fríggjadagur 2. september 2005síða 31

Nr. 166 - 2. september 2005 31 Heilsa & lívsstílur Heilsa maggi@sosialurin.fo Rukkutir roykjarar Roykjarar síggja ofta eldri út enn ikki-roykj- arar á sama aldri. Or- søkirnar til hetta vóru til fyri fáum árum síð- an ókendar. Bretskir granskarar hava nýliga kanna húð- ina hjá einum bólki av sjálvbodnum fólki, sum royktu ein pakka av sigarettum ella færri um dagin. Úrslitið vísti, at royking økir um fram- leiðsluna hjá kroppin- um av einum enzymi ið oyðuleggur tað genið, ið syrgir fyri at húðin er elastisk. Kanningin vísti eis- ini at hetta enzymið er meira aktivt í húðini hjá roykjarum, sum fáa nógva sól. At vera ov nógv úti í sól hevur eis- ini eina aldrandi ávirk- an á húðina. Kelda: Sunnhetsbladet Sitið aktivt við røttum ryggi At bilførarin situr við aktivt røttum ryggi undir koyring hevur stóran týdning, sigur Leila á Lofti frá Fysio- terapi á Argjum, ið her gevur góð ráð um rættan kropsburð hjá bilførarum KROPSBURÐUR Ein bilførari hevur nógv at gera undir koyring. Tað er ikki so einfalt, sum tað sær út til. Bæði tá koyrt verður, og tá bíðað verður, er allur kroppurin til arbeiðis. Hann skal m.a. hyggja til síðurnar, í bakspeglið, síðu- speglini, skifta gir, og t.d. tendra viskararnar, tá brúk er fyri tí. Beinini eru eisini alla tíðina í gongd, eitt á speedaranum og hitt á varð- haldi, tí tað kann verða brúk fyri at bremsa, hvørja løtu tað skal vera. Hevur bilurin vanlig gir, skal vinstra bein vera standby til koblingina. Bilførarin er og eigur alla tíðina at vera á varðhaldi. Flestu nýggir bilar eru ergonomiskt so væl inn- rættaðir, at teir teir slíta og oyðileggja bilføraran sum minst. Eisini eru nógvir av nýggju bilunum so væl gjørdir, at teir hava "anti- whiplash setur". Setrið er av stórum týdn- ingi fyri bilføraran. Hvønn týdning tað hevur, má síggjast í ljósinum av, hvør bilførarin er, um hann t.d. situr nógv í bilinum í senn (meira enn 2 tímar), um hann javnan íðkar ítrótt, um hann gongur nógv, súkklar, ella um hann vanliga ar- beiðir uttandura. Sitistøðan í bilinum má vera soleiðis, at onki krops- ligt er til hindurs fyri, at bilførarin kann snara høvd- inum til vinstru og høgru, ella at hyggja aftur um bak. Tú kanst gera eina roynd har tú situr í løtuni: Hang í stólinum við rundaðum ryggi og hygg til vinstru og síðani til høgru. Rætta nú ryggin heilt upp (nalvan inn) og hygg aftur til vinstru og høgru. Merkti tú nakran mun? nær føldist nakkin liðiligari? Tað er soleiðis, at betri kropsburð vit hava, meira økonomist arbeiða vøddar, liðir og liðbond. Úrslitið av tí betraða kropsburðinum merkja vit sum meira orku, samstundis sum nervalagið sleppur undan øllum hesum spillarbeiði, ið kemur av at vøddarnir í tí skeiva krops- burðinum stríðast innan- hýsis, tí í " hangistøðuni" endar tað við, at dynam- iskir (liðandi) vøddar skifta um við stabiliserandi (hald- andi) vøddar. Vit kunnu taka nakkan sum dømi: Vøddarnir inn- ast við geislarnar eru sta- biliserandi, teir verja alla tíðina liðirnar. Vøddarnir í nakkanum / hálsinum (teir vit kunnu føla), eru dynam- iskir, teir gera tað møguligt hjá okkum at flyta høvdið. Tá teir dynamisku vøddar- nir verða noyddir at arbeiða sum stabiliserandi (hangi- kropsburðurin), so vísa teir sína ónøgd við at blíva ov spentir, við t.d. spennings- høvuðpínu sum fylgju, og tá verður úrslitið at teir stabiliserandi vøddarnir vikna við t. d. afturvend- andi nakkahaldi sum fylgju. Alt hetta kann fyribyrgj- ast við at sita aktivt við røttum ryggi. Kelda: www.fysio.fo Tað er ikki líka mikið, hvussu ein bilførari situr í bilinum undir koyring. Alt hetta kann fyribyrgjast við at sita aktivt við røttum ryggi. Trupulleikar sum t.d. spenningshøvuðpína og afturvendandi nakkahald kunnu fyribyrgjast við at sita aktivt við røttum ryggi. Modell: Guðbjørg á Lofti Myndir: Jens Kristian Vang