fríggjadagur 12. august 2005síða 27

Nr. 151 - 12. august 2005 27 Á NRK1 mánakvøldið kl. 20.30 Fuglarnir Filmurin "Fuglarnir" mann vera ein hin mest vælskip- aði og álvarsami ræðufilm- urin, ið ræðslumeistarin, Alfred Hitchcock, nakran- tíð hevur gjørt. Filmurin er frá 1963, og fleiri hava tulkað hesa søguna um fuglar, ið loypa á menniskj- að, sum eina søgu um enda- liga kjarnorkukríggið, ið ger ein enda á øllum. Men filmurin er tó ein sera eyð- kendur Hitchcock-filmur við eini væl tilrættislagdari frásøgu um dulda ræðslu og ótryggleika, ið brádliga leggur sín myrka skugga yvir gerandisdagin hjá nøkrum sera sjálvglaðum persónum. Høvuðspersón- urin er hin vælhavandi og forkelaða Melanie Daniels, sum fjasast við unga sak- føraranum Mitch Brenner. Melanie fer aftaná Mitch til stóra húsið hjá mammu Mitch, ið liggur í Bodega Bay norðanfyri San Fran- cisco. Á vegnum higar leggur ein likka á hana, hví veit hon ikki. Eftir henda løgna tilburðin, kemur hon ræðslusligin vegin fram. Hon ger alt fyri at fáa at vita so nógv sum til ber um Brenner-familjuna. Hon varnast, at Mitch hevur eitt heldur óvanligt samband við sína sera ráðaríku móð- ir, ið heldur honum í sera strongum teymum. Melanie fær eisini at vita, at hann hevur gingið saman við lærarinnuni í økinum. Tað eru hesi fólkini, ið verða rakt av vanlukkuni, tá fugl- arnir - svalur, starar, likkur, uglur og krákur - leypa á. Melanie og Brenner-familj- an hava fram um alt leita eftir tryggleika í lívinum. Hvussu gera tey nú, tá ræðslan, ið tey hava roynt at treingja burtur, er ein lívshóttandi og veruligur vandi? Eingin tónleikur liggur undir filminum, men í staðin eru effektljóð á ljóðsporinum, ið stava frá fuglaskríggi - og hesir tónar fara ígjøgnum mønu og merg. Dokumentarfilmurin hjá Margreth Olin fekk sera góða móttøku av bæði um- mælarum og fólki annars, tá filmurin kom út í fjør. Somuleiðis setti filmurin av álvara gongd í kjakið um fólkaskúlan yviri í Norra. Margreth Olin fylgdi ein- um 10. flokki við Hauketo Ungdomsskole í Oslo. Við Lars von Triers strongu dogmu-lógum í huga fór Olin í gongd við at taka upp. Út av 120 tímum av upptøkum hevur Olin skap- að ein dokumentarfilm uppá 80 minuttir. Og her síggja vit m.a. rumbul í skúlastovuni, adrenalin- bumbur í fimleikatímun- um, vónloysi og undirluta- kenslur, gleðisløtur og ill- sinnið, sum einans 16 ára gomul kunnu bera tað fram. Serliga verður fylgt við ein- um holdi í motorlæru, sum av ymiskum orsøkum hevur valt at síggja burtur frá teori og heldur leggja seg eftir einum meiri praktisku- m skúladegi. Filmurin lýsir m.a. orkufyltar tanáringar, ið ikki sleppa av við hesa orkuna á skúlanum. Vit síggja eldri og vælmeinandi lærarar royna sítt besta at læra frá sær, men ofta er hetta ein sera stríggin til- gongd. Olin og hennara filmslið koma sera nær at teimum ungu á skúlanum, ofta tykist tað sum um, at kamera als ikki er til staðar. Ungdómarnir bera seg sera erliga at, og kenslurnar fáa fult flog, sjálvt um mynda- tól eru hjá. Hetta dregur hyggjaran, provokerar og ger ein áhugaðan í hesum 10. floks næmingunum. Dok1: Ungdommens Råskap Ræðufilmurin, klassikarin "The Birds" eftir Alfred Hitchcock frá 1963 Fuglarnir loypa á, og eingin veit veruliga hví teir gera so. Melanie og Brenner-familjan hava fram um alt leita eftir tryggleika í lívinum. Hvussu gera tey nú, tá ræðslan, ið tey hava roynt at treingja burtur, er ein lívshóttandi og veruligur vandi? Á DR2 sunnukvøldið kl. 22.20 Dokumentarfilmuri n hjá Olin setti av álvara ferð á kjakið um norska skúlan Rumbul í skúlastovuni, adrenalinbumbur í fim- leikatímunum, forelskilsi, vónloysi og undirlutakenslur, gleðisløtur og illsinnið, sum einans 16 ára gomul kunnu bera tað fram - alt hetta er partur av áhugaverda dokumentarfilminum, "Ungdommens Råskap".