mikudagur 25. mai 2005síða 2

2 Nr. 96 - 25. mai 2005 UTTAN ÚR HEIMI Kanska tvær fólkaatkvøður Tann 1. juni skulu niðurlendsku veljararnir taka støðu til ta ætlaðu ES-grundlógina, men longu nú verður roknað við, at stjórnin fer at skipa fyri einari fólka- atkvøðu afturat, skuldi tað hent, at veljararnir siga nei tann 1. juni. Allir teir stóru politisku flokkarnir í Niðurlondum taka undir við grundlógini. Politiskir eygleiðarar vænta ikki, at stjórnin fer at gera annað enn tað, sum fólkið sigur, sjálvt um úrslitið ikki er bindandi fyri stjórnina ella tingið. Kortini vænta summir eygleiðarar, at stjórnin fer at halda eina fólkaatkvøðu afturat næsta ár, um niðurlendingar velja at siga nei í næstu viku. Politikararnir hava sagt, at teir ætla sær at taka støðuna hjá veljarunum til eftirtektar, men tað er tó treytað av, at meiri enn 30 prosent av veljarunum taka lut í fólkaatkvøðuni. Stuðul hvørvur Ein kanning, sum granskarar í Noregi og Tanzania hava gjørt, vísir, at ein rættiliga stórur partur av pengunum, sum onnur lond lata Tanzania til ymisk menningarmál, kemur ongantíð vegin fram. Eitt nú avdúkar kanningin, at ímillum 36 og 46 pro- sent av pengunum, sum vórðu játtaðir til at menna skúlaverkið í Tanzania, fóru aðrar vegir. Uppaftur verri var við teimum pengunum, sum vórðu játtaðit til skúla- bøkur, tí har restaðu næstan 80 prosent í, tá saman um kom. Annars er skúlaverkið í Tanzania ment sera nógv. Fyri tveimum árum síðani samtykti stjórnin eina um- fatandi nýskipan, og við pengum frá Heimsbankanum og fleiri londum er tað eydnast at fáa 90 prosent av børnunum at ganga í skúla ímóti 55 prosentum fyri tíggju árum síðani. Ein meginorsøk til gongdina er, at fyrr máttu for- eldrini gjalda, fyri at børnini kundu sleppa at ganga í skúla, men nú fáa børnini pengar afturfyri at koma í skúla. Kolabjarnir svølta Vandi er fyri, at fleiri túsund kolabjarnir á avstralsku oynni Kangaroo Island kunnu doyggja í hungri. Orsøkin er, at bjarnirnar eru vorðnar ov nógvar í tali, og tí hava myndugleikarnir gjørt av at gelda nógvar teirra. Í 1996 vísti ein kanning, at tá vóru 5.000 kolabjarnir á Kangaroo Island, men hildið verður, at í dag er talið umleið 27.000. Nú er so ætlanin at gelda umleið 8.000. Mike Rann, ráðharri, sigur við Reuters, at sum er verður stovnaður tvífaldaður á hvørjum ári, og tí hevur tað skund at avmarka vøksturin, sigur hann. Summir serfrøðingar halda, at tað munar ov lítið at gelda tær 8.000 bjarnirnar, og teir hava skotið upp at skjóta umleið 20.000. Ofta eru tað rovdjór, sum avmarka aðrar djórastovn- ar, men soleiðis er ikki við kolabjørnini, tí hon er ikki føði hjá nøkrum rovdjóri. Koyra ov skjótt Bøturnar fyri brot á ferðslulógina eru munandi hægri í Noregi enn í hinum Norðurlondunum, men tað tykist ikki hava stórvegis ávirkan á koyrihugin hjá teimum norsku bilførarunum. Í einari kanning, sum Gallup júst hevur gjørt, sigur ein fjórðingur av teimum spurdu, at tey koyra ofta skjótari, enn loyvt er. Samstundis halda tey flestu, at bøturnar fyri ov nógva ferð eru alt ov høgar, og at myndugleikarnir áttu at skeitt eftir, hvussu ov nógv ferð verður sektað aðrastaðni. Tað er kanska heldur ikki so løgið. Koyrir tú 75 km/t á einum teini í Svøríki, har hámarksferðin er 60 km/t, skalt tú gjalda 900 danmskar krónur í bót. Í Finnlandi er bótin fyri eitt tílíkt brot 700 krónur, men vágar tú tær at gera tað sama á teimum norsku vegunum, er bótin 2.600 danskar krónur. Donsku myndugleik- arnir vóru alt ov sein- ir at hjálpa sínum borgarum eftir flóð- alduna í Suðurasia, og samskiftið var alt ov vánaligt FLÓÐALDUFRÁ- GREIÐING Árni Joensen fartekst@mail.dk Hvørki telefon- ella inter- netkervið hjá uttanríkis- ráðnum í Keypmannahavn kundi nøkta tørvin, tá fólk vildu hava at vita, hvat var hent teimum nógvu donsku borgarunum, sum vóru staddir í Teilandi og aðra- staðni, tá flóðaldan skolaði inn yvir land har annan jóladag í fjør. Myndug- leikarnir vóru eisini alt ov seinir at hjálpa, og sam- skiftið ímillum myndug- leikarnar, ferðaskrivstovur- nar og almenningin var alt ov vánaligt. Stutt sagt virk- aði tilbúgvingin ikki. Tað stendur í einari frá- greiðing, sum uttanríkis- ráðið hevur gjørt um tað, sum hendi eftir vanlukk- una. Niðurstøðan er, at fleiri broytingar mugu ger- ast. Uttanríkisráðið skal hava eitt lið, sum kann sendast til vanlukkustaðið beinanvegin, kunningin ímillum løgregluna og utt- anríkisráðið skal betrast, og samskiftið við frðaskriv- stovurnar má eisini broyt- ast. Harafturat skal uttanrík- isráðið stovna eina heima- síðu, har myndugleikarnir skulu kunna almenningin um gongdina. Flóðaldan í Suðurasia kostaði meiri enn 225.000 mannalív. 42 danir eru higartil skrásettir deyðir, og fýra eru ikki komnir afturíaftur. Tann 68 ára gamli am- erikanarin Allen Gra- cula skuldi gera ein bumbu fyri Al-Qaeda, men løgreglan lump- aði hann í eina fellu BUMBUMAÐUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Allen Gracula visti ikki betur, enn at hann stóð og tosaði við ein umboðsmann hjá Al-Qaeda seinasta fríggjadag. Hann greiddi manninum frá, hvussu hann ætlaði sær at gera bumb- una, til tann fremmandi gjørdi vart við, at hann var agentur hjá samveldisløg- regluni FBI. Mánadagin var tann 68 ára gamli amerikanarin í rættinum í Houston í Texas, og har varð hann varð- haldsfongslaður fyribils. Ákærin, Michael Shelby, segði undir avhoyringini, at ákæruvaldið fer at krevja minst 15 ára fongsul, og at Allen Gracula skal sita í fongslinum øll 15 árini. Sambært tíðindastovun- um hevði Allen Gracula ikki havt samband við Al- Qaeda, men ákæruvaldið vil vera við, at hann var til reiðar at selja felagsskapin- um hjá Osama bin Laden bumbuna, tá hann var lið- ugur at gera hana. Danska tilbúgvingin virkaði als ikki Hann skuldi gera bumbu fyri Al-Qaeda Allen Gracula á veg úr rættarhølinum í Houston aftan á avhoyringina mánadagin