mikudagur 11. mai 2005síða 28

Teir eru partur av tí amerikanska militert- industriella kom- pleksinum BÚSKAPUR Rolf Guttesen Framvegis er rættiliga ró- ligt á valutamarknaðinum. Mánadag á middegi fekst $1,2824 fyri eina uro. Dollarin styrknadi fríggja- dagin tá amerikanska hag- stovan kunngjørdi tøl, sum vístu hvussu nógv nýggj arbeiðspláss vóru komin aftrat seinasta mánaðan. Tað bleiv til 275.000, sum var væl meira enn væntað. Og tað gav dollar eitt lítið spark uppeftir. Valið í Bretlandi fekk pundið at falla eitt sindur. Forkláringin var, at Blair bleiv afturvaldur við minni meiriluta enn seinast. Fíggjarheimurin ynskti so- statt ikki teir konservativu í stjórn aftur. Áhugavert! Amerikanski tjóðbankin, the Federal Reserve hevur einaferð enn hækkað rent- una við 0,25% til 3,0%. Men enn er tilsvarandi europeiska rentan hjá ECB, European CentralBank, bert 2,0%, og har hevur hon ligið fast rættiliga leingi. Kapitalismu-kritikkur í Týsklandi Formaðurin í týska javnað- arflokkinum SPD, Frantz Münthefering, kom herfyri við einum útspæli, har hann hevði at ávísum kapital- bólkum og íløgufeløgum. Formaðurin segði, at nógv stór og globaliseraði ílegg- ingarfeløg vóru asosial og bert hugsaðu um pengar og profitt, og ofta lítið ella einki um menniskju og arbeiðspláss. Hann saman- bar hesar vinnulívsmenn ella spekulantar við ong- sprettur (grashoppur). Teir koma sum hesi dýrini, leggjast á eitt virki at eta og fylla í bjølgin, og stinga so av til nýggjar akrar, tá einki er eftir. Eftir stendur ar- beiðandi fólki við ongum. Nógvir týskarar taka undir við kritikkinum, men vinnulívið og teir konserva- tivu flokkarnir eru í øðini. Ein søgumaður hevur ákært SPD og sagt teir at vera sum nazistarnir í 30’unum, sum løgdu á jødarnar og kallaðu teir fyri rottur. Henda samanbering verður tó av øðrum hildin at vera heilt burturvið. Tað týska problemið Sagt í stuttum, er tað týska problemið, at búskaparligi vøksturin er lítil – seinastu tøl siga 0,7% fyri 2005, og arbeiðsloysið er stórt - umleið 10%. Og so kemur paradoksið: ílegingarnar eru minkaðar við 20%, men útgjaldingarnar til vinn- ingsbýti til partaeigarar er hækkað við 40%, sambært The Economist, 070505. Týska stjórnin, sum er samansett av SPD og grøna flokkinum, hevur í hesi viku lagt fram eitt uppskot um, at minka um vinnu- felags-skattin. Hann skal úr 25% niður í 19%. Ætlanin við hesum uppskoti er, at fáa týsk virkir at støðast í Týsklandi, og ikki ’out- sourca’ til Kina, Poland ella onnur láglønarlond. Münthefering hevur eis- ini heitt á stóru multi- nationalu vinnuvirkini um at kunngera stjóralønirnar. Eftirsum virkini í heilum gremja seg um at lønirnar (hjá arbeiðsfólkinum) í Týsklandi eru høgar, so kundi tað verið uppá sítt pláss at vita hvat ið stjórar- nir hava í inntøku. Hvørji eru hesi villdýrini? Ein listi við nøvnum á vinnufeløgum, sum SPD heldur uppføra seg asosialt, er komin fram, og millum annað hevur danska Politik- en, 070505, kunngjørt hann. Á listanum er ein týskur banki, men hini eru bretsk og amerikansk íløgufeløg (equity-funds, hedge-funds). Listin er hesin: Hesi nøvn siga helst ikki lesarunum nakað serligt. Men nógv er skrivað um The Carlyle Group, har fleiri kend høvd eru uppií. Har er Gamli Bush, fyrr forseti í USA og fyrr stjóri í CIA. Har er Carlucci, fyrr verjumálaráharri og vara- stjóri í CIA í USA . Har er James Baker, fyrr uttanríkismálaráðharri og fíggjarmálaráðharri í USA, Har er Ramos, fyrr for- seti á Filipsoyggjunum. Og so er eisini John Major, fyrr Prime Minister í Bretlandi uppi í har. Carlyle er eitt tað størsta íleggingarfelagið í heimin- um, og hevur serlig áhuga- mál í vinnugreinum sum framleiða til rúmdarferðslu, flogferðslu og hernaðar- dubbing. Men alt sum kann geva profitt hevur áhuga. Hvat er The Carlyle Group Fleiri bøkur eru skrivðar um The Carlyle Group. Blaðmaðurin Dan Briody, hevur skrivað: The Iron Triangle: Inside the Secret World of the Carlyle Group. Kenda eingilska blaðið The Guardian hevur ummælt hana (endurgivið hjá Amazon, netbóka- søluni), og skrivar millum annað: “Tað er ilt at hugsa sær eina adressu, sum liggur nærri hjartanum av ameri- kanska valdinum. The Car- lyle Group hevur skrivstovu á Pennsylvania Avenue í amerikanska høvuðsstað- num Washington DC. Hon liggur mitt millum Hvíta Húsið og Capitol (parla- mentið), og beint hjá liggja FBI og fleiri stjórnar- deildir… Firmaið hevur eitt óváttað virði uppá 100 milliardir kr. Eftir at ”kríggið móti terrorismu” varð sett í gongd, hevur hetta felag fingið ein serligan leiklut. Carlyle er vorðið depilin har træðrir- nir millum amerikanskan militerpolitikk í Afghan- istan (og Irak )og tær per- sónligu peningaognirnar hjá teimum fínu harrunum samlast.” Hetta ummæli er skrivað longu í 2001, og tá var ein luttakari í Carlyle eisini ein familja sum kallaðist bin Laden. 28 Nr. 87 - 11. mai 2005 Týska SPD hugsaði um The Carlyle Group The Carlyle Group USA The Blackstone Group USA Saban Capital Group USA Goldman Sachs USA Kohlberg Kravis Roberts USA Advent International USA Deutsche Bank Týskland WCM Beteiligung & Grundbesitz Týskland BC Partners Bretland Permira Bretland CVC Capital Partners Bretland Dollars fyri Euro 1. November 2004 - 9. Mai 2005 1,26 1,28 1,3 1,32 1,34 1,36 1,38 01-nov-04 15-nov-04 29-nov-04 13-dec-04 27-dec-04 10-jan-05 24-jan-05 07-feb-05 21-feb-05 07-mar-05 21-mar-05 04-apr-05 18-apr-05 02-maj-05 RG-2005 Kelda:ECB Gongur kurvan upp styrkist Euro: € Gongur hon nidur, styrkist Dollar: $