fríggjadagur 14. oktober 2005síða 25

Nr. 196 - 14. oktober 2005 25 Heilsa & lívsstílur Heilsa maggi@sosialurin.fo Drekk áðrenn tú verður tystur At drekka vatn er ein vanasak. Tó eigur tú at drekka vatn, áðrenn tú verður tystur. Kanningar vísa, at tá tú ert vorðin tystur, er tað ov seint, tí tá hevur kroppurin fing- ið undirskot av vætu. Um tú hevur vatn hjá tær heima ella tá tú ert til arbeiðis, er tað eisini lættari at minnast til at drekka tað. Kelda: Din kost Verða sjúk av møði Tá ferðin verður ov nógv alla tíðina, ávirkar tað kropp og kenslulív okkara. Vit hava ikki tíð ella orku longur til nak- að sum helst, hvørki til okkum sjálvi ella onnur. Hetta ávirkar í stóran mun samfelag okkara við onnur, og hvussu vit hava tað við okkum sjálvi, sigur Karin Wid- erberg, sum hevur granska í hesum evni. Rådet for psykisk helse Í 30 mánaðir var ein kanning gjørd á Massachusetts Medical School í USA av 679 skúlabørnum í aldrinum 12 til 13 ár. Niðurstøðan í kann- ingini sýnir, at børn sum byrja at roykja, tíðliga verða bundin av sigarettum ROYKING Helvtin av børnunum í hesi kanningini høvdu roynt at roykt áður, og av hesum vístu 40 prosent tekin um at vera bundin av sigarettum. Helvtin av teimum royktu tvær ella færri sigarettir um vikuna. Kanningin vísti eisini, at gentur blivu nógv fyrr bundnar av royking enn dreingir, og bert 21 dagar eftir at tey byrjaðu at roykja regluliga, vísti helvtin av teimum tekin um at vera bundin av sigarettum. Niðurstøðan í kanningini sýnir, at børn kunnu blíva bundin av at roykja nakrar dagar ella vikur eftir, at tey eru byrjaði at roykja. Ein av orsøkunum kann vera, at heilin ikki er liðugt útvikl- aður. Dagens Medisin Nógv er sagt og skriv- að um skaðiligu ávirkanina, sum alko- hol hevur á arbeiðs- lívið, men higartil hevur ógvuliga lítið verið skjalprógvað hesum viðvíkjandi Norski granskarin Roar Gjelsvik, við Rokkan- sentret í Bergen, hevur nýliga roknað út, hvussu nógv alkohol kostar norska samfelagnum í krónum og oyrum og mistum arbeiðs- døgum. Hann kom herfyri við úr- slitunum á eini ráðstevnu um heilsuøkonomi í Berg- en. Mistu arbeiðsdagarnir orsakað av alkoli eru mill- um 1,2 og 1,3 milliónir dagar. Úreiðslurnar hjá samfelagnum hesum við- víkjandi eru millum 1,5 og 1,7 milliardir norskar krón- ur. Afturat hesum koma so minni produduktivitetur og kvalitetur orsakað av alko- holtrupulleikunum. Kelda: Aftenposten Børn skjótt bundin av at roykja Frávera orsakað av alkoholi Ein norsk kanning vísir, at ótti og depressiónir eru vanligari orsøkirnar til kvalma enn t.d. kaffi, roy- king ella alkohol. Kanning- in vísir eisini, at bangnir persónar ofta líða av kvalma. Tone Tangen Haug, yvir- lækni á psykiatriskari deild á sjúkrahúsinum í Hauke- land, sigur, at teir í hesi kanning løgdu til merkis, at óttin ger, at magin arbeiðir verri, m.a. tí at vødda- kreppingarnir verða óreglu- ligir, og kennist tað sum kvalmi. Fyri tveir triðingar av øllum sjúklingunum sum koma til lækna fyri magatrupulleikar, finst eingin fysisk frágreiðing, tí orsøkirnar helst eru sálar- ligar. Dagens Medisin Kvalmi av ótta ótta