskivinnusamráðingar JOHN JOHANNESSEN Í gjár byrjaðu fiskiveiðisam- ráðingarnar fyri ár 2000 millum Ísland og Føroyar á Hotel Hafnia í Havn. Hetta er fyrstu ferð, at Jørgen Niclasen, lands- stýrismaður, skal samráðast við nýggja íslendska fiski- málaráðharran, Árna M. Mathiesen. Áður hava sam- ráðingarnar verið við fyrr- verandi fiskimálaráðharran, Þhórsetin Pállson. Jørgen Niclasen sigur, at samstarvið var ógvuliga gott við Þhórstein Pállson, og vónar hann, at sama fer at verða galdandi við sam- starvinum við Árna M. Mat- hiesen. Skulu víðka um útnorðursamstarvið Høgni Hoydal heldur tað kann verða Føroyum at stórum gagni, arbeiða vit fyri at víðka um útnorðursamstarvið suðureftir og vestureftir JOHN JOHANNESSEN – Vit mugu blása lív í norð- urlendska samstarvið áðr- enn tað brotnar av um tvør- an. Hetta var høvuðsboð- skapurin í fyrilestrinum við Høgna Hoydal, ið Norrøna- felagið í Føroyum skipaði fyri í Losjuni í Havn í gjár. Høgni Hoydal vísti í fyri- lestrinum á týdningin, norð- urlendskt samstarv hevur fyri Føroyar. Serliga heldur hann, at tað kann fáa týdn- ing fyri okkum, fáa vit grannalondini fyri sunnan, Nova Scotia og Kanada við í samstarvið. Áhugin fallandi Høgni Hoydal vísti á, at á- hugin fyri útnorðri tykist vera alsamt fallandi innan norðurlendskt samstarv. Or- søkina til hetta heldur hann vera, at í samstarvinum er mark komið upp ímillum útnorður og skandinavisku londini somuleiðis, sum mark eisini hevur stungið seg upp millum útnorður- londini saman við Noreg og tey skandinavisku londini, ið eru limir í ES. – Samstundis, sum áhug- in fyri londunum í útnorði er fallandi innan norður- lendskt samstarv, er áhugin fyri Baltalondunum alsamt vaksandi. Hetta haldi eg vera skeivt. Høgni Hoydal vísti á, at hetta minnir ikki sørt um imperialismu. Tí tað tykist, sum Norðurlond royna, sum tann stóri lærumeistarin, at læra Baltisku londini um fólkaræði. Tó segði Høgni Hoydal seg ikki vera ímóti áhugan- um fyri Baltalondunum, men helt hann, at hugsað eigur at verða um, hvussu hetta samstarv er skipað. Men fyri at styrkja um leiklutin hjá londum í út- norði í norðurlendskum samstarvi, heldur Høgni Hoydal, at vit eiga at ar- beiða fyri at fáa Kanada, Nova Scotia, Hetland og Skotland við upp í sam- starvið. Fáa vit hetta, er hann sannførdur um, at vit hava tryggjað okkum pallin út í heim. Eydnast tað ikki, at styrkja útnorðursamstarvið á henda hátt, sær Høgni Hoydal stóran vanda fyri, at samstarvið brotnar av um tvøran. Viðkomandi umhvørvispolitikkur – Umhvørvispolitkkur er nakað, ið nógv verður gjørt við innan norðurlendskt samstarv, men eg haldi tó, at tað er burturvið at tosa um ein havumhvørvispolit- ikk, uttan, at londini í Norð- uratlantshavi eru við. Í hesum sambandi vísti Høgni Hoydal aftur á týdn- ingin av at fáa Skotland, Hetland, Kanada og Nova Scotia saman við Grøn- landi, Íslandi og Føroyum við upp í útnorðursamstar- við, so vit kunnu vera við til at seta dagsskránna fyri verjuna av tilfeinginum í Norðuratlantshavi. – Tað er jú heilt náttúrligt, at londini kring Norðuratl- antshav seta dagsskránna fyri verndini av Norðuratl- antshavi, segði Høgni Hoy- dal. NORA lykilin Ein lykil til at styrkja um samstarvið í útnorði, er sambært Høgna Hoydal, NORA, ið er eitt samstarv millum Grønland, Ísland, Føroyar og strandalondini í Noregi. Hetta samstarvið, heldur Høgni Hoydal, kann styrkjast móti Nova Scotia, Kanada og grannunum sunnanfyri. Hetta sigur Høgni Hoydal seg eisini hava skotið upp á fleiri fundum í ráðharra- bólkinum, har hann er lim- ur. Men hóast Ísland hevur stuðlað hesum hugskotin- um, hevur móttøkan frá hin- um ráðharrunum í bólkin- um verið ógvuliga ymisk. Tó er samstarvið komið so mikið langt, at tað hálv- gum er gjørt av at halda eina ráðstevnu millum øll hesi londini í Føroyum einaferð í summar. Øll londini hava játtað at verið við til ráð- stevnuna, har spurningurin um burðardygga veiðu verður á skránni saman við umhvørvismálum og øðr- um. – Fyri samráðingarnar í ár er einki serligt á skránni. Vit skulu bara syrgja fyri at halda fast upp á tey rættindi vit hava, sigur Jørgen Niclasen og vísir á, at hetta væntandi fer at bera til. Sum hann hevur skilt, er nýggi íslendski fiskimálaráðharrin eins stórur føroyavinur, sum aðrir íslendingar. Eiga eisini at geva Høgni Hoydal heldur tað vera øsømiligt at vera við Norðurlandaráðnum, bert fyri at fáa nakað burturúr JOHN JOHANNESSEN – Tað er skeivt, at Føroyar eru við í Norðurlandaráð- num, bert fyri at fáa nakað burturúr. Samstundis, sum vit fáa pening frá ráðnum, eiga vit eisini at gjalda til ráðið. Høgni Hoydal heldur tað vera keðiligt, at Føroyar ikki eru beinleiðis gjald- andi limir í Norðurlanda- ráðnum. Orsøkina sigur hann vera, at Føroyar eru í ríkisfelagsskapi við Dan- mark, og tí luttaka sum partur av Danmark, uttan sjálvstøðugan atkvøðurætt og uttan at gjalda lima- gjald. Verða Føroyar sjálvstøð- ugir limir, merkir hetta, at vit skulu gjalda eitt lima- gjald, ið liggur millum 1,5 til 1,8 milliónir. Somuleið- is krevur hetta eisini, at vit eisini einaferð skulu hava formansskapin í øllum teimum mongu ráðunum innan Norðurlandaráð- num. Høgni Hoydal sigur, at tað sjálvsagt verður torført hjá føroyingum at útfylla hesar formansskapir. Men hann vísir á, at Ísland hev- ur roynt hetta, og tað gekst væl. Ísland mannaði tá teir formansskapirnar, tað kundi mannað, og síðani lat tað restina av formans- sessunum til Svøríki. Nøkulunda soleiðis heldur Høgni Hoydal, at Føroyar kundu borið seg at, fingu vit sjálvstøðugan limaskap. Fiskimálaráðharri Íslands, Árni M. Mathiesen, er útbúgvin djóralækni og serfrøðingur í fiskasjúkum Høgni Hoydal, landsstýr- ismaður í norðurlanda- málum støðirnar kring landið Heimabio Leiga videofilmar á hesum støðum: Statoilstøðin í Gundadali tel. 314770 Statoilstøðin í Kollafirði tel. 421083 Statoilstøðin í Saltangará tel. 449133 Statoilstøðin í Klaksvík tel. 457353 Statoilstøðin í Sørvági tel. 332001 Statoilstøðin í Sørvági tel. 332001 Statoilstøðin í Leirvík tel. 443360 Nýggir filmar hvørja viku UNIVERSAL SOLDIER NÅR GODTFOLK KOMMER TIL BYEN ARLINGTON ROAD THE MATRIX Sosialurin - 311820