týsdagur 12. september 2000síða 2

John Johannessen Stó› ta› til Bjarna Djur- holm, landsst‡rismann úr Fólkaflokkinum, høvdu Føroyar fyri langari tí› sí›- ani tiki› upp samband vi› NATO um eina samstarvs- avtalu. – NATO er trygdin fyri, at vit liva í einum tryggum vesturheimi, og tí haldi eg, at ta› hev›i veri› púra nátt- úrligt, at vit vóru limir í fel- agsskapinum, sigur Bjarni Djurholm. Landsst‡risma›urin er grei›ur yvir, at hetta ikki er aktuelt í verandi ríkisrættar- ligu stø›u, men fáa vit eina n‡ggja skipan, har vit átaka okkum uttanríkispolitiska partin, heldur hann máli› avgjørt vera aktuelt. Eisini ivast Bjarni Djur- holm í, um vit yvirhøvur sleppa at vera uttan fyri verjufelagsskap, um vit fáa ábyrgdina á uttanríkispolit- iska økinum. Fleiri fyrimunir N‡klækti landsst‡risma›ur- in vísir á fleiri fyrimunir, vit høvdu fingi› vi› NATO limaskapi. Millum anna› vísir hann á, at vit uttan hóvasták kundu fingi› eina væl skipa›a og væl virkandi tilbúgving innan NATO karmar. – Føroysk bjargingarfel- øg, Vaktar- og Bjargingar- tænastan og a›rir líkandi felagsskapir og tænastur kundu veri› meira samskip- a›, undir nøkrum karmum, sum eru galdandi í NATO, heldur Bjarnir Djurholm. Úrsliti›, heldur hann, hev›i veri›, at vit fingu væl virkandi verjuskipanir og tilbúgving, sum eru átakar teimum, vit kenna í londun- um kring okkum. Afturfyri skuldu vit einas lati› NATO ymsar hentleik- ar í verjuhøpi í Føroyum. Føroyskur herur óney›ugur Hóast flestu limalondini í NATO hava her, heldur Bjarni Djurholm ikki, at ta› fer at ver›a ney›ugt vi› ein- um føroyskum heri. – Men krevur NATO, at føroyingar eru vi› í hertæn- astu, ivist eg onga løtu í, at vit kundu gjørt samstarvs- avtalu vi› danir, sigur lands- st‡risma›urin. Bjarni Djurholm roknar tó kortini ikki vi›, at NATO hev›i kravt hetta av okkum. Heldur roknar hann vi›, at NATO hev›i kravt, at vit settu land- og sjóøki av til venjingar og møguliga til verjustø›ir. Og ta› er eftir hansara fatan eingin trupul- leiki. Samrá›ingarnar oy›ilagt samskifti› At danski uttanríkisrá›harr- in, Niels Helveg Petersen, hevur s‡tt løgmanni at hitta Lord Robinson, NATO a›alskrivara, á máli um møguligan limaskap í Partn- ership for Peace, heldur Bjarni Djurholm vera orsak- a› av fullveldissamrá›ingu- num. – Vit skuldu fyri langari tí› sí›ani havt umrøtt hetta mál vi› NATO. Nú er trupulleikin tann, at onnur áhugamál í sambandi vi› fullveldissamrá›ingarnar ver›a vavd upp í ynski før- oyinga at tosa vi› NATO, og tí s‡tir uttanríkisrá›harrin løgmanni at koma á tal vi› NATO a›alskrivaran, sigur Bjarni Djurholm. Ta› gle›ir kortini lands- st‡rismannin, at ta› nú tyk- ist vera brei› politisk undir- tøka í samgonguni fyri stø›- uni, Fólkaflokkurin hevur havt fyri samstarvinum vi› NATO fara mansaldurin. NATO kann tryggja tilbúgvingina John Johannessen Almanna- og Heilsumála- st‡ri›, Strandfaraskip lands- ins og Oljumálast‡ri› fáa meginpartin av peninginum í eykajáttanaruppskotinum, Karsten Hansen, lands- st‡risma›ur í fíggjarmálum, í næstum fer at leggja fyri tingi›. Av teimum 50 millónum krónunum, uppskoti› ljó›ar uppá, fara 40 milliónir krón- ur til Almanna- og Heilsu- málast‡ri›. Ta› mesta av hesum fer til lógarbundnar útrei›slur. Strandfaraskip Landsins fáa 3,5 millónir á eykajátta- naruppskotinum. Orsøkirnar til hetta eru tvær. Onnur er, at Skipas‡ni› hevur kravt, at Dúgvan og Tróndur økja manningartal- i› vi› tveimum monnum hvør. Talan er um GMDSS Radiooperatørar, sum Skipa- eftirliti› metir vera ney›ugar umbor› á hesum skipum, tá uppgávurnar hjá yvirmonn- unum orska› av lágum manningartali vera a›rar enn ta› vanliga radiosam- skifti›, um skipi› kemur í ney›stø›u. Lønin til hesar f‡ra menn- inar ver›ur rokna› at liggja um eina millión. Hin orsøkin er, at olju- prísurin er vor›in so høgur, at ta› er vor›i› d‡rari at reka strandfaraskipini. Restin av eykajáttanar- uppskotinum fer millum anna› til asfaltering av vegi til brennisstø›ina í Leirvík og til umsiting av láni hjá Realinum. Eykajáttanaruppskoti› fyri september ta› fimta uppskoti›, Fíggjarmálast‡r- i› hevur langt fyri tingi› í ár. Harafturat hevur tingi › samtykt eitt eykajáttanar- uppskot á 6,3 milliónir frá andstø›uni og tr‡ fíggjar- nevndarskjøl. Bjarni Djurholm úr Fólkaflokkinum heldur, at Føroyar eiga at gerast limir í NATO sum skjótast. Hetta kundi givi› okkum eina væl virkandi tilbúgving. Afturfyri skuldu vit einas lati› NATO ymsar hentleikar í verjuhøpi í Føroyum 40 milliónir eyka til almanna- og heilsumál Tingi› skal í næstu viku vi›gera eitt eykajáttanaruppskot á 50 millónir frá landsst‡rismanninum í fíggjarmálum. 40 milliónir av hesum fara til lógarbundnar útrei›slur innan almanna- og heilsumál Bjarni Djurholm, landsst‡risma›ur, frøist um, at samgongan umsí›ir er samd um, at ney›ugt er vi› samstarvi vi› NATO 3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 174 - 12. september 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Hjørdis Árnadóttir Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Edvard Joensen Rúnar Reistrup Dia Midjord Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Fax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Óheftir loftmiðlar SJÓNVARPIÐ og útvarpið skulu nú skipast sum tveir almenninir stovnar ella tvey almenn partafeløg, hevur landsstýrismaðurin í menta- málum, Torbjørn Jacobsen, boðað frá. Hann ætlar, at Løgtingið skal samtykkja eina nýggj kringvarpslóg, áðrenn ein nýggjur stjóri fyri sjónvarpið skal setast skal eftir Trónd Djur- huus. GRUNDGEVINGIN hjá landsstýrismanninum er, at hesir „almennu“ tíðindastovnar skulu vera heilt leysir frá landsstýrismanninum í mentamálum og leysir frá almennu umsiting- ini. Tað skal eingin ivi sáast um, at útvarp og sjónvarp ikki kunna virka heilt frítt. TAÐ kann ikki sigast annað, enn at hetta er skilagóð hugsan. „Pressan“ er ein av stólp- unum í fólkaræðinum. Tað veri seg tann skriv- aða pressan ella tann luftborna pressan. Uttan eina fría pressu er altíð vandi á ferð. Í øllum londum, har einaræðislyntir flokkar taka vald- ið, verður tann fría pressan steðgað. VIT eru avgjørt ikki í eini slíkari støðu, men eftir at bygnaðurin varð broyttur og eftir at vit fingu eina nýggja kringvarpslóg, komu teir almennu fjølmiðlarnir at liggja beinleiðis undir landsstýrismanninum í mentamálum. Her skal ikki takast støða til, um tað hevur havt óhepnar avleiðingar ella ikki. Men vit kunnu spyrja, um útvarpið ella sjónvarpið høvdu viðgjørt nøkur mál, sum t.d. Signar á Brúnni hevði ábyrgdina fyri, øðrvísi, enn teir gjørdu. T.d. málið um kirkjulógirnar ella málið um sjónvarpið sjálvt. Í øllum førum er tað óheppið, at almennir fjølmiðlar liggja beinleiðis undir einum ráð- harra, sum jú er politikkari. ÍSTAÐIN ætlar nýggi landsstýrismaðurin, at ein nevnd skal hava ábyrgdina, eins og í einum partafelag. Hetta er óivað ein gongd leið, men so er eisini neyðugt, at nevndin er fullkomiliga óheft. Hon má hava skil fyri fíggj- arviðurskiftum og vera tilvitandi um tíðinda- flutning og programmviðurskifti. EISINI mugu almennu fjølmiðlarnir liggja uttan fyri alla fíggjarliga uppíblanding. Tað eigur bara at vera so, at landsstýrið og fíggjarnevnd verða kunnað og taka fíggjarætlan og árs- roknskap til eftirtektar. Klára stovnarnir seg ikki fíggjarliga, stendur stjórin til svars. Men tá tað er sagt, eiga fíggjarviðurskiftini at fáast upp á pláss - t.d. við játtan á fíggjarlógini - so stovnarnir sleppa undan at brúka tíð og orku upp á spøl og spennandi vinningar. Eydnast landsstýrismanninum at fáa eina nýggja lóg og skapt eitt betri fíggjarligt grundarlag er nógv vunnið á fjølmiðlaøkinum. Tøkk Øllum tykkum, sum hjálptu og mintust, tá kæra kona, mamma, omma, vermamma og langomma okkara BORGHILD JOENSEN á Strondum lá sjúk, doyði og fór til gravar, takka vit hjartaliga. Familjunnar vegna Kristjan Viðmerkingar: Ansingartrupulleikin í Havnini hevur í mong ár verið stórur. Longu í 1987 samtykti býráðið at gjalda teimum mammum, ið sjálv- ar ansaðu børnum sínum heima eina viðbót, sum tá var 700 kr. fyri børn yvir 3 ár og 900 kr. fyri børn undir 3 ár. Tað var Fólkaflokkur- in, ið tók stig til hetta, meðan hann sat í samgongu við Sambands- og Sjálv- stýrisflokkinum. Henda skipan helt fram til á heysti í ´93, tá Sambands- , Tjóðveldis- og Javnaðar- flokkurin tóku hana av. Í januar 1998 gjørdu Fólkaflokkurin, Tjóðveldis- Býráðið rekur nú fólkaflokspolitikk flokkurin og Javnaðarflokk- urin samgongu. Tá fingu vit hesa skipan innførda aftur, nakað á sama hátt sum frammanundan. Henda skipan helt fram í umleið eitt ár, men so varð klagað til landsstýrið, og niður- støðan var, at skipanin ikki var eftir galdandi reglum, og tí steðgaði hon upp. Sitandi samgonga hevur nú rent seg fasta í ansingar- spurninginum, eins og Fólkaflokkurin ávaraði um. Gleðiligt er kortini, at sam- gongan nú hevur samtykt at reka fólkaflokspolitikk á hesum økinum. Nú er gamla skipanin við at gjalda mammum at ansa eftir egnum børnum heima tikin upp aftur og snikkað so til, at samtyktin ikki brýtur lógina á økinum. Ætlanin er nú, at mammur fáa umleið 3000 kr. fyri børn undir 3 ár og 2800 kr. fyri børn yvir 3 ár. Foreldini skulu tó rinda 1050 kr. av hesum, so stuð- ulin verður ávikavist um 1750 og 2000 kr. fyri barn- ið. Hetta er umleið 2,5 ferðir so nógv sum eftir gomlu skipanini. Hetta er gjørt nú, kanska sum valagn. Men løgið tyk- ist tað kortini, at hetta verður skundað ígjøgnum júst nú, meðan heitastu tals- menn Fólkafloksins fyri hesum máli eru í farloyvi. Tað er ikki so langt síðani, at somu menn, sum nú samtykkja hesa skipan, hóttu við at slíta samgong- una, varð skipanin sett í verk. Tað stutta av tí langa er kortini, at málið hjá Fólka- flokkinum nú verður pyntað og sett upp av javnaðar-, sambands-, tjóðveldis- og sjálvstýrissamgonguni. Vinarliga, Páll Petersen, býráðslimur sigur orðatakið, men í sam- bandi við greinina hjá Jóannes Eidesgaard í So- sialinum 9/9-2000 má hetta orðatakið umskrivast eitt sindur: Tann, sum brúkar ráðagerðarsnildir (konspira- tiónsstrategi), heldur, at hini gera tað sama. Vit hava eitt landsstýri, sum ið hvussu er í viður- skiftunum við Danmark hevur megnað at halda seg til reglurnar og vera siðiligt, hóast provokatiónirnar ikki tróta. At leggja Høgna Hoy- dal undir at hava til enda- máls at fáa orrustu millum Føroyar og Danmark, og at Tjóvur trýr, at hvør maður stjelur – leggja Annfinn Kallsberg undir at vera í lummanum hjá Høgna, tað er kanska gott tilfar til eina skemti- tekning hjá Óla P. (– hevði hóskað til restina), men í einari politiskari viðmerk- ing siga slíkir ógrundaðir pástandir ikki so lítið um hann, sum skrivað hevur. Høgni Hoydal hevur lagt fram síni politisku og sam- felagsligu sjónarmið í ein- ari bók, sum kann keypast í hvørjum bókhandli: »Myt- en om rigsfællesskabet«. Ein væl skrivað og sera upplýsandi bók. Hon hevur fingið 1 – eitt – lítið um- mæli í føroysku bløðunum og einki aftursvar. Bókin er tagd burtur. Ikki ein einasti hevur sakliga viðgjørt – ella afturvíst – tí, sum verður ført fram í »Myten om rigsfællesskabet«. Tey, sum vilja hava kunn- leika í staðin fyri gitingar um politisku kósina hjá Høgna Hoydal, kunnu t.d. lesa bók hansara. Øðrvísi er, um tú vilt vita nakað um politisku greiningar og ætl- anir hjá javnaðarfólki í full- veldismálum. Hesi eru so upptikin av at finnast at mátanum, sitandi landsstýri arbeiðir uppá, at tey koma ongantíð so langt sum til at viðgera innihaldið – og enn minni at leggja fram sín egna politikk. Greinin á síðu 2 í Sosial- inum 9/9-2000 avdúkar einki sum helst um Høgna Hoydal ella landsstýrið. Men hon avdúkar framúr góðu gávurnar hjá Jóannes Eidesgaard til ráðagerðar- snildir – og so kunnu vit annars gera eins og hann og gita, hvat hann brúkar tær til! Elin Henriksen Í døgunum 15.-17. sept. 2000 fær samkoman Rhema í Havn vitjan av kenda danska prædikumanninum og pastorinum Jørn Hyld- gaard. Hann hevur áður verið í Føroyum og hildið møtir, ið hava verið til stóra signing fyri nógv fólk. Dagliga so er Jørn Hyld- gaard pastor og leiðari fyri samkomuni Troens Ord í Brande og missiónsfelags- skapi teirra nevndur INTO (INTERNATIONAL OUT- REACH). Hesin felags- skapur fyriskipar missións- ferðir, bólkatúrar, neyð- Tíðindaskriv frá samkomuni Rhema Missiónsstevna hjálparsendingar, venjingar- skúlar o.a. Neyðhjálpararbeiði hjá teimum er eini 3 ára gamalt og tey arbeiða bæði í Hvíta- russlandi, Bulgaria, Rumen- ia og Moldavia. Tey hava eina stóra neyðhjálpshøll, sum er 2000 m2 til støddar. Ígjøgnum hetta arbeiðið hevur INTO upplivað stóra signing, og hjálpin hevur latið ótrúliga nógvar hurðar upp í samband við missi- ónsarbeiði teirra ymsa- staðni, serstakliga í Eystur- evropa. Hesa ferð er evnið: Missi- ón og hvønn týdning hetta hevur í dag. Annars er at siga um Jørn Hyldgaard, at hann er ein sera humoristiskur talari. Tú sleppur frá at keða teg á møtum hansara. Hann biður fyri sjúkum og ofta fær hann profetisk orð Missiónsstevnan byrjar fríggjakvøldið kl. 8. Nærri verður lýst í bløðunum nær møtini verða. Jørn Hyldgaard