leygardagur 10. september 2005síða 34

34 Nr. 172 - 10. september 2005 Komandi vikurnar fer ST at vera á breddanum í al- heims pressuni. Høvuðs- orsøkin er royndirnar at gera bygnaðarbroytingar, soleiðis at felagsskapurin gerst nútíðarhóskandi og meira effektivur. ST er somuleiðis 60 ár í ár. Vanligt er, at aðalfundir eru um heystið, har sendi- nevndir frá øllum lima- londum taka støðu til upp- skot og gera mótupskot til hvat felagsskapurin skal gera. Men í ár er ein ser- ligur topfundur beint undan aðalfundinum. Hesin topfundurin, World Summit, er frá 14-16 september 2005. Væntandi vera meginparturin av stjórnarleiðarum við á hesum fundi, sum verður mettur at verða tann týdningermesti síðan stovnanina av ST. Í hesum døgum er ein forfundur til henda toppfundin, har sendinevndir taka støðu til uppskotið hjá Kofi Annan um bygnaðarbroytingar, koma við broytingarupp- skotum og royna at nærk- ast hvørjum øðrum, áðrenn komandi topp- fundin Bogi Eliasen stjórnmálafrøðingur, cand.scient.pol Hvat er ST? ST er ein alheimssamstarvsfe- lagsskapur, og flestu fullveldis- lond eru limir. Limatalið er 191. Tá ST bleiv stovnað í 1945, var limatalið 51. ST bleiv stovnað aftaná seinna heimsbardaga av vinnaralondunum, og endamálið var at byrgja fyri at slík oyði- leggjandi kríggj kundu taka seg upp aftur. Aftaná fyrra heims- bardaga, bleiv sonevnda Fólka- samgongan sett á stovn, men hon virkaði ikki. Nógv hildu, at orsøkin var at Fólkasamgongan var bygd ov nógv á rættvísi og ov lítið á trygd, umframt at USA aldrin gjørdist limur. Við stovn- anini av ST var tí semja um, at høvuðsdenturin skuldi leggjast á trygd, og bleiv hetta gjørt við sonevnda Trygdarráðnum. Høvuðspartarnir Høvuðspartarnir í ST eru Aðal- fundurin, Trygdarráðið, Bú- skapar- og Sosiala Ráðið, Trusteeship Council (sum stend- ur fyri avtøku av hjálandaskipan- um), Altjóða Dómstólurin og ST umsitingin. Høvuðssætið er í New York, men undirfelagskapir hava høvuðssæti aðrastaðni, t.d. í Geneve, Vien og Rom. Aðal- skrivarin er hægsta starvið í ST. Tað er í dag Kofi Annan úr Ghana, sum situr í hesum starv- inum. ST-umsitingin ST umsitingini er býtt upp í fleiri ráð, nevnd kontór ella deildir. Stjórin í hesum ráðum er sam- stundis eisini nevndur undir- aðalskrivari. Dømi um hesi ráð eru Office of Legal Affairs – lógarráðið og Department of Political Affairs – politiska ráðið. Øll hesi eru sjálvsagt undir Aðalskrivaranum Kofi Annan. Síðan 1997 hevur aðalskrivarin havt ein varaaðaskrivara knýttan at sær, hvørs høvuðsuppgávu er bygnaðarbroytingar. Umsitingin kann sostatt við fyrivarni saman- berast við útinnandi valdið í eini politiska skipan. Aðalfundurin Aðalfundurin kann meira saman- berast við Tingið, ella lóggevandi valdið í eini politiskari skipan. Øll limalondini eru umboðaði og eru, um tey ynskja, við í sam- ráðingum og í tingingum. Har- afturat eru fleiri nevndir, bæði fastar og ad-hoc og so tær sonevndu seks høvuðsnevndirnar ella standing committees. Ting- formaðurin ella forsetin fyri aðalfundin er Jean Ping úr Gabon. Millum limalondini er stór kapping um at fáa stuðul og soleiðis verða valdur til sessirnar í Trygdarráðnum og Búskapar- og Sosiala ráðnum, sum verða mett at verða tey mest umráð- andi, men eisini aðrir sessir eru at tingast um. Aðalfundurin byrjar hvørt ár týsdagin í triðji vikuni í september sum hevur minst ein arbeiðsdag. Sambært reglunum verður við byrjan avgjørt, hvussu langur fundurin skal verða. Øll limalondini eru umboðaðið og øll eru javnsett í atkvøðum uttan mun til stødd. Trusteeship Council Trusteeship Council hevur havt uppgávuna at taka av hjálanda- skipanir. Hetta hevur verið skipað soleiðis, at hjálondini antin blivu samrunnin partur av miðveldinum, fingu fullveldi ella ST – á breddanum e Bygnaðurin hjá ST Kofi Annan, Aðalskrivari í ST