hósdagur 4. august 2005síða 22

22 Nr. 145 - 4. august 2005 At nýggju bilarnir eru tryggari enn teir gomlu undrar neyvan nakran. Kanningarnar av ferðsluvanlukkum í Svøríki seta tøl á og vísa eisini at so er BILAR Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Møguleikin fyri at yvirliva eina fersluvanlukku er níggju ferðir so stórur sum fyri 20 árum síðan. Ella við øðrum orðum er vandin fyri at doyggja í ferðsluni fallin við 90 prosentum. Nakrar av orsøkunum eru, at bilar- nir eru vorðnir tryggari í allar mátar sum t.d. við trygdarkabinum, airbag, strammarum í trygdarbelt- unum og tryggari setur og aktivar nakkastúttur. Hetta stendur m.a. í kanningini sum eitt svenskt tryggingarfelag hevur gjørt av 94.000 ferðsluvanlukk- um í Svøríki seinastu 20 árini. Kanningin umfatar persónbilar í teimum ym- isku klassunum. Í sama tíðarskeiði er vandin fyri at blíva avlamin í ferðsluvan- lukkum fallin við 25 pro- sentum. Hóast kanningin vísir, at stórir tungir bilar eru trygg- ari í ógvusligum ferðslu- vanlukkum, eru mini-bilar- nir teir sum hava gjørt flestu framstig innan trygd- ina seinastu 20 árini. Teir tryggastu mini-bilarnir eru á hædd við miðaltalið av bilunum í tí tryggasta klassanum. Kanningin vísir eisini, at stórur munur er á teimum ymisku bilmerkj- unum. Elektroniska tøknin verður skjótt so nógv útbygd, at hon hevur fult tamarhald á bilinum og hjálpir bilføraranum undir koyring, uttan at hesin veit av tí ella merkir nakað BILAR Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Tryggasti bilur á vegnum er tann, sum ongantíð verður íblandaður eitt ferðslu- óhapp, og prógvini fyri at ESP (Elektronisk Stabili- serings Program) hevur bjargað nógvum mannlív- um eru nú so mong, at allir nýggir bilar skuldu havt hesa skipan, sigur formað- urin í EuroNCAP, svenski professarin og trygdarser- frøðingurin Claes Tingvall. EuroNCAP testa allar nýggjar bilar, sum koma til Evropa og geva teimum upp til fimm stjørnur, alt eftir hvussu tryggir teir eru. ESP-skipanin virkar og hjálpir bilføraranum uttan at hesin veit av tí ella nýtist at gera nakað sum helst. ESP er eitt elektronsiskt stabiliseringsprogram, ið ger at bilurin ikki glíður út í svingum og tryggjar opti- malt vegtak undir øllum umstøðum. Í Svøríki hevur Väg- verket kannað 10.000 ferðsluvanlukkur síðan 2000, og eru teir komnir til tað úrslit, at ESP og líkn- andi skipanir hava sera stóra ávirkan á trygdina í bilunum. Í samband við at týska elektronikkverksmiðjan Bosch júst nú hevur há- tíðarhildið at 10 ár eru liðin síðan ESP fyrstu ferð kom á marknaðin, siga teir at ESP einans er byrjanin. Í framtíðini koma nógvar skipanir at verða bygdar yvir ESP-tøknina. ESP bjargar mannalívum Svensk kanning: Nýggir bilar munandi tryggari Tryggasti bilur á vegnum er tann sum ongantíð verður íblandaður eitt ferðsluóhapp. Claes Tingvall, formaður í EuroNCAP ” Svenska kanningin vísir, at stórir tungir bilar eru tryggari í ógvusligum ferðsluvanlukkum. Her eru tað tveir Saab 9-5, ið renna saman Elektronisku trygdarskipanirnar sum t.d. ABS, ESP hava sera stóra ávirkan á trygdina í nýggju bilunum Nýtt full- veldisblað Ávaring! Blaðið er fylt við úrvaldum full- veldisráka", ljóðar tað á forsíðuni á nýggja Tarablaðnum, sum kom út í vikuni. Held- ur ikki tað meir skaldsliga tilfarið í blaðnum er fyri smá- sárar sálir Hóast tilfarið í løt- um kundi bent á tað, er nýggja Tarablaðið ikki ein roynd at endur- skapa Fregnir, sum gavst í september í fjør. At Tarablaðið hoyrir heima ytst á fullveldisvonginum er tó onki at ivast í. Flestu av greinunum eru sera atfinningarsamar mót- vegis sitandi sam- gongu. Hartil byggir stóra temaið hesuferð á eina nýggja Gallup kanning, sum vísir, at fólk sum heild ikki taka undir við størru avgerðunum hjá sam- gonguni seinastu mán- aðirnar. Av øðrum greinum kunnu nevnast "Skúla- skapur í altjóða sam- felagnum", har Vár í Ólavsstovu við neyv- um innliti grundgevur fyri, hví ætlanin um ein skúladepil í Hovi er dømd til at mis- eydnast. Erla Olsen hugleiðir í greinini "Den mere kloge narrer den mindre kloge" um, hvørt tey ofta vánaligu føroysku samráðingarúrslitini við danir møguliga hanga saman við lága útbúgvingarstøðið hjá okkara landsstýris- monnum. Á tí meir skaldsliga bógnum er millum annað ein rættiliga bersøgin hugleiðing, har føroyskur sam- tíðarpolitikkur verður samanborin við eina ikki sørt saftiga erot- iska støðu. Samanumtikið eitt sera snøgt blað við eini røð av væl skrivaðum og hugvekjandi grein- um, sum ikki leggja fingrarnar ímillum Í ritstjórnini á nýggja Tarablaðnum sita millum onnur John Dalsgarð og Carl Jó- han Jensen. ave