týsdagur 7. juni 2005síða 28

28 Nr. 105 - 7. juni 2005 Ósemja í OPEC Á fundi í næstu viku skulu londini í OPEC- felagskapinum taka støðu til, hvussu nógva olju tey skulu framleiða. ES-nevndin hevur mælt OPEC-londunum til at økja framleiðsluna eina millión tunnur um dagin fyri at tryggja, at nóg mikið av olju er á marknaðinum, men Iran hevur longu boðað frá, at hesum er landið ímóti. Iranska stjórnin hevur tvørturímóti sagt, at hon fer at mæla londunum til at skerja framleiðsluna, so londini halda seg til tær framleiðslukvotur- nar, sum tey upprunaliga høvdu. Í mai framleiddu OPEC-londini næstan 30 milliónir tunnur um dagin, meðan tann al- menna kvotan var 27,5 milliónir tunnur. Skal framleiðslan økjast, er tað næstan bara Saudi- arabia, sum er ført fyri at økja sína framleiðslu, skrivar Reuters. Kuwait og Indonesia hava sagt seg vera til reiðar at varðveita ver- andi framleiðslu, og Venesuela sigur, at ann- aðhvørt skal verandi framleiðsla standa við, ella skal hon skerjast. Danir rýma suðureftir Donsku ferðaskrivstov- urnar hava havt úr at gera í seinastuni, tí nógv fólk vilja sleppa suður í heitari lond at halda summarfrí. Veðrið í Danmark hev- ur verið rættiliga óstøð- ugt í seinastuni, og tað hevur fingið uppaftur fleiri at keypa ferðaseðl- ar suðureftir, soleiðis at nú eru umleið 80 prosent av øllum ferðaseðlunum í summar seldir. Herfyri gjørdu ferðaskrivstovur- nar av at bjóða fólki 18.000 ferðaseðlar aftur- at, og teir hava gingið sum heitt breyð, skrivar Politiken. Sambært ferðaskriv- stovunum fara 768.000 danir suður í heitari lond at halda summarfrí í ár, og tað eru 45.000 fleiri enn í fjør. Tær griksku oyggjarnar tykjast vera sera væl umtóktar í ár, men Turkaland og Bul- garia eru eisini sera væl umtókt frítíðarmál hjá dønum. Lula missir undirtøku Tann eina ferð so væl umtókti brasilski forset- in, Luis Inacio Lula da Silva, er ikki so væl um- tóktur longur. Tað er kortini ikki bara forsetin, men øll stjórnin, sum hevur mist undirtøku ímillum bra- silska fólkið. Ein nýggj kanning vísir, at bara 35 prosent av teimum spurdu styðja stjórnina og tað arbeiðið, sum hon ger, og so lítla undirtøku hevur stjórnin ikki havt, síðani Lula varð valdur til forseta í 2003, skrivar AP. Trupulleikin er, at framgongdin í brasilska búskapinum hevur ikki verið so stór, sum fólk høvdu roknað við, og harafturat hava fjølmiðl- ar og onnur lagt summar stjórnarlimir undir kor- rupsjón. Sambært teirri nýggju kanningini halda heili 65 prosent, at stjórnin ella einstakir ráðharrar eru sekir í korrupsjón. Fyri einum ári síðani vóru tað bara 32 prosent, sum høvdu ta áskoðanina, skrivar AP. Oljuleiðing hóttir djór Russisku myndugleikar- nir ætla at leggja eina oljuleiðing úr Irkutsk til kyrrahavsstrondina og at byggja eina stóra av- skipingarhavn har. Men djóraverndarfelagsskapi r eru ímóti, tí teir vænta, at leiðingin og havnin fara at forkoma tí sjáld- sama amurleopardinum. Vanliga rokna vit leo- pardin sum eitt djór, sum heldur til í teimum heitu økjunum í Afrika, men hóast tað mangan er sera kalt har eysturi í Russlandi við markið ímóti Kina og Norður- korea, heldur amurleo- pardurin til har. Russ- iskir djórafrøðingar siga við Aftenposten, at stovnurin er minkaður nógv tey seinnu árini, tí menn veiða amurleo- pard, sjálvt um tað er ólógligt. Teir stúra tí fyri, at ein oljuleiðing og ein stór avskipingarhavn fara at gera enda á stovninum. Økið, har oljuhavnin skal byggjast, er friðað náttúruøki, og russiskir djórafrøðingar siga, at har eru umleið 30 pro- sent av teimum russisku djórasløgunum, sum eru skrásett sum hótt. Teirra millum eru teir seinastu amurleopardarnir, sum neyvan eru meiri enn umleið 30 í tali í dag, siga teir. Oljuleiðingin, sum russar ætla at leggja, verður 4.200 kilometrar long og fer at kosta umleið 90 milliardir krónur. Sum er er tað einki, sum kann forða Angelu Mærkel at gerast fyrsta kvinnan í týska kanslaraem- bætinum. Men enn er valið ikki útskrivað TÝSKLAND Árni Joensen fartekstmail.dk Hon skal gera okkurt álvarssamt mistak, ella skal hann finna upp á eitt ella annað heilt framúrskarandi. Fyri einari viku síðani gjørdist greitt, at Angela Mærkel er kanslaraevni hjá teimum borgarligu í Týsk- landi til valið í heyst, og alt bendir á, at tað var eitt gott val. Sunnudagin søgdu 46 prosent av teimum spurdu týskarunum, at kundu tey valt kanslaran beinleiðis, høvdu tey valt Angelu Mærkel. 38 prosent svar- aðu, at tey høvdu valt Ger- hard Schrøder aftur. Úrslitið vísir, at undir- tøkan hjá Angelu Mærkel er vaksin tíggju prosentstig tann seinasta mánaðin, samstundis sum Schrøder hevur mist fimm prosent- stig av sínari undirtøku. Teir báðir kristiligu flokkarnir, CDU og CSU, høvdu fingið so stóra und- irtøku, var val til samveld- istingið nú, at teir høvdu kunnað skipa stjóran uttan hjálp frá teimum fríu demokratunum. Teir báðir flokkarnir høvdu fingið 48 prosent, meðan sosial- demokratarnir hjá kanslar- anum høvdu fingið 28 prosent. Hin stjórnarflokk- urin, Tey Grønu, hevði fingið níggju prosent. Grundlógin forðar vali Tað er kortini ikki óhugs- andi, at Angela Mærkel og stuðlar hennara noyðast at bíða longri eftir sigrinum enn ætlað, tí enn er ikki vist, at val verður í Týsk- landi í heyst, sjálvt um Schrøder hevur boðað frá tí. Trupulleikin er, at Schrøder kann ikki koyra samveldistingið til hús, og tað kann samveldistingið heldur ikki gera Skuldi tað hent, at samveldistingið samtykkir at upploysa seg sjálvt, er tað upp til foretan at taka avgerð um nýval, og formliga eigur hann ikki at skriva út nýval uttan so, at stjórnin fellur við einum misálitisuppskoti. Og tað ger hon ikki. Hin møguleikin er, at grundlógin verður toygd og tambað fyri at fáa nýval, men grundlógardómstól- urin í Karlsruhe, sum hevur ta endaligu avgerðina í slík- um málum, hevur sagt, at tí er hann ikki hugaður fyri. Fleiri leiðandi svensk- ir politikarar halda, at svenska kongsveldið eigur at verða avtikið, tá Carl Gustav kongur doyr SVØRÍKI Árni Joensen fartekst@mail.dk – Rætturin at arva starvið sum ríkisleiðari er ikki sambæriligt við demokrati- ið. Tíðin er komin til at taka kongsveldið av, takka fyri tess tíð og at taka stigið ímóti einum nútímans lýð- veldi. Soleiðis stóð at lesa í ein- ari grein, sum nakrir svenskir tinglimir kunn- gjørdu beint undan svenska tjóðardegnum, sum var í gjár. Tinglimirnir eru úr sosialdemokratiska flokk- inum, Vinstraflokkinum og Umhvørvisflokkinum, men umframt teir høvdu nøkur týðandi vísindafólk og mentafólk skrivað undir. Tað er einki nýtt, at politikarar á svenska vinstravonginum vilja hava landið skipað sum lýðveldi, men sambært Dagens Ny- heter hevur kravið sjáldan verið so greitt sum hesa- ferð. Kanningar í svenskum bløðum í gjár vístu kortini, at nógv tey flestu vilja varðveita kongshúsið, og at tey vilja hava Victoriu krúnprinsessu at taka við eftir faðirin. Fáa politikararnir á svenska vinstravonginum sín vilja, verður Victoria ikki svensk drotning UTTAN ÚR HEIMI Victoria eigur ikki at blíva drotning Longu betur umtókt enn Schrøder Kundu týskarar valt kanslaran beinleiðis, høvdu teir valt Angelu Mærkel Mynd: Reuters