mikudagur 6. juli 2005síða 2

2 Nr. 126 - 6. juli 2005 - Tað er neyðugt, at tað almenna hevur eftirlit við sáttmálum hjá eini monopol- fyritøku sum SEV, tí at ein slík fyritøka nýtist ikki at vera eins varin við útreiðslu- num og ein fyritøka, ið virkar undir marknaðarbúskaparli gum treytum, sigur Bjørn á Heygum, advokatur Sáttmálatræta Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Nú er aftur galið í samráðingunum millum SEV og Maskinmeistara- felagið, eftir at landsstýrið fyri aðru ferð innan tvey ár hevur vrakað ein sáttmála millum partarnar. Bjørn á Heygum, advo- katur, sigur, at eftirlitið, sum landsstýrið hevur á hesum økinum er neyðugt. - Eg skilji væl, at tað almenna tekur fyrilit fyri slíkum sáttmálum, ið verða skrivaðir av einum inter- kommunalum felagsskapi, hóast eg ikki taki undir við tí samráðingarstøðu, sum SEV og Maskinmeistara- felagið samráðast undir. Bjørn á Heygum vísir á tað støðu, ið SEV hevur sum einasti el-veitari á tí føroyska marknaðinum. - Hetta er ein serlig støða, har SEV sum ein monopol- fyritøka ikki samráðist undir teimum treytum sum t.d. tað privata vinnulívið ger. Ein privat fyritøka kann nevniliga altíð bera hækkaðar lønarútreiðslur víðari yvir á brúkaran at gjalda, sigur Bjørn á Heygum. Tí heldur hann, at tað er neyðugt frá almennari síðu at hava eftirlit við almenn- um monopol-fyritøkum. Útreiðslustøðið hjá slíkum felagsskapum og fyritøkum er vanliga hægri enn hjá øðrum líknandi fyritøkum, og tí nýtist teimum ikki at vera eins varin á útreiðslusíðuni. Orsøkin til at landsstýrið hevur fingið ein veto-rætt í kommunustýrislógini í sambandi við slíkar sátt- málar er, at SEV er ein interkommunalur felags- skapur og harvið ein almennur stovnur, ið lands- stýrið varar av. - Tað er alneyðugt við einum slíkum eftirliti, men tað skuldi møguliga verið framt í verki gjøgnum aðrar mannagongdir, so at vit ikki uppliva hesa støðuna aftur og aftur, sigur Bjørn á Heygum. Vantandi samskifti Bjørn á Heygum heldur, at SEV sleppur ov lætt at hækka lønirnar hjá maskinmeistarunum uttan at taka onnur fyrilit. - Samskiftið millum SEV og Fíggjarmálaráðið burdi verið betri, og hesar samráðingarnar hava eisini víst eina vantandi kenslu av, hvat er møguligt í hesum sáttmálanum. SEV kann als ikki forsvara, at teir halda fram við at samráðast á henda hátt, sigur Bjørn á Heygum. - Undir øllum samráðing- um er tað ein grundleggj- andi fortreyt, at samráðing- arnevndirnar eru suverenar og kunnu taka endaligar avgerðir ístaðinfyri at skriva undir sáttmálar við fyrivarni. Tað er ein keðilig støða, at vit hava ein triðja part, ið ikki tekur lut í samráðingunum, tí sjálv- andi er tað betri, at tann parturin, ið hevur síðsta orðið, er við í samráðing- unum, sigur Bjørn á Heygum, sum harvið mælir landsstýrinum til at taka lut í samráðingunum, so at eitt møguligt úrslit altíð var endaligt. - Vit kunnu seta eitt stórt spurnartekin við, um hetta er talan um realitetssamráð- ingar, tá almenni eftirlits- myndugleikin ikki er við. Úrslitið er jú viriðsleyst, sigur Bjørn á Heygum. Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur og fyrrverandi fak- felagsformaður hjá Yrkisfelagnum, skilir ikki, at Maskin- meistarafelagið góðtekur at samráð- ast undir verandi umstøðum Sáttmálatræta Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo - Tað gevur púrt onga meining at samráðast undir slíkum treytum. Bárður Nielsen skuldi verið komin uppí leikin beinanvegin. Alt annað er tekin um óverulig- ar samráðingar, sigur Jógvan Mørkøre um støðu- na millum SEV, Maskin- meistarafelagið og Fíggjar- málaráðið. Hann leggur ikki fingrar- nar ímillum, tá hann skal lýsa leiklutin hjá lands- stýrinum í hesum máli. - Landsstýrið sum arbeiðs- gevari má heilt einfalt taka annað skinn um bak, tí hetta er at halda mótparin fyri tað turra spott, sigur Jógvan Mørkøre. Vantandi skipan Hann heldur harumframt, at verandi støða er eitt tekin um vantandi skipan á arbeiðsmarknaðinum. - Ein fortreyt fyri einum vælvirkandi arbeiðsmarkn- aði er, at samráðingar fara fram undir skipaðum viðurskiftum, og at talan er um veruligar samráðingar. Tann, sum situr við sam- ráðingarborðið, má hava fult mandat til at taka av- gerðir, ella má tann, sum gevur mandatið, vera við undir samráðingunum, sigur Jógvan Mørkøre. Hann sigur seg minnast frá samráðingum fyri fleiri árum síðani, har hann sjálvur sat við samráðing- arborðið, at ein ávísur landsstýrismaður samrádd- ist við fyrivarni fyri, hvat løgmaður møguliga fór at siga um úrslitið. - Tá bóðu vit um at fáa løgmann til samráðingar- borðið, so at samráðingar- nar kundu fara fram á einum veruligum grundar- lagi, sigur Jógvan Mørkøre. Jógvan Nybo, formaður í Maskinmeistarafelagnum, heitti fleiri ferðir á SEV um at fáa umboð úr Fíggjar- málaráðnum til samráðing- arborðið, men hesum sýtti landsstýrismaðurin fyri. - Hetta er ein undarlig konstruktión. Fíggjarmála- ráðið er ikki við til samráð- ingar, men kunnu kolldøma eitt samráðingarúrslit, tá tað fyriliggur. Hendan konstruktión ger tað vón- leyst at fáa ein vælvirkandi arbeiðsmarknað og enn minni ein góðan sam- ráðingaranda, sigur Jógvan Mørkøre. Marknaðurin ger av Jógvan Mørkøre er ikki samdur við tí, sum Bjørn á Heygum sigur aðrastaðni á hesi síðuni, at sáttmálin ikki er vorðin til undir marknaðarbúskaparligum treytum. - Hetta er tað, sum marknaðurin saman við semingsfólki er komin fram til, sigur Jógvan Mørkøre, hóast SEV er einasti el- veitari í Føroyum og harvið hevur monopol á markn- aðinum. Hann skilir tí ikki grund- gevingarnar hjá Bárði Nielsen um, at hesin sátt- málin fer at vera grundar- lagið undir komandi sam- ráðingum á almenna arbeiðsmarknaðinum, tá ein og hvør partur fer til samráðingar undir teimum treytum, ið arbeiðs- marknaðurin setir. Hann vísir eisini á vand- an í tí, at samráðingarrætt- urin er burtur, tá allir slíkir sáttmálar skulu góðkennast av tí politiska myndugleik- anum. Bjørn á Heygum: Eftirlit við SEV-monopolinum er alneyðugt Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur: Ein ósiður at samráðast uttan heimild - Undir øllum samráðingum er tað ein grundleggjandi fortreyt, at samráðingarnevndirnar eru suverenar og kunnu taka endaligar avgerðir ístaðinfyri at skriva undir sáttmálar við fyrivarni, sigur Bjørn á Heygum Savnsmynd - Tað gevur púrt onga meining at samráðast undir slíkum treytum. Bárður Nielsen skuldi verið komin uppí leikin beinanvegin. Alt annað er tekin um óveruligar samráðingar, sigur Jógvan Mørkøre um støðuna millum SEV, Maskinmeistarafelagið og Fíggjarmálaráðið Savnsmynd