mikudagur 6. juli 2005síða 10

10 Nr. 126 - 6. juli 2005 Verkfallið hjá maskinmeistarunum hjá SEV hóttir nú av álvara við at leggja alt landið lamið. Hóast ymsu partarnir av landinum "bara" liggja í streymloysi part av degnum, so er hetta ein heilt ónøktandi støða fyri vinnulívið og øll onnur í samfelagnum. Verandi støða átti ikki at verið íkomin eru øll samd um. Hóast tann staðfestingin ikki bøtir um støðuna nú, so átti skipanin við hesum partinum av arbeiðsmarknað- inum at verið broytt fyri langari tíð síðani. Vit áttu at havt lært av støðuni fyri tveimum árum síðani. Í blaðnum í dag verður funnist harðliga at eitt leiklutinum hjá landsstýrinum í aktuella málinum. Jógvan Mørkøre, sam- felagsfrøðingur sigur, at tað gevur púrt onga meining at samráðast undir slíkum fyritreytum. Bárður Nielsen skuldi verið komin uppí leikin beinanvegin. Alt annað er tekin um óveruligar samráðingar, sigur Jógvan Mørkøre um støðuna millum SEV, Maskinmeistarafelagið og Fíggjarmálaráðið. Hann leggur heldur ikki fingrarnar ímillum, tá hann skal lýsa leiklutin hjá landsstýrinum í hesum máli. - Landsstýrið sum arbeiðsgevari má heilt einfalt taka annað skinn um bak, tí hetta er at halda mótparin fyri tað turra spott. Verandi støða er eitt tekin um vantandi skipan á arbeiðsmarknaðinum. Ein fortreyt fyri einum vælvirkandi arbeiðsmarknaði er, at samráðingar fara fram undir skipað- um viðurskiftum, og at talan er um veruligar samráðingar. Tann, sum situr við samráðingarborðið, má hava fult mandat til at taka avgerðir, ella má tann, sum gevur mandatið, vera við undir samráðingunum, sigur samfelagsfrøðingurin. Advokatur blaðið hevur tosað við heldur ikki, at verandi skipan við SEV er nøktandi. Tað er neyðugt, at tað almenna hevur eftirlit við sáttmálum hjá eini monopol-fyritøku sum SEV, tí at ein slík fyritøka nýtist ikki at vera eins varin við útreiðslunum og ein fyritøka, ið virkar undir marknaðarbú- skaparligum treytum, sigur Bjørn á Heygum, advokatur. Hann heldur, at SEV sleppur ov lætt at hækka lønirnar hjá maskinmeistarunum uttan at taka onnur fyrilit og vísir á, at samskiftið millum SEV og Fíggjarmálaráðið burdi verið betri. Undir øllum samráðingum er tað ein grundleggjandi fortreyt, at samráðingarnevndirnar eru suverenar og kunnu taka endaligar avgerðir ístaðinfyri at skriva undir sáttmálar við fyrivarni. Tað er ein keðilig støða, at vit hava ein triðja part, ið ikki tekur lut í samráðingunum, tí sjálvandi er tað betri, at tann parturin, ið hevur síðsta orðið, er við í samráð- ingunum, sigur Bjørn á Heygum, sum harvið mælir lands- stýrinum til at taka lut í samráðingunum, so at eitt møguligt úrslit altíð var endaligt. Advokaturin heldur, at vit kunnu seta eitt stórt spurnartekin við, um her er talan um realitets- samráðingar, tá almenni eftirlitsmyndugleikin ikki er við. Hetta eru so bert nakrar av viðmerkingunum til aktuellu støðuna í blaðnum í dag. Tað er greitt, at føroyska samfelagið kann ikki framhaldandi liva við, at partarnir bara lata standa til. Hvør enn kann ábyrgdast fyri íkomnu støðuna, so verður neyðugt at finna eina skjóta loysn. Einki samfelag heldur til eina slíka støðu. Orkuveiting er ein so vitalur partur av samfelagnum, at slíkt verkfall kann als ikki samanberast við nakað annað. Her má og skal henda nakað, og tað alt fyri eitt. Um ikki partarnir sjálvir megna at seta seg saman aftur, so eigur Semingastovnurin at koma uppí aftur. Ber tað heldur ikki til, so má landsstýrið, í fyrsta lagi fíggjarmálaráðharrin taka stig til eina loysn, í øðrum lagi má sjálvur løgmaður uppí og brúka sína støðu til at fáa glið á. Hvat partarnir og fólk enn halda um skeivleikar í skipanini og tilgongdini annars, og hvussu hesir kunnu broytast og bøtast, so stendur eitt fullkomiliga greitt, og tað er, at ein endi má fáast á hesi fyri alt samfelagið púra óhaldbaru støðu. DAGSINS MEINING Sosialurin Okkurt má gerast annars steðgar alt samfelagið upp VIÐMERKING Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Høgni Hoydal Sambandssamgongan er tann umvendi Robin Hood: Hon tekur frá teimum veiku og gevur teimum sterku. Síðani gevur hon øðrum skyld- ina og sigur, at Danmark skal gjalda fyri okkara egna órættvísi. Sjálvandi vistu vit, at tað fór at koma. So vist sum jørðin er rund. Sambandsflokkurin roynir at renna undan sam- gongunnar egnu ómegd mótvegis okkara eldru og óhjálpnu við at geva Tjóð- veldisflokkinum og mink- andi blokkstuðlinum skyld- ina. Á vøllinum eru m.a.: Helgi Abrahamsen, skrivari sambandsfloksins, sum roynir at rokna út við sínum lummaroknara, at um vit nú bert høvdu blokkstuðulin, so var alt gott og øll fingu sítt. Og Marjus Dam, ið fer eitt stig longur, og vil hava samgonguna at fara til Danmarkar at bidda um meira blokkstuðul, so tey eldru og brekaðu kunnu fáa síni dagtilhald aftur og matur aftur kann koyrast út til tey eldru. Eg fari at takka teimum báðum fyri, at teir so greitt prógva, hvussu ábyrgdar- leysur og ússaligur hesin sambandspolitikkur er. Hvar vit enda, um henda samgonga sleppur at halda fram. Og hvussu asosialur, ósolidariskur og niðrandi mótvegis okkum sjálvum sum fólk, sambandspoli- tikkurin í veruleikanum er. Hvar vóru tilboðini við fullum blokkstuðli? Til Helga Abrahamsen er bert at siga: Føroyar eru farnar heysin fleiri ferðir við fullum blokkstuðli, og tað hevur altíð kosta teim- um veikastu dýrt, meðan tey ríkastu hava flotið om- aná. Hvar vóru dagtilhaldini, matarskipanin fyri eldri og øll tilboðini á sosiala økin- um, tá vit fingu hækkandi blokkstuðul hvørt ár? Hesi tilboðini eru komin, meðan fullveldissamgong- an sat, og eftir at blokkurin varð minkaður. Ongantíð eru hend so stór framstig á sosiala økinum, sum undir fullveldissamgonguni. Tað er próvfast. Tjóðveldisflokkurin vil at vit gjalda í felag Tjóðveldisflokkurin stend- ur rimmarfastur í síni hug- sjón um, at tað eru vit í fe- lag í Føroyum, sum skulu gjalda fyri vælferðina - og at vit ikki kunnu spæla soli- darisk við donskum peng- um. Og vit hava prógvað, at hetta er vegurin fram. Tá vit ikki kunnu senda rokning- ina til Danmarkar, noyðast vit at raðfesta okkara væl- ferð í Føroyum. Og Tjóð- veldisflokkurin raðfestur soleiðis, at vit strika studn- ing til vinnulívið og será- góðar til tey vælbjargaðu, og styrkja ístaðin almanna- økið, útbúgving, gransking, mentan og umhvørvi. Tað hava vit gjørt seinastu 6 árini, og av tí eru vit errin - hóast alt verri enn so var nóg gott í undanfarnu sam- gongu. Harafturat høvdu vit yvirskot hvørt ár á fíggjarlógini, tí vit brúktu ongantíð meira enn vit tjentu. Samgongan skerjir tey veiku Henda samgongan ger beint øvut av politikki og hugsjón Tjóðveldisflok- sins. Hon skerjir hjá teim- um veikastu. Hon skerjir útbúgving, gransking og mentan. Hon skerjir um- hvørvismál. Men hon letur studning til útvaldar vinnulívsbólkar. Letur skattalættar til tey ríkastu. Lækkar avgjøld á luxusvørum. Og hon tykist tilvitað at lata alla fíggjar- stýring og búskaparstýring upp fyri skutil, so hon kann prógva, at føroyingar megna ikki at skapa eitt gott samfelag og at býta ágóðarnar javnt. Hevði eg bert fingið lummapengar í allar ævir... Eg vóni ikki, at Helgi Abrahamsen ætlar at upp- ala síni børn á sama hátt sum hann vil reka politikk í Føroyum. At hugsa sær, um tey ungu fara at seta seg við lummaroknaran og spyrja sum Helgi: Hvussu nógvar pengar hevði eg átt, um eg fekk lummapengar frá for- eldrunum í ókomin ár? Heldur enn at tosa um, hvussu tey kunnu lyfta í felag saman við øðrum. At hugsa sær, um okkara børn og abbabørn, hvørja ferð tey skulu lata nakað burturav til felagsskapin og til tey, sum tørva hjálp, fara at siga: Nei, sovorðið skulu foreldrini hjá mær gjalda! Mínir pengar skulu fara til mín sjálvs - til dýrar lutir - og skal eg gjalda nakað, so skal tað vera til nakað, sum eg sjálvur fái nakað bein- leiðis burturúr! Og at hugsa sær, um okk- ara mongu dugnaligu vinnulívsfólk fylgdu sam- bandshugsanini hjá Helga. Um fiskivinnan heldur enn at royna at skapa virðir, sat og roknaði út, hvussu nógvar pengar hon hevði átt, um kilostudningur, oljustudningur, íløgustudn- ingur og veðhald, enn vóru í gildi? Tað kundi Helgi Abrahamsen passandi sett seg niður at rokna út og fortalt vinnulívinum. Og Helgi eigur tá endiliga at royna at fáa fólk at gloyma, at fiskivinnan fór logandi á heysin, tá hesin hugburður valdaði í Føroyum. Læknin vil ikki hava rokningina At slíkur hugburður gerst úrslitið, um vit sleppa mál- inum um einar sjálvstøðug- ar, sjálvbjargnar og sam- Danir skulu gjalda døgurða til okkara eldru – meðan vit vælbjargaðu fáa lættar