mikudagur 17. august 2005síða 2

2 Nr. 154 - 17. august 2005 UTTAN ÚR HEIMI – Ísraelska fturtøkan úr Gazageiranum er eitt søguligt stig, men ikki nóg mikið, sigur palestinski forsetin MIÐEYSTUR Árni Joensen: fartekst@mail.dk – Hetta er eitt týðandi søguligt stig, men tað átti eisini at umfata Vestara Áarbakka og alt øki, sum Ísrael hevur lagt undir seg samanborið við markið í 1949, sigur Mahmoud Abb- as, forseti. Hann vísir á, at palestinar vilja hava sítt egna ríki, sum skal umfata Gaza- geiran, Vestara Áarbaka og tann arabiska partin av Jerusalem, sum Ísrael her- setti í krígnum í 1967. Fleiri palestinar bera ótta fyri, at ísraelska afturtøkan úr Gazageiranum er ein politiskur leikur, sum hevur til endamáls at styrkja ís- raelsku satøðuna á Vestara Áarbakka. Men tað kunnu vit ikki góðtaka, sigur Mahmoud Abbas. Eygleiðarar vísa tó á, at atfinningarnar hjá forset- anum kunnu vera ein liður í valstríðnum upp undir pale- stinska tjóðartingsvalið, sum verður tann 21. januar. Abbas er ikki serliga væl umtóktur ímillum teir víð- gongdu palestinararnar, men hann hevur sagt, at hann er sinnaður at lata felagsskapir sum Hamas taka lut í friðarsamráðing- unum við Ísrael, sjálvt um teir halda fast um, at teirra fremsta endamál er at beina fyri tí jødiska ríkinum. Alivinnan stórt avlop 2005 verður eitt gullár hjá norsku alivinnuni. Higartil í ár hevur vinnan havt 1,6 milliard krónur í avlopi, og talið kemur upp á tríggjar milliardir krónur, áðrenn árið er av, skrivar Dagsavisen. Í krónum er hetta næst- besta úrslitið hjá norsku alivinnuni nakrantíð. Bara metárið 2000 royndist betur, men sagt verður, at nú er alivinnan betur før fyri at verja seg ímóti einum prísfalli sum tí í 2001, tá vinnan næst- an steðgaði upp. Teir fyrstu sjey mánað- arnar í ár hevur meðal- prísurin á kruvdum laksi verið 24 krónur fyri kilo, og hetta verður væntandi eisini meðalprísurin alt árið. Heldur tann meting- in, fara norðmenn at selja laks fyri 12,5 milliardir krónur í ár. Ómaksgjøld hækka nógv Í Danmark hava mong fýlst á, at bankarnir hava størri og størri inntøkur av ómaksgjøldum, sam- stundis sum teir hava stórt avlop á roknskapin- um. Bankarnir hava svar- að, at ómaksgjøldini eru ikki hækkað, men at meirinntøkan kemst av, at fólk brúka bankarnar meiri enn fyrr. Men hetta er ikki allur sannleikin, skrivar Ber- lingske Tidende. Blaðið hevur kannað ómaks- gjøld hjá fleiri bankum, og niðurstøðan er, at fleiri bankar hava hækk- að ómaksgjøldini, og at aðrir eru í ferð við at gera tað. Í summum førum eru gjøldini hækkað bæði 50 og 100 prosent. Summir taka uppaftur meiri rívan til. Eitt nú hevur Alm. Brand Bank júst kunngjørt, at hansara ómaksgjøld hækka 150 prosent. Brúkaraumboðsmaður in Hagen Jørgensen sigur við Berlingske Tidende, at tað er ógjørligt hjá fólki at finna útav, hvussu tey kunnu spara í ómaksgjøldum, og í nógvum førum ber ikki til at sleppa undan teim- um. Sjálvur heldur hann, at bankarnir gera sær dælt av, at fólk gjalda rokningar og taka pengar út. Assad fer til New York Tá toppfundur verður í ST í næsta mánað, verður tað fyrstu ferð, at ein sýriskur forseti tekur lut í einum slíkum fundi. Tað váttaði sýriski ST-sendi- harrin í gjár. Tí Hafez al-Assad hev- ur kunngjørt, at hann fer á fundin, sum verður í døgunum frá 14. til 16. september. Pápi hansara, Hafezm al-Assad, sum var sýriskur forseti í mong ár, var ongantíð á toppfundi hjá ST, men sonurin hevur fleiri ferðir sagt, at hann vil hava betri viðurskifti við USA, og eygleiðarar tulka avgerð hansara um at fara á fundin í næsta mánað sum eitt stig tann vegin. Á fundinum í næsta mánað fara leiðarar úr meiri enn 170 londum at tosa um trygdarpolitikk, menningarmál og mannarættindi, og har- afturat skulu teir umrøða ymsar hugsanir um at nýskipa heimsfelags- skapin. Jackson flytir til Bahrein Nú ljóðar, at ameri- kanska poppstjørnan Michael Jackson um- hugsar at flyta til arab- iska landið Bahrein. Herfyri varð Michael Jackson fríkendur fyri at hava misbrúkt børn og ung kynsliga, og síðani dómin hava nógvar git- ingar verið um, at hann ætlar sær at flyta úr USA. Svenska blaðið Ex- pressen visti í gjár at siga, at poppstjørnan hevur keypt eini meiri enn 500 fermetrar stór hús í oljulandinum Bah- rein. Sambært blaðnum hev- ur Michael Jackson verið í Bahrein og stytt sær stundir saman við prins- inum Hamad al-Kaliffa. Men tað ljóðar eisini, at Jackson umhugsar at taka við islamskari trúgv, og hann sigst hava ser- ligan áhuga fyri tí víð- gongda muslimska fe- lagsskapinum Nation of Islam, skrivar Expressen. Tríggir av nevningun- um í rættarmálinum ímóti Michael Jackson vildu hava hann dømdan sekan. Teir eru nú í ferð við at skriva hvør sína bók um hann. Hóast kurdarnir í Irak væntandi fara at skriva undir eina nýggja irakska grundlóg, merkir tað ikki, at kravið um egið ríki er slept IRAK Árni Joensen fartekst@mail.dk Uppskotið til eina nýggja irakska grundlóg skuldi upprunaliga leggjast fyri tjóðartingið í Bagdad mánadagin, men nú er framløgufreistin longd eina viku. Tann almenna frá- greiðingin er, at ein sand- stormur, sum herjaði partar av Irak í síðstu viku, darv- aði nevndini so nógv, at hon má fáa eina viku aftur- at til arbeiðið. Men okkurt bendir á, at í hvussu er partar av nevnd- ini meta uppskotið sum eina fyribilsloysn. Á vitjan í Noregi hevur varafor- sætisráðharrin í tí kurdiska landspartinum sagt, at kurdarnir har norðuri í Irak fara ikki at slaka ein tumma í spurninginum um sjálvs- stýri, og at málið er fram- vegis, at kurdarnir skulu hava sítt egna ríki. – Okkara dreymur er at fáa egið ríki, og tað er eisini okkara rættur, segði Emad Ahmed, varaforsætisráð- harri, við Dagsavisen í gjár. Hann greiddi frá, at sein- astu dagarnar hava stórar kravgongur verið í tí kurd- iska landspartinum til frama fyri sjálvsstýri. Emad Ahmed sigur, at kurdarnir fara at góðtaka eina grundlóg fyri alt Irak, men treytin er, at kurdarnir varðveita sítt sjálvsstýri. – Hetta er tann frægasta loysnin júst nú, og so má tað næsta ættarliðið berjast fyri egnum ríki, sigur hann. Kurdarnir hava havt fleiri krøv undir samráðingunum um ta nýggju grundlógina. Teir vilja hava ræðið í olju- býnum Kirkuk, og teir krevja, at tað kurdiska mál- ið skal viðurkennast sum alment má í Irakl á jøvnum føtu við arabiskt. Haraftur- at krevja teir at hava egnan her, sum skal vera óheftur av irakska stjórnarherinum. – Vit mugu varðveita herin. Viðurskiftini í Irak eru ikki trygg, og vit mugu verja markið fyri norðan, sigur kurdiski varaforsætis- ráðharrin við Dagsavisen. Turkaland, sum hevur mark við tann kurdiska partin av Irak, skuldsetti í síðstu viku iraksku kurd- arnar fyri at hava gjørt álop inn um turkiska markið. Tayiip Erdogan, forsætis- ráðharri, hótti tá við at senda turkiska herin inn um irakska markið, góvust kurdarnir ikki við ágang- inum. Sleppa ikki kravinum um eitt kurdiskt ríki Palestinar krevja eisini Vestara Áarbakka Samráðingarnar um nýggja irakska grundlóg draga út. Her tosar formaðurin í grundlógarnevndini, Humam Hamoudi (vm.), við ein av leiðarunum hjá shiamuslimska meirilutanum Mynd: Reuters