mikudagur 3. august 2005síða 4

Á fyrsta arbeiðsdegi sínum sum ríkisum- boðsmaður, fekk Søren Christensen, nýggi ríkisumboðs- maðurin, sína fyrstu uppgávu á tingi. Hann skal svara sjey spuringum frá Høgna Hoydal POLITIKKUR Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo - Tað eru beinleiðis polit- iskar metingar hjá nýggja ríkisumboðsmanninum, tá hann í samrøðu við Útvarp- ið m. a. sigur, at yvirtøku- lógirnar og uttanríkispolit- isku heimildarlógirnar geva Føroyum størri sjálvræði enn nakað annað øki í heiminum, sum er í ríkis- felagsskapi. Tað heldur Høgni Hoy- dal, formaður í Tjóðveldis- flokkinum, sum longu á fyrsta arbeiðsdegi ríkisum- boðsmansins alment setti fram skrivligan fyrispurn- ing. Høgni Hoydal heldur tað eisini verða talan um polit- iskar metingar, tá ríkisum- boðsmaðurin sigur: - at tað er loyvt andstøðuni at hava sina egnu hugsan um lóg- irnar, men at lógirnar eru samtyktar soleiðis »at et flertal efter en god og sund demokratisk diskussion bestemmer, hvad reglerne er, og det er det der er sket her.« Høgni Hoydal sigur, at atfinningarnar hjá and- støðuni mótvegis viðgerð- ini av lógunum á løgtingi, ið m. a. elvdu til misálit á løgmann,v erða beinleiðis settar til viks, tí Ríkisum- boðið sigur talan hava verið um »en god og sund demo- kratisk diskussion«. Tí vil Høgni Hoydal hava at vita, hvat Ríkisumboðs- maðurin byggir sínar niður- støður á, og um vit kunnu vænta, at ríkisumboðið fer at hava ein virknan leiklut í føroyskum politikki fram- eftir - bæði í almenning- inum og á løgtingi, hóast hann ikki er fólkavaldur. Teir sjey spurningarnir, sum Høgni Hoydal vil hava ríkisumboðsmannin at svara, eru hesir: 1. Nær og hvar er tann gongdin farin fram í sambandi við yvir- tøkulógir og uttanríkispolitiskar heimildarlógir, sum Ríkisumboðsmaðurin í Útvarpi Føroya tann 1. august 2005 lýsti so- leiðis: "At det er jo en del af et demokratis spilleregler, at et flertal efter en god og sund demokratisk diskussion bestemmer, hvad regler- ne er, og det er det der er sket her." ? 2. Hvat ítøkiligt hevur verið "en god og sund demokratisk debat" í sambandi við løgting- sins viðgerð av bæði donsku og føroysku yvirtøkulógini og uttan- ríkispolitisku heimild- arlógini, og hvat byggir Ríkisumboðsmaðurin sínar staðfestingar á? 3. Veit Ríkisumboðið um nakað annað parlament í heiminum, sum eftir trimum vikum og við- gerð á miðjari nátt, fyri fyrstu ferð hevur sam- tykt, at eitt parlament í einum øðrum landi hevur alt valdið, og at ein onnur stjórn og eitt annað parlament hava allar heimildir í uttan- ríkismálum - uttan at fólkið hevur verið spurt? 4. Veit Ríksumboðið um Gallup-kanningina frá juli 2005, ið vísir, at ein meiriluti av føroyingum er ímóti uttanríkispolit- isku heimildarlógini, og at meira enn ein triðing- ur av teimum spurdu, ikki vita, hvat tey skulu halda? Heldur Ríkisum- boðið, at hetta er tekin um "en god og sund demokratisk debat"? 5. Er nýggi Ríkisumboðs- maðurin ósamdur við fráfarandi Ríkisumboð, Birgit Kleis, sum við Sjónvarp Føroya hevur sagt, at hon heldur ikki, at nakað serligt nýtt er í uttanríkispolitisku heimildarlógini? 6. Tá Ríkisumboðið sigur, at Føroyar hava meira sjálvræði enn nakað annað øki í heiminum, sum er partur í einum "ríkisfelagsskapi", hvat samanber hann so Før- oyar við, og hvar aðra- staðni í heiminum verð- ur nakað rópt fyri ein "ríkisfelagsskapur", sum ikki er millum sjálvstøðug lond (hvussu verður ríkisfe- lagsskapur róptur á enskum)? 7. Hvørji onnur øki ella dømi sipar Ríkisum- boðið til, tá hann sam- anber føroysku støðuna við onnur? Er tað Ís- land, sum longu fyri meira enn 100 árum síðani hevði vunnið sær størri sjálvræðið enn føroyingar hava og sum ongantíð samtykti donsku grundlógina? Er tað Isle of Man? Eru tað Cook Islands og Niue, sum eru sjálvstøðugur limir í altjóða felags- skapum í egnum navni og hava egna grundlóg? Eru tað Aruba og Niðurlendsku Antill- urnar, sum hava egna grundlóg og ikki eru løgd undir niðurlendsku grundlógina? Eru tað Puerto Rico og North- ern Mariana Islands? Ella er tað Micronesia, ið gjørdist sjálvstøðugt við stuðli og 20 ára skiftistíð frá USA? 4 Nr. 144 - 3. august 2005 Sjey spurningar til ríkisumboðs- mannin Stjórin í Vinnuhúsin- um fegnast um, at einskiljingartilgongdi n í næstum fer av bakkastokki. Hann er samdur við lands- stýrinum um, at peningurin frá sølun- um av almennum ognum fyrst og fremst skulu nýtast til at niðurrinda uttan- landsskuldina EINSKILJING Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo - Hatta ljóðar sum heild skilagott. Tað er rættiliga positivt, at politikararnir hava tikið sær um reiggj og sett gongd á einskiljingar- tilgongdina. Stjórin í Vinnuhúsinum, Jan Mortensen, fegnast um ætlanirnar hjá landsstýr- inum at einskilja ein stóran part av almennu fyritøk- unum. Hann vísir á, at Vinnuhúsið seinastu mongu árini hevur strongt á fyri at fáa ferð á ein- skiljingarnar, og nú tykist endiliga gongd verða kom- in á. Í løgmansrøðuni á ólav- søku kom undan kavi, at landsstýrið hevur sett eina tíðarætlan fyri nær tær ymisku einskiljingar verða framdar. Millum annað hevur landsstýrið sett sær fyri at einskilja Føroya Lívstrygging, Fiskavirking, Elektron og Farmaleiðir, umframt partar av Føroya Banka, Føroya Tele og Atlantic Airways komandi ár. Skuld og íløgur Í Degi og viku í gjár segði løgmaður, Jóannes Eides- gaard, seg vænta, at góðar tvær milliardir krónur fóru at koma burturúr ein- skiljingunum. Spurdur, hvat upphæddin skuldi nýtast til, svaraði løgmað- ur, at tað fyrst og fremst var uttanlandsskuldin hjá Føroyum sum skuldi niður- rindast. Hesum sjónarmiði er Jan Mortensen samdur í. - Eg er rættiliga samdur við løgmanni í hesum. Tað er ógvuliga týdningar- mikið, at peningurin ikki fer í "umløb", og heldur verður nýttur til at niður- rinda skuld, so vit fáa meira luft á fíggjarlógini. Eg haldi eisini, at vit eiga at nýta ein part av peningin- um til íløgur í framtíðina, tað verið seg í útbúgving og gransking, heldur stjórin í Vinnuhúsinum. Arbeiðsgevararnir taka undir við landsstýrinum Søren Christensen, nýggi ríkisumboðsmaðurin, hevur longu fingið fyrstu uppgávuna frá Høgna Hoydal: Sjey spurningar, har hann skal útgreina tað, hann segði við útvarpið mánakvøldið