hósdagur 13. oktober 2005síða 9

Nr. 195 - 13. oktober 2005 9 Einar seks milliardir krónur eru horvnar úr írakska verjumála- ráðnum IRAK Árni Joensen fartekst@mail.dk Ein dómari í Bagdad hevur givið løgregluni boð um at handtaka fyrrverandi verju- málaráðharran Rachi Ham- za al-Radhi og 22 embætis- menn í verjumálaráðnum, tí illgruni er um, at teir hava stungið almennar pengar í egnan lumma. al-Rahdi var ráðharri í fyribilsstjórnini, sum amerikanararnir skip- aðu í juni í fjør, og tríggir aðrir ráðharrar eru undir illgruna fyri at hava verið uppi í stuldrinum. Sambært Reuters eru fleiri av teimum, sum eru undir illgruna, flýddir úr Ir- ak, og myndugleikarnir hava tí biðið Interpol taka teir. Hildið verður, at nakrir teirra fjala seg í London. Sambært dómaranum í Bagdad eru einar seks milliardir krónur horvnar úr verjumálaráðnum. Peng- arnir vóru játtaðir til at keypa nútímans vápn úr fleiri londum fyri, men sum skilst hevur verjumálaráðið keypt brúkt vápn fyri minni pengar. Avlopið hava polit- ikarar og embætismenn stungið í egnan lumma. Fólk úr fleiri afrik- onskum londum, sum royna at sleppa til Evropa, eru flutt langt inn í Sahara-oyði- mørkina og slept upp á fjall har uttan mat ella vatn FLÓTTAFÓLK Árni Joensen fartekst@mail.dk Spania og ES hava lagt stórt trýst á myndugleikarnar í Marokko fyri at fáa teir at steðga flóttafólkastreymin- um til tey bæði sponsku øk- ini í Norðurafrikia, Ceuta og Melilla. Úrslitið er, at Mar- okko hevur átikið sær at flyta fólkini burtur. Tey hepnu sleppa við flogfari til Senegal ella Mali, meðan hini verða flutt út í oyði- mørkina og slept har. Sveisiska blaðið Zúrischer Zeitung skrivaði í gjár, at marokkonsku myndugleik- arnir høvdu sent 36 bussar við flóttafólkumsuður í oyðimørkina nærhendis markinum við Mauritania. Kunningarmálaráðharrin í Marokko sigur við tíð- indastovuna AP, at tað ber ikki til at loysa trupulleik- arnar við flóttafólkunum, uttan at tað elvir til menn- iskjaligar vanlagnur. Túsundtals fátæk ungfólk í londunum sunnan fyri Sahara royna at sleppa til Evropa, tí tey síggja tað sum tann einasta møguleik- an fyri at fáa eina verduga framtíð. Í mong ár hevur Marokko loyvt flóttafólk- unum at halda til har norðuri í landinum, men nú hevur pípan fingið annað ljóð. Í síðstu viku gjørdu myndugleikarnir av at savna flóttafólk í bussar og at flyta tey fleiri hundrað kilometrar suður í oyði- mørkina. Eitt lið hjá felagsskapin- um Læknar Uttan Landa- mark kom fram á umleið 500 flóttafólk, og tað vísti tað, at tey høvdu hvørki mat ella vatn. Læknarnir hjá felagsskapinum hava greitt frá, at fleiri av flótta- fólkunum høvdu sár ella merki, sum vístu, at tey vóru sligin, og at summi teirra høvdu sár av gummi- kúlum. Spanskar sjón- varpsmyndir hava víst, at fleiri flóttafólk vóru bundin saman við hondjørnum. Sambært Zúrischer Zeit- ung hava læknarnir greitt frá, at minst 1.500 flótta- fólk eru flutt til ókend støð í oyðimørkini nakað vestan fyri algeriska markið. Har- afturat hava bussar flutt flóttafólk til oyðimørkina í Vestur Sahara, sum Mar- okko hevur hersett. Talan er um fólk úr Gambia, Cam- eroun, Fílabeinsstrondini, Guinea, Ghana, Niger og Nigeria. Fleiri felagsskapir finn- ast at framferðini hjá myndugleikunum í Ma-r- okko og leggja teir undir at loysa trupulleikarnar við at fjala flóttafólkini fyri al- tjóða fjølmiðlunum og hjálparfelagsskapunum. Milliardir horvnar í Irak At teir iraksku hermenninir fingu gomul vápn heldur enn nýggj kann hava kostað nógvum hermonnum lívið Reka flóttafólk út í oyðimørkina UTTAN ÚR HEIMI Kvinna ímóti kvinnu Er tað nakar, sum kann forða Hillary Clinton at gerast amerikanskur forseti aftan á valið í 2008, so er tað Condoleezza Rice, uttanríkisráðharri. Tað skrivar viðmerkjarin og rithøvundurin Dick Morris í einari nýggjari bók, sum hann kallar "Condi ímóti Hillary". Dick Morris var ráðgevi hjá Bill Clinton, forseta, men seinni hevur hann vent Clinton bakið, og hann er javnan gestur í tí konservativa sjónvarpinum Fox, har hann ikki aftrar seg við at finnast at fyrrverandi for- setanum og konu hansara, Hillary, sum er senatorur í New York. Eygleiðarar í Washington siga, at endamálið við bókini er ein roynd at ræða teir republikonsku velj- ararnar og at fáa republikanska flokkin at finna eitt val- evni, sum kann vinna á Hillary Clinton, um hon ger av at stilla upp til forseta í 2008. Sambært Dick Morris er tað bara Condoleezza Rice, sum kann basa Hillary Clinton. Condi, sum hon ofta verður kallað, avsannar, at hon ætlar sær at stilla upp, men Dick Morris væntar, at hon fer at royna seg kort- ini. Hann vísir á, at hvørki fyrrverandi borgarstjórin í New York, Rudolph Giuliani, ella senatorurin John Mc- Cain fáa ta neyðugu undirtøkuna í republikanska flokk- inum, til at teir kunnu gerast forsetavalevni. Dick Morris vísir eisini á, at Hillary Clinton fer at fáa nógvar atkvøður frá kvinnum og teimum svørtu, stillar hon upp, men at júst her kann Condolleezza Rice bjóða henni av, heldur hann. Bilverksmiðjur illa fyri Tær stóru amerikonsku bilverksmiðjurnar eru illa fyri, og viðurskiftini ímillum leiðslurnar og starvsfólkið eru út av lagi vánalig, skrivar AP. Seinasta vikuskiftið frættist, at fyritøkan Delphi, sum ger eykalutir til bilar, og sum er tann størsta av sínum slagi í USA, hevur so álvarssamar trupulleikar, at hon hevur søkt um verju ímóti teimum, sum eiga pengar til góðar hjá fyritøkuni. Leiðslan hevur gjørt eitt uppskot, sum skal loysa trupulleikarnar. Tað ber millum annað í sær, at starvsfólkið skal missa tveir triðingar av lønini, men tað vilja fakfeløgini ikki hoyra talan um. Fer Delphi á húsagang, fær tað álvarssamar avleið- ingar fyri General Motors. GM átti Delphi fyrr og yvir- tekur skuldina hjá gamla felagnum, fer tað av knóran- um. Tað kann bera í sær, at GM fær eina eyka skuld upp á einar 65 milliardir krónur. Ein annar trupulleiki er, at Delphi skyldar nógvar milliardir krónur, og at hetta eru yvirhøvur pengar, sum fyritøkan hevur lænt frá General Motors og Ford. Fer Delphi á húsagang, fáa tær báðar stóru verksmiðjurnar ikki pengarnar aftur. Nýggjur bankastjóri Fyri einum mánað síðani bleiv stjórin í svenska Ríkis- bankanum valdur í tann evropeiska grannskoðara- rættin, og tí skuldi bankin hava nýggjan stjóra. Hann er nú valdur og eitur Stefan Ingves. Tann 52 ára gamli Stefan Ingves er væl kendur í fíggjarheiminum, tí eitt skifti var hann stjóri í Altjóða Gjaldoyragrunninum, IMF. Frammanundan var hann varastjóri í Ríkisbankanum. Jødar eftir Madonnu Jødiskir rabbinarar eru í øðini inn á ta heimskendu song- kvinnuna Madonnu, tí hon hevur gjørt ein sang um ein deyðan rabbinara. Teir vilja vera við, at tað er guðs- spottan, og at songkvinnan verður revsað fyri gerð sína. Madonna hevur skrivað sangin til heiðurs fyri rabb- inaran Yitzhak Luria, hvørs hugsjónir eru grundarlagið undir jødisku sektini Kabbalah. Madonna og maður hennara, Guy Ritchie, hava tikið við læruni hjá Kab- balah-sektini, men rabinararnir siga, at tað gevur henni ikki rætt til at brúka navnið hjá Yitzhak Luria. Teir vísa eisini á, at eftir jødiskari lóg er tað bannað at brúka navnið á einum halgum manni til fíggjarligan vinning. - Gerð hennara kann ikki góðtakast, men eg kann ikki annað enn biðja fyri henni, tí hon verður revsað í himmalinum, sigur rabbinarin Rafael Cohen við eitt ísraelskt blað.