leygardagur 14. mai 2005síða 2

2 – Fram kemur hann, ið hóvliga fer, sigur eitt gamalt orð. At hetta er so satt, sum tað er sagt, kunnu vit øll samtykkjandi nikka ja til. Men kortini munnu flestu okkara á onkrum sinni hava gjørt okkum sek í ikki at virða hetta orðið. Á hvørjum ári krevur ferðslan alt ov mong mannalív – og næstan altíð kunnu vit eftirrationalisendi vísa á, at um fram varð farið øðrvísi, hevði skaðin ikki verið so stórur. Ferð, rúsdrekka og kleyvarskapur eru størsta hóttanin, og okkara ungdómur er størsti vandabólkurin. Seinastu tíðina hevur nógv verið røtt um, hvørt vit skulu seta eina skaða- nevnd at kanna allar álvarsamar vanlukkur – til tess at vit kunnu læra av mistøkunum, soleiðis at tey ikki verða endur- tikin. Ferðslutrygd hevur ikki vunnið ljóð fyri hesum sjónar- miði – enn, men vónandi dugir politiski myndugleikin at síggja virði í slíkum. Tað er ein sannroynd, at vit við royndum og upplivingum best læra, hvussu vit skulu føra okkum gjøgnum vandastøð- ur í ferðsluni. Um so var, at álvarsomu vanlukkurnar vórðu skrásettar, soleiðis at vit øll, sum ferðast í ferðsluni, kundu endurupplivað tær, høvdu vit uttan iva fingið stórt gagn av hesum. Tað tykist tó mangan, at slíkt bara verður til tos. Hóast Ferðslutrygd í fleiri ár hevur roynt at vunnið ljóð fyri null- hugsjónini á tingi – og hóast politiski myndugleikin hevur tikið hesa bæriligu hugsjón til sín – so tykist boðskapurin kortini ikki heilhjartaður at treingja ígjøgnum. Eitt annað mál, sum vit her í blaðnum hava umrøtt fyrr í ár, var at gera eina koyritekniska breyt, har vit kundu vant yms- ar vandastøður í ferðsluni undir tryggum umstøðum. Bilred- aktiónin hjá Sosialinum var í Noreg í januarmánaði og royndi eina slíka breyt – sum hvør einasti bilførari í landinum eisini átti at roynt. Men alt snýr seg um hugburð – og um at sýna fyrilit, so vit ikki óntolnast og illneitast inn á aðrar bilførarar. Vit kundu tikið til okkum tríggjar tummilfingrareglar: Bilurin skal hava trygt vegtak, tryggja tær tí, at dekk eru í lagi og hóskandi til koyrilíkindini! Ferðin drepur, minka ferðina! Rúsdrekka drepur, koyr ikki ávirkaður! Oddagrein: Fyrilit og virðing skapar tryggleika - serblað í Sosialinum 14. mai 2005: Blaðfólk: Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo tel.: 341844 - 216135 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo tel.: 341830 - 216409 Myndafólk: Jens Kristian Vang Bárður Lydersen Lýsingar: Fríðtór Debes fridtor@foroyaprent.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Umbróting: Sp/f Sosialurin Prent: P/F Prentmiðstøðin Upplag: 10.000 Evstamark: 11. mai 2005 Síðani 1995 hevur Sosial- urin havt fastan bilateig í blaðnum. Teigurin er í blaðnum hvønn hósdag. Endamálið er at kunna um tað nýggjasta á bilamarkn- aðinum, at upplýsa um bilar og bilasøgu annars, um bilastarvsgreinina og um ferðslutrygd. Síðani 2000 hevur Sosi- alurin á hvørjum árið giv- ið út serbløð um bilar, nevnt Bilar. © Sosialurin 2005 Nú vit eru í ferð við at orða eina Fólkaheilsu- ætlan er ógvuliga um- ráðandi, at ferðslu- trygdin verður tikin við í ætlanina. Longu í 1997 mælti ein OECD frágreiðing til, at ferðsluvanlukkur verða greinaðar sum ein ræð- andi heilsuvandi Rúna Sivertsen Ráðið fyri Ferðslutrygd runa@kallnet.fo Ferðsluvanlukkur krevja líka nógv mist liviár og nærum líka nógvar skaðar og sjúku- dagar, sum nógvir aðrir heils- utrupulleikar. Vandin fyri at verða skadd- ur í ferðsluni er 30 ferðir størri enn í arbeiðinum innan ídnaðin. Hetta eru ræðandi niður- støðurnar í eini OECD frá- greiðing, sum varð almanna- kunngjørd fyri 8 árum síðani. Tað hevur tikið sína tíð at fingið politikarar kring heim- in at fata, hvussu nógv ferðsl- an í veruleikanum krevur. Men so við og við, hava flestu lond tikið hetta í fullum álvara og hava sett sær fyri at gera alt, sum gerast kann, fyri at koma hesum vanda til lívs. Nýliga kom heilsuøkið í Noregi við í ferðslutrygdarar- beiðið, og har eru ferðsluvan- lukkurnar alsamt minkandi. Ein arbeiðsbólkur varð settur at orða eina Fólkaheils- uætlan fyri Føroyar. Við í arbeiðsbólkinum hava verið umboð fyri deildina fyri arbeiðs- og umhvørvisheilsu, kommunulæknafelagið, fyri- byrgingarráðið, heilsufrøðis- skipanina, landslæknin um- framt landstýrismannin í al- manna- og heilsumálum. Fyribyrgingarráðið, sum skal upplýsa og ávara um ferðsluvandarnar, nevniliga Ráðið fyri Ferðslutrygd, var tíverri ikki við í arbeiðsbólki- num. Tað er neyðugt at vit gera okkum greitt, at í dag er tað ferðslan, sum er størsti vand- in móti fólkaheilsuni. Og í arbeiðinum at basa hesum vanda, eigur Ráðið fyri Ferðslutrygd sjálvsagt at hava ein eyðsýndan leiklut. Ferðslutrygd við í Fólkaheilsuætlanina Tað er neyðugt at vit gera okkum greitt, at í dag er tað ferðslan, sum er størsti vandin móti fólkaheilsuni savnsmynd Jens Kristian Vang