mikudagur 27. apríl 2005síða 2

2 Nr. 78 - 27. apríl 2005 Vilja hava yvir- gangsmann Myndugleikarnir í Kuba krevja, at USA skal út- flýggja tann 77 ára gamla Luis Posada Carriles, tí sambært kubansku myndugleik- unum er maðurin sekur í yvuirgangi. Amerikan- ararnir hava ikki váttað, at Luis Posada Carilles er í USA, men myndug- leikarnir í Kuba halda uppá, at hann slapp til USA ígjøgnum Meksiko fyri einum mánað síð- ani, og at hann hevur bið amerikonsku myndug- leikarnar um friðskjól. Luis Posada Carriles arbeiddi hjá ameri- konsku fregnartænastuni CIA í fleiri ár, og hann fekk eisini venjing í ein- ari legu hjá CIA. Hann er skuldsettur fyri at hava roynt at myrða ku- banska leiðaran, Fidel Castro, fleiri ferðir, og í Venesuela hava mynd- ugleikarnir skuldsett hann fyri at hava skipað fyri einari bumbuatsókn at einum kubanskum flogfari har í 1976. Kubanski ST-sendi- harrin, Orlando Requei- jo, segði mánadagin, at Luis Posada Carilles er tann ringasti yvirgangs- maðurin á vestaru jarð- arhálvu, og hann legði amerikanararnar undir at verja hann. Verður hann flýggjaður mynd- ugleikunum í Kuba, kann Carilles fáa deyða- revsing, skrivar AP. Fáa onga hjálp Norðurkorea hevur skot- ið upp, at Norðurkorea og Noreg skulu fara undir eina menningar- ætlan, sum skal vara nøkur ár, men norska svarið var nei. Norðurkoreanska uppskotið varð borið fram á fundi, sum stjórin í norska uttanríkisráð- num, Vidar Helgesen, hevði við fleiri norður- koreanskar ráðharrar í Pyongyang um viku- skiftið. Vidar Helgesen sigur við NRK, at Noreg kann ikki ganga einari tílíkari áheitan á møti, fyrr enn Norðurkorea veitir fulla vissu fyri, at landið gevst við øllum royndum at útvega sær kjarnorkuvápn. Fyri tveimum árum síðani játtaði norður- koreanska stjórnin at samráðast við granna- londini og USA um kjarnorkuætlaninar, men samráðingarnar endaðu úrslitaleysar. Tað kommunistiska stýrið í Pyongyang hev- ur framvegis trupulleik- ar við at útvega fólk- inum nóg mikið av mati, og tey seinastu árini hevur landið fingið mat og heilivág úr Noregi. Men talan verður ikki um annað samstarv. Dapurskygdir týskarar Leiðararnir í týska vinnulívinum hava ikki so góðar vónir um fram- tíðina. Tað sæst í einari kanning, sum bleiv al- mannakunngjørd í gjár. Har sæst, at vinnu- lívsleiðararnir eru ikki so bjartskygdir, sum teir vóru fyri bara einum hálvum ári síðani, og at tað er serliga tann høgi oljuprísurin, sum ør- kymlar teir. Tey, sum hava gjørt kanningina, siga, at tey høvdu vænt- að hetta úrslitið, men at álitið á framtíðina er kortini minkað meiri, enn tey høvdu roknað við. Kanningarúrslitið er grundað á samrøður við 7.500 týskar vinnulívs- leiðarar, og úrslitið verður vanliga hildið at vera ein góð ábending um komandi gongdina í týska ídnaðinum, skrivar Reuters. Tók ikki ímóti stuðuli Fyrrverandi norski for- sætisráðharrin og Høgra -formaðurin Kåre Wil- loch avdúkar nú, at flokkur hansara fekk fíggjarligan stuðul frá fyritøkum, sum vildu hava ávís politisk tiltøk afturfyri. - Tað hendi einaferð í mínari tíð, men eg veit um tvey onnur dømi. Men tílíkum stuðuli tóku vit ikki ímóti, og pengarnir vórði tí sendir aftur beinanvegin, sigur Kåre Willoch við Aften- posten. Hann heldur, at Arbeiðaraflokkurin eig- ur at gera tað sama við stuðulin, sum flokkurin fær frá arbeiðararørsl- uni, tí tann stuðulin er eisini ætlaður at geva rørsluni ávirkan á poli- tikkin hjá flokkinum. - Arbeiðaraflokkurin hevur dugað sera væl at sannføra fólk um, at hann fær ikki so nógvan stuðul sum eitt nú Høgri, men í veruleik- anum er tað øvugt, tí Ar- beiðaraflokkurin hevur altíð havt meiri pengar til valstríð enn Høgri, sigur fyrrverandi Høgra- formaðurin. UTTAN ÚR HEIMI Teir seinastu sýrisku hermenninir fóru úr Libanon í gjár AFTURTØKA Árni Joensen: fartekst@mail.dk Fyri fyrstu ferð í 29 ár eru eingir sýriskir hermenn í grannalandinum Libanon. Í gjár vóru bara 200 hermenn eftir, men teir skuldu fara um markið í gjárkvøldið. Sýrialand sendi herin inn í Libanon í 1976 fyri at steðga libanska borgara- krígnum, sum var byrjað árið fyri. Men borgara- kríggið endaði ikki fyrr enn í 1990, og tá høvdu teir sýr- isku hermenninir stríðst við muslimsk og kristin herlið, deildir hjá libanska stjórn- arherinum, palestinskar bólkar og ísraelska herin. Hildið verður, at umleið 12.000 sýriskir hermenn lótu lív í hesum bardøgun- um. Sýrialand gekk við til at taka herin úr Libanon eftir áhaldandi mótmælisgong- ur, sum byrjaðu, tá fyrrver- andi libanski forsætisráð- harrin, Rafik al-Hariri, doyði í einari bumbuatsókn tann 14. februar. Amerikanska stjórnin sigur seg vera væl nøgda við, at sýriski herurin er farin úr Libanon, men ein talsmaður hjá Bush, forseta segði við Reuters í gjár, at afturtøkan er ikki fullkom- in, fyrr enn tann sýriska fregnartænastan hevur mist alla ávirkan í Libanon. Í næsta mánað verður val í Libanon, og tá fáa vit at síggja, um tann sýriska afturtøkan er fullkomin, segði talsmaðurin. ST vil vera við, at teir útlendsku hermenn- inir í Afghanistan bróta fara illa við fólki FRAMFERÐ Árni Joensen fartekst@mail.dk Ein frágreiðing, sum mannarættindasendimaðuri n hjá ST, Cherif Bassiouni, hevur skrivað, avdúkar, at teir 18.000 útlendsku her- menninir í Afghanistan og afghanski stjórnarherurin hava framt fleiri brot á al- tjóða reglur og lógir. Mill- um annað eru fleiri frá- sagnir um, at sivilfólk eru pínd, og at fleiri hava verið fyri kynsligum ágangi. Dráp eru heldur ikki óvan- lig. Harafturat eru mong dømi um tilvildarligar handtøkur, sum minna meiri um lógloysi enn nak- að annað. - Tá hermenninir fremja slíkt, sum er beinleiðis brot á altjóða mannarættindi og fólkarættin, taka teir støðið undan øllum ætlanum um at skipa Afghanistan sum eitt rættarsamfelag, skrivar Cherif Bassiouni í frágreið- ingini. ST-sendimaðurin kærir seg um, at hvørki hann ella nakar annar sendimaður hjá ST hevur fingið atgongd til tey amerikonsku fongslini í Afghanistan. Tey seinastu árini eru minst átta fólk deyð, meðan tey hava verið í varðhaldi hjá amerikanar- unum. Pentagon hevur sagt, at málini eru kannað, men at at frágreiðingarnar eru loyniligar. Mannarættindafelagsska pirnir Amnesty Internatio- nal og Human Rights Watch taka undir við at- finningunum hjá Cherif Bassiouni. Human Rights Watch sigur, at teir út- lendsku hermenninar vísa alt ov lítla virðing fyri fólkarættinum. Av teimum 18.000 út- lendsku hermonnunum í Afghanistan eru 17.000 úr USA. Hinir 1.000 eru úr fleiri londum, teirra millum Danmark og Noregi. Útlendsku hermenninir í Afghanistan bróta altjóða lógir og reglur So eru sýrar farnir úr Libanon Seinastu vikurnar hevur sýriski herurin tikið seg aftur úr Libanon, og í gjár fóru teir seinastu um markið Mynd: Reuters