fríggjadagur 12. august 2005síða 11

Nr. 151 - 12. august 2005 11 Tórir Mikkelsen Siti við borðið við telduna. Kaffikoppurin er fyltur, við heitum kaffi og alt koyrir. Havi verið so heppin at funnið eina heimasíðu har rithøvundurin leggur eina beinharða linju ímóti tí amerikonsku fastfood mentanini við alt sum tað innniber. Maðurin, ið er amerikanari, er meira um- tóktur enn tær flestu leiti vevsíðurnar og er rættuliga umstríddur. Málið er at rykkja í tey smáborgaralig- ur og fordómar og við kyn- ismu og sjálvsálit svarar hann teldupost frá fólki, ið eru uppøst inn á hann. Havi hugsað um tann stóra munin á eystur og vestur í U.S.A. Tildømis er New York sera áhugavert fyri okkum evropearum. Fert tú harafturímótur long- ur inn í landið, dettur tú á tey mest einfaldu og fanat- isku fólkini, ið fær bumbu- mennirnar í London at lýkj- ast barnalótum. Hetta eru fólk, sum "the hamish" fyri at taka eina cliché og høgrasinnað fólk í tann grad. Um tú fert vesturum, so er San Franciso býurin við Silicon Valley og Holly- wood við øllum tí undrun- urarsama og frílynta sum ein primus motur. Beiggi hevur vitjað New York og Washington og greiddi mær frá at, fólk eru fitt og fyri- komandi og ja... heilt øðr- vísi enn myndirnar sum vit fáa potað í okkum Ein og U.S.A eru vit rættuliga fjølltáttað, ymsk og tankarnir flúgva, hugsi at nú fara núgvar kollvelt- ingar frá í Føroyum. Tað prutlar undir lokinum. Ungdómurin *Vit* eru vorðin troytt av tað stirvna og keðiliga, sex er vorðið gerandis tos og allataðni fáa vit tilboð blakað í nakk- an, keyp hettar, keyp hattar. Føroyar er tann mest soci- alistiski staturin í heimi- num, har landið eigur eini 80 procent av allar ognir. Nógv kleyrað seg upp at einum krisindómi fyri at halda sær yvir vatnskorp- uni. Hini eru líka leyslætin (promiskuløs) at eldri fólk ikki skilja ungdómin. Ikki tí, okkara eldru eru líka rót- leys sum vit, frá trýssjuni og uppeftir havi tey roynt at fóta sær. Pápi sigur onkun- tíð tað beinrakið. Eg minn- ist tá ið hann segði, at nú- tíðin minnir um rænesans- una, vit koma úr tí myrku 19’indu øld og inn í eina øld við tveimum heimsbar- døgum og slóðbrótandi ný- hugsanir. Fái mær ein mun. *Ahh doyligt kaffi*, tað má til. Eg fílist ofta á føroying- ar, at vit eru so stivrnir, men havi funnið útav, at tað eri eg, ið eri stirvin. Eg hevði verið niðri í Danmark ein mánað og kom aftur til ólavsøkuna. Var so errin at man hevði verið á Roskilde festival. Men hvat - helvtin av ungdóminum kundi vísa á festivalbandið, meinlíkt mínum. Hóast hetta haldi eg, at vit kundu verið meira opin og erlig og sanna at t. d. re- gatta er ein stór øl veiðsla, at G! er fyri tey ungu og Summarfestivalurin fyri hini, at vit eru eitt ótrúliga frammkomin fólk, at Javn- araflokkurin er eitt partí av einkisigarum, eitt fólk, ið bert vil hava vald at hugna sær við eg meini so við EFTA? Hvat er tað, ein av- oldaður felagsskapur. Í mínari verð er hetta embæt- ismisnýsla av tí grovasta, at hava eitt løgting fylt við gomlum skiparum og skúlalærarum, hetta hoyrir fortíðini til. Hvar eru allir akademikararnir? Anyway, skal á G! Tað umboðar alt ið føroyingar standa fyri. Var har ikki í ár, men hoyrdi, at alt var "super mega feitt", havi verið á nakrar festivalar og tað eru tær lítlu detaljurnar ið gera munin. Klemmarir! tað ljótar well. Vil til síðst viðmerkja at eg har lisið Deyðin sendur apríl og saman við Oddvør Johansen, eru hesir rithøv- undar teir einastu sum eg tími at lesa beint í løtuni. Havi hug at fýlast á Kim Simonsen. Kim hevur lisið niðri og hetta er fínasta slag, men skal hann citera hvønn rithøvund, ið hann lesur? Innihald er fyri tað mesta møsn, hann stiðjar seg upp at einum gomlum sjónar- miði og skal per definitión seta hvønn føroying í bás. Eingin veit rættuliga, hvør tann føroyski veruleikin er. Havi sjálvur hug at flenna tá eg síggi tey borgarligu ganga og mala á ólavsøku í føroyskum klæðum nikk- andi og brosandi, ein falsk- ur veruleiki í mínum eyg- um, gev mær heldur G! VIÐMERKINGAR Arnstein Niclasen Undir gumpinum á tí út- lendska leigusveinunum - (hevur ikki onkur hoyrt hetta hugtakið: "leigusvein- ur" fyrr í sambandi við 7. stjórnarkreppu sjálvstýris- landsstýrismanna?) - har liggur pinnamatar-brigadan trygt í læ aftan fyri ta kendu Finn-Norman-Christensen- doktrinina. Maktin og æran á flogi Og har henda eingi óráð. Tí maktin er hjá brigaduni. Fyrisitingarliga - og tí eis- ini tann politiska. Soleiðis er skipanin bara. Bestilt m. a. av núverandi løgtingsfor- manni og verandi formanni í fiskimannafelagnum og verandi løgmanni. Sum tá í tøkum tíma vóru hóskandi høgt upp á strá í landsstýr- ismanningini í Tinganesi. Brigadan er vituliga ikki at hitta. Og hevur einki al- ment at siga. Onga meining um nakað. Í øllum førum ikki til tað vanliga fólkið. Tó gevur brigadan síni duldu ráð - í tí dulda. Men einki ljóð hoyrist. Soleiðis skal tað vera. Tí brigadan er altíð á fundi. Í ørgrynni av bólk- um, ráðum og nevndum. Ad hoc ella fyri well. Ella eis- ini á flogi. "Í øllum londum í eyst og vest, men ikki í Føroyum, mær dámar best," kundi sangurin held- ur ljóðað. Til mikla gleði fyri avlopið hjá Magna á Atlantsflogi. Tí telda, fax, frímerki ella telefon finnast heldur ikki í Tinganesi. Eftirmetingar Ella er brigadan á seminari. Hon ger eftirmetingar og eftirmetingar av eftirmet- ingum. Tó ikki av alivinn- uni. Nei, fy við henni. Tað kennist alt ov keðiligt. Vit hava tað jú so hyggeligt. Tað er ov smátt fyri stórar heilar. Og so var alingin bara ein triðingur av fíggj- arlóg landsins(!). Ja, og so er eisini brigad- an støðugt undir útbúgving. Og tað má treingja til. So- leiðis at festa hár á beran skalla. "Workshop", eitur eitt ítriv, vælsignað. Nær hevur Palleba verið á work- shop? Helst líka so oftani sum Kalle Katt, lukka -. Hvør stýrir? Ein brigaduførari eitur løg- mansstjórin. Áhugavert navn. Tí løgkonustjóri hevði ljóða heldur løggut. Eisini í hesum líkarættar- døgum. Navnið er skiljandi fyri okkum vanligu veljar- ar, sum einki vita og enn minni frætta. Ein stjóri er jú tann, sambært tí einfaldu mállæruna í tí strátakta barnaskúlanum, sum stýrir einum bili, skrivstovu, kiosk ella tarvafelag. Tað vita jú øll. Um løgmans- stjórin stýrir løgmanni av fanginum ella á halakukk -. Ja, tað kundi verið vert at vita. So har er einki at koma eftir. Løgmannastjórarinn- an stýrir. Kósin verður sjálvsagt løgd á samhalds- føstum ráðsmóti millum aðalstjórarnar "in one’s own good time" á lukkað- um fundi. Einki hoyrist heldur haðani, og tó varð hurðin ein morgun gloppað so mikið fyri tí disko-ferma og meinaleysa Elis í út- varpinum, hetta: "Jú, vit drekka vatn á morgni og kaffe klokkan 10". So vita vit tað. Einki varð tó nevnt um, um restin av degnum fór til at blanda eitur fyri farligar ella fiktivar fígg- indar. Er løgmaður tryggur við lagið? Og skuldi løgmaður sagt nakað býtt, eftir tilráðing aðal-brigadunar, so rýkur hann kanska bara út, men brigadan heldur fram. Sta- biliteturin er í lagi, sjálv- andi. Haðani rýkur eingin út. Tað skuldi bara mangl- að. Tí hetta hevur Finn Nor- mann sligið fast, og er an- befallað av júst teimum, sum eftirsíðani hava mann- að brigaduna, og alt samalt er síðani væl og virðiliga samtykt av teimum polit- iskt valdu - næstan sum í ørviti. So hetta hava løgtings- menn gott av. Og eru teir ónøgdir. So skulu teir bara lata skuffuna aftur. Sum teir eisini gera. Men man tímin ikki vera komin, til at gera eina tørvandi eftirmeting av 10 ára vandasigling við høgum hýrum, og við støð- ugum halli á fíggjarlóg landsins seinastu árini? Her mátti tó nógv verðið at spart. Men, nei, so heldur lirka ein hálvkaldan døg- verða frá teim gomlu og niðurslitnu. Tí tey eru ikki so farlig. Og hví skulu tey hava nakað at eta? Tey nytta einki allíkavæl! (Tó haldi eg - í sannleikans áhuga - at landsstýrismaðurin ikki vitsti av hesum lokabragdi- num, men brigadan....!) Ja, svá hittast Høvdingar Og tó, og tó! Onkuntíð er brigadan at hitta. Tá eru øll heima. Og tað er, táið onkur teirra fyllir runt ella hevur jubileum ella hevur okkurt annað er á bananum fyri tað betra slagið, sum er vert at feira - og fyri almenna rokning. Tá møtast tey øll, og tá er einki óført. "Ein lítlan til mín, ein spískan til tín, tað riggar so væl...(!)", nakað soleiðis syngur troubadururin Kári P. onkustaðni. Ja, pinnamat, rækjur, øður, kalt og fløtt borð, bløðandi tournedos og brúnkaður búffur...... alle tiders! Við SvF í litum á blettinum. Og væl er, at so er. Og so verður farið upp á gólv: Jomfrúgvin Marita, neyðardýrið - ikki at for- gloyma - verður hálað út úr aftur nunnukleystrinum at dansa við. Vangan niður á øksluna. Tá sær ein ordiliga skrappur út. Sjálvt brigadan dugir niðurlagið væl. Tað er gott. Tí heilin skal helst ikki yviranstrengast, so- leiðsni. Og so dansar kon- gressin og jublar brigadan alla ta ljósu tíðina á ári- num- -! Brigadan og tann breiða samgongan Men er so Landsstýrið púra handlingslammað og Løg- tingið til tað turra undir- hald? Tí samgongan er so breið, so breið at hon valla veit, hvat ið vendir upp ella niður. Og vit vanligu veljar- ar skulu bara halda tátt, tí vit hava valt samgonguna. Gott nokk ikki beinleiðis, tí vit hava óbeinleiðis repre- sentativt demokrati! So kom ikki her --.(Men hava vit valt brigaduna? ). Spurningar eftirburðarins Men eftir standa tó hesir spurningarnir fyri hvønn Kalla Katt og Palla Platt:" Varð Finn Normann send- ur ella bestiltur til Føroya fyri at fremja eina ovurdýra og yvirfylta komandobrúgv av maktsperdum ódugna- kroppum, soleiðis at før- oyska skútan gjørdist be- døvandi óstabil í vaggandi politiska menningargjálvi- num? Og varð Richard Mikkel- sen sendur higar upp fyri at lemja búskap landsins fyri well?? Og var alt hetta planlagt á teim bonaðu gólvunum, helst áðrenn Ríkisumboðsmaðurin á ólavsøku streyk páfugla- fjaðrahattin og sendi búnan hjá lord Nelson og svørið, Skræp, á museum? Vit spyrja bara. Tí danir brúka sjálvir bara topp-pro- fessionellar úrmælingar á ovastu rók, meðan brigadan - - - (á ja, tú forbarmandi!) Ella er støða teirra fólka- valdu bara hóskandi "laissez faire", nakað sum tær súrligu næturnar í Keypmannahavn: "Jú, tað riggar so væl, tá ið ein bið- ur teg - lova sær - at sova sær - hjá tær - -", sum skaldið syngur. Men, pressan - Men alt hetta fáa vit sjálv- sagt at vita, um nakar er, sum klemmar kokubotnin. Tí vit hava - til alt held - eina fríða og fría og "garv- aða" pressu við hóskandi hárhvassari public-service ábyrgd, ella hvussu? (Nú- staðni rakni eg við). Ella er hon kanska við í brigaduni? Ja, hvør veit? Pinnamatar-brigadan Føroyar í løtuni. Eitt kvøld.