leygardagur 7. mai 2005síða 8

8 Nr. 85 - 7. mai 2005 FØÐIDEILDIN Eydna Skaale Eydna@sosialurin.fo Sosialurin hevur roynt at fáa hendur á úrskurðinum í málinum, men dómarin, Peter Flügger, sigur við Sosialin, at úrskurðurin framvegis ikki var liðugt skrivaður, tá blaðið fór til prent. Peter Flügger vildi ikki geva eina munnliga frá- greiðing um málið, men segði, at partarnir fáa úr- skurðin kl 13 fríggjadag- in, eftir at Sosialurin er- farin til prentingar, og hann væntaði ikki at vera liðugur at skriva úrskurð- in fyrr enn tá. Hóast hann var ógvu- liga fámæltur, so segði hann tó, at hann serliga hevur nýtt eina aðra sak sum grundgeving fyri dóminum. Talan er um sakina ímillum Fiski- málastýrið og Føroya Skipara– og Navigatørfel- ag, sum varð avgjørd 17. mars 2005. Málið ímillum Fiskimálastýrið og Skipara- og Navigatørfelagið, sum úrskurðurin um stríðið á føðideildini er bygdur á, hevur higartil fingið tríggjar avgerðir í trimum ymiskum rættum. Nú bíða partarnir eftir at sleppa í hægsta rætt FØÐIDEILDIN Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ellintur Abrahamsen, for- maður í Føroya Skipara- og Navigatørfelagi, sigur, at málið, sum úrskurðurin hjá sjúkrarøktarfrøðingunum er bygdur á, er málið sum var í sambandi við, at Skipara- og Navigatørfel- agið ikki fekk ein sáttmála fyri Brimil í síni tíð. Tað endaði við verkfall- ið. Ellintur greiðir frá, at fimm av limum felagsins eisini vóru arbeiðsleysir tá. So hendi tað, at Tjaldrið ein dag ikki hevði nakran stýrimann. Skipara- og Navigatørfelagið noktaði limum sínum at søkja arbeiðið, fyriuttan teimum fimm arbeiðsleysu monnunum. Fyrstu ferð tað var gjørt hendi einki. Men aðruferð felagið noktaði limum sín- um at søkja, fyrr enn málið um Brimil var komið í rættlag, varð tað drigið í fútarættin, sum noyddi limirnar aftur til arbeiðis. – Teir fóru so til arbeiðis, og tað var ikki meiri at gera við tað málið. Men seinni kom málið inn fyri Føroya rætt. Og teir góvu okkum fult viðhald. Vit høvdu all- an rætt til at fara í verkfall og at nokta limum okkara at søkja arbeiðið, staðfestir Ellintur Abrahamsen. Hann sigur tó, at málið enn einaferð varð skotið inn fyri rættin, hesuferð Eystara landsrætt. – Teir søgdu, at vit høvdu ikki loyvi at nokta limunum at søkja arbeiðið, tí verkfallið var ólógligt. Og tað dugdu vit væl at síggja, at um verkfallið var ólógligt, so var fylgjandi forboð tað eisini, greiðir Ellintur frá. Men framvegis er málið ikki avgreitt. Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag hev- ur søkt um at fáa eina avgerð frá hægsta rætti. – Vit hava framvegis ikki fingið nakað svar, men eg havi skilt á lagnum, at tað fer at lata seg gera. So vit bíða eftir endaligu avgerð- ini, sigur Ellintur Abra- hamsen at enda. Púra burturvið Skipara- og Navigatørfel- agið er eitt av teimum 16 yrkisfeløgunum, sum hava skrivað undir yvirlýsingina, sum sæst aðrastaðni á síðuni. – Vit eru ímóti, at fúta- rætturin verður drigin inn í mál, sum snúgva seg um føroyska arbeiðsmarknað- in. Serliga tí, at málini so verða avgjørd eftir lógum, ið eru galdandi fyri danska arbeiðsmarknaðin. Og tær lógirnar eru ikki galdandi í Føroyum, vísir Ellintur Abrahamsen á. Hann sigur víðari, at málini eisini verða avgjørd av fólki, sum vita alt um danska arbeiðsmarknaðin, men einki um tann før- oyska. Tí eru tey ikki før fyri at koma við einum nøktandi dómi. – Vit eru ímóti, at dansk- ar reglugerðir, sum ikki eru galdandi her á landi, skulu avgerða mál her á landi, sigur Ellintur. Spurdur hvat so átti at verið gjørt í stríðnum um føðideildina og við ólógliga verkfallið, svarar Ellintur Abrahamsen, at partarnir áttu at funnið eina semju sínamillum. – Partarnir áttu at tosað saman. Tað kann vera, at tað eru nakrir trupulleikar, men veruligu trupulleik- arnir koma ikki fyrr enn partarnir gevast at tosa saman. Og um tað ikki letur seg gera, so vilja vit undir øllum umstøðum mótmæla, at málið verður flutt í fútarættin, sigur hann. Ellintur Abrahamsen skoytir tó uppí, at hetta er eitt stríð ímillum tvey fak- feløg og leiðsluna á sjúkra- húsinum. Og at hendan ósemjan hevur verið leingi á veg. – Eg haldi, at fakfeløgini ikki hava dugað nóg væl at finna loysnir. Málið hevur tikið langa tíð, uttan at nak- að ítøkiligt er hent. Tað er skyldan hjá fakfeløgunum at finna góðar loysnir, og tað haldi eg ikki, at tey hava gjørt í hesum førinum, slær Ellintur Abrahamsen at enda fast. Málið er ikki avgjørt Dómarin í Fútarættinum: Nýtti aðra sak sum grundgeving Verkfallsmálið um Brimil ímillum Fiskimálastýrið og Skipara- og Navigatørfelag- ið, varð lagt sum grund fyri dóminum frá fútarættinum. – Tað er burturvið at fúta- rætturin skal uppí málið, heldur Ellintur Abrahamsen Ein norsk uppfinning tekur nú arbeiði úr hondini á manninum, sum vanliga stóð við línurulluna umborð á einum línubáti. Sjálvvirkandi línu- dragarin, sum Delitek í Noregi hevur upp- funnið, syrgir fyri, at fiskurin, sum áður var goggaður við lúnningina, nú kemur upp í »elevatori« NAFF Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Á eini so stórari fiskivinnu- framsýning, sum North Atlantic Fish Fair, er nógv at síggja, og hjá tær sum tíðindamanni er ikki lætt at velja burtur úr, hvar tú best kanst brúka tína orku teir dagarnar, stevnan varir. At vitja einar 250 framsýnarar, har fleiri enn 300 einstakir framsýnarar eru á básun- um, er næstan ógjørligt. Tú kanst steðga á og spyrja teg fyri, men tað er ógjørligt at fregnast um alt, teir hava á sínum básum. Hvør fram- sýnari er á sín hátt áhuga- verdur, og tú verður snøgt sagt »bumbaður« við informatión. Nýggj uppfinning Á felags básinum hjá Nes kommunu hittu vit Theodor Poulsen, sum eigur trolbát og hevur siglt meginpartin av sínum lívi. Hann og kon- an, Katrin, hava eitt firma, tey rópa TheoKat. Tey um- boða ymiskt forvitnisligt, sum tey hava fingið hendur á, eitt nú í Noregi. Eitt av hesum umboðum er ein sjálvvirkandi línudragari, har fiskurin ikki longur verður goggaður við lúnn- ingina. – Við hesi skipan, sum er rættiliga nýggj á marknaðinum, verður fiskurin – tá ið hann kemur upp í vatnskorpuna, førdur inn í ein sonevndan »elevator«. Fyrst fer hann upp í avkrøkjaran og síðan í bandskipanina, sum síðan lyftir fiskin upp í blóðging- arpavnin á dekkinum. Hetta merkir, at fiskurin verður ongantíð goggaður, sum vanligt er umborð á útróðrarbátum og línubát- um. Dettur fiskur av húk- inum eftir, at hann er komin inn í »elevatorin«, fer hann ikki í havið aftur. Theodor Poulsen sigur, at tað er norska fyritøkan, Delitek, sum hevur upp- funnið og frameitt hesa skipan, og tekniskur stovn- ur í Tromsø í Noregi hevur verið við í menningini av henni. – Skipanin er roynd um- borð á útróðrarbátum, og so hvørt sum hesar royndir eru gjørdar, er hon eisini betr- að, soleiðis at hon í dag virkar sum ætlað. Hann sigur, at hetta er ein skipan, sum »avloysir« mannin við rulluna. Útróðrarbátar og línuskip – Í fyrsta lagi er skipanin bygd til útróðrarbátar, men nú verður hon so eisini bygd til størri línuskip, har hon verður »feld« inn í skipssíðuna. Theodur sigur, at tá ið elevator-skipanin, sum annars hongur føst í lúnningini, ikki er í brúki, verður hon tikin inn við eini oljutrýstskipan og løgd oman á blóðginhgarpavnin, til drigið verður aftur. – Eitt av endamálunum við hesi skipan er, at fisk- urin ikki verður goggaður, og tískil verður dygdin á honum eisini betur. Verður tað einaferð soleiðis, at fiskur verður førdur livandi til lands í brunnbáti, er hetta ein útmerkað upp- finning. Hinvegin kann maðurin, sum vanliga stóð við rulluna, nú í størri mun taka sær av blóðging og kryvjing – og annars ansa eftir, at línan, sum drigin verður, kemur inn, sum hon skal, sigur Theodor Poulsen. Nýggj uppfinning - sjálvvirkandi línudragari: Tekur fiskin upp í einum »elevatori« – Við hesi skipan, sum er rættiliga nýggj á marknaðinum, verður fiskurin – tá ið hann kemur upp í vatnskorpuna, førdur inn í ein sonevndan »elevator«. Fyrst fer hann upp í avkrøkjaran og síðan í bandskipanina, sum síðan lyftir fiskin upp í blóðgingarpavnin á dekkinum. Hetta merkir, at fiskurin verður ongantíð goggaður, sigur Theodor Poulsen Mynd: Vilmund Jacobsen – Maðurin, sum vanliga stóð við rull- una, kann nú í størri mun taka sær av blóðging og kryvjing – og annars ansa eftir, at línan, sum drigin verður, kemur inn, sum hon skal, sigur Theodor Poulsen