mikudagur 25. oktober 2000síða 6

Nr. 205 - 25. oktober 2000 11 10 Nr. 205 - 25. oktober 2000 VI‹MERKINGAR Inga Foldbo Hjallnafoss Valevni hjá Sjálvsst‡risflokkinum Stórsta uppgávan hjá okk- um foreldrum er at geva børnum okkara eitt gott og trygt stø›i› í lívinum. Henda uppgáva er stór í sær sjálvum. At onki ans- ingartilbo› er til børnini hjá foreldrum, i› skulu til ar- bei›is, er bert steinur oman á byr›u hjá foreldrunum. Loysnir kunnu ver›a trupl- ar at finna í slíkari stø›u, stress og ótryggleiki for- eldranna ávirka heimaum- hvørvi›, og børnini vera ofta vi› svi›i› so›. Hettar er partur av vi›førinum, børnini hava vi› sær ví›ari í lívinum, og skal tí takast í fullum álvara. Ta› er ein av høvu›supp- gávunum hjá kommununi at veita trygg ansingarpláss til øll børn, i› hava ansing- artørv. Hesum vilja vit ar- bei›a fyri. Elin Lindenskov, b‡rá›slimur Valevni Javna›arfloksins www.lindenskov.com Seinastu árini er íbú›ar- tørvurin í Havnini vaksin so nógv, at nú vanta íbú›ir. Hetta hevur m. a. gjørt, at ta› hevur veri› trupult hjá ungum familjum, sum eru lidnar vi› sína útbúgving, at koma heim aftur á klett- arnar. Somulei›is er ein stórur mangul uppá smærri íbú›ir, har eitt nú einligir forsyrgjarar kunnu búgva, uttan at ver›a bangin fyri at ver›a tveitt út á gøtuna. Mill<um anna› hesin trup- ulleikin hjá einligu for- syrgjarunum hevur ført til, at stórt tal av kvinnum í bur›arførum aldri hava leit- a› sær uttanlands og koma ikki heimaftur, tí at vi›ur- skiftini eitt nú í Danmark eru nógv betri. Hetta førir vi› sær, at ta› ver›a færri kvinnur í mun til menn í hesum aldri. Tí er ta› avgerandi ney ›- ugt at vit broyta hugbur› á íbú›arøkinum, og koma burtur frá tí vanabundna "at seta føtur undir egi› bor›". Hetta er ein alt ov stirvin hugsan í einum moderna›- um samfelag. Ta› sum vit eiga at gera, er at byggja leiguíbú›ir og lutaíbú›ir heldur enn at hvør skal eiga sítt. Um ta› er kommunan, privat feløg, fakfeløg ella pensjónskass- ar, sum eiga íbú›irnar, er ikki so t‡dningarmiki›. Ta › t‡dningarmikla er, at íbú›- irnar eru tøkar hjá fólki til rímuligar gó›ar treytir. Ey›gunn Samuelsen, b‡rá›slimur í Klaksvík get.to/eydgunn Orsøkin til, at samstarvi› millum kommununar ikki hevur veri› nóg gott, kemur óiva› av, at kommunuáliti› hev›i hug at noy›a komm- unur at leggja saman. Fast vegasamband frá nor›oyggjum og inn á meg- inlandi› fer› at hava nógv- ar avbjó›ingar vi› sær. Ein fortreyt fer› eftir mínum tykki at vera, at Nor›oyggj- ar mugu sameinast betur enn higartil. Higartil hevur ov líti› veri› gjørt vi› at samstarva innanh‡sis í nor›oyggjum. Hetta kann hava vi› sær, at íløgur fara til spillis, tí ta› sama møguliga ver›ur gjørt dupult bá›umegin fjall í Nor›oyggjum - tí er ein felags íløguætlan ney ›- ug at gera beinanvegin. Klaksvíkin skal ikki st‡ra øllum, men átti at veri› ein natúrligur mi›depil vi› fel- ags tænastum til allar nor›- oyggjar, so sum felags svimjihøll, læknami›stø›, framhaldsdeild, almennum tænastum (sosiala deild/almannastovan) og nógvum ø›rum. Hetta vil geva nógvar fyrimunir fyri bá›ar partar, lættari og betur er at fáa tænastuna so nær bústa›i- num sum møguligt, heldur í klaksvík enn at fara heilt til Havnar. Haraftrat koma nor›oyggjar at standa sterkari sum EIN eind út- eftir. Sum eitt samansjó›a øk- i› fer Klaksvíkin nógv bet- ur at kunna selja og stu›la bygdunum í Nor›oyggjum sum fer›avinnumi› - her fara pengar til spillis í dag - eingin ivi um ta›. Ta› er ongantí› ov tí›liga at byrja at fyrireika seg uppá framtí›ina og tí eigur hetta samstarv at mennast so skjótt sum gjørligt. Fleiri leiguíbú›ir í Havn Ansingarpláss til børn Framtí›arætlanir Betur samstarv millum kommununar í Nor›oyggjum Hanna Joensen Valevni til b‡rá›svali› – og eitt heimabeita skal røkjast Umhvørvi og trivna›ur Vit eru øll samd um, at ney›ugt er vi› bæ›i van- ligari og alternativari bygging her í komm- ununi, og at hetta arbei›i má halda fram. Men eg sakni at hoyra um umhvørvi› rundan um hesi hús. Ta› tykist, sum í skundinum at fáa alt upp at standa skjótast gjørligt, ver›u minst atlit at umhvørvinum. Er ta› nú gjørt pláss fyri eini kafe? Eru stø› har børn- ini kunnu vera? Hvussu vi› bonkum? Neystatrø er gomul traditión í Før- oyum. Felags høli, har í- búgvarnir kunnu hittast til fundir og samkomur, bæ›i privatar og felags? Trø og plantur? At lata íbúgvarnar sjálvir vera vi› at avgera, hvussu hetta skal vera. Eg tosa›i vi› eina klóka konu nú ein dagin. Hon seg›i, at "spæli- pláss" er ikki naka› fyri børn, men børn vilja hava pláss har tey kunnu spæla. Børn tíma ikki at vera á li›ugtgjørdum plássum, har onkur reiggja og sandkassi eru sett upp. Tey skulu ikki hava "frisera›i" øki, men vilja sleppa har hvar tey kunnu brúka síni hug- flog. Ta› eru slík økir, vit skulu hava. Alt slíkt umhvørvi er av so stórum t‡dningi fyri trivna›in. Og eitt heimabeiti er væl røkt, tá trivna›ur er. Slíkt vil eg virka fyri. Uni Danielsen Velevni Folkafloksins til kommunuvali› í Tórshavn Havi lati› meg stilla› upp til kommunuvali› í Tórs- havnar B‡rá› fyri Fólka- flokkin. Umrá›andi er, tá ein letur seg silla upp, at ein hevur sum endamál at arbei›a fyri allar borgarar í kommununi, uttan mun til aldur, og hvar í kommununi borgarnir búgva. Eisini skal ein gera sær heilt greitt, tá ein bjó›ar seg fram, ta› er tá ein gevur vallyftir, so er ta› peningur borgarans pening ein n‡tir til hesi vallyfti. Vi› at lata seg stilla upp, bjó›ar ein seg til at vera vi› at st‡ra kommununi. Av stórsta t‡dningi er, at ein ger sær greitt, at ein bjó›ar seg til at umsita borgarans pening. Umrá›andi er, at arbeitt ver›ur vi› framtí›arætlan- um fyri Tórshavnar Komm- unu. Ein slík ætlan bleiv gjørd mi›skei›is í 80’unum har, ein ætlan bleiv gjørd, hvussu kommunan skuldi síggja út í framtí›ini. Kreppan fyrst í 90’unum stø›ga›i stórt sæ› øllum ætlanum. Ein slík ætlan eigur alla tí›ina at ver›a vi›líkahildin og broytt til ta tí›ina vit liva í ídag, og til ta fíggjarorku sum borgarin letur kommununa rá›a yvir. Havnin er okkara heimabeiti He›in Mortensen b‡rá›slimur www.hemorten.com Í kjalarvørrinum á barna- ansingartrupulleikanum kemur altí› skúlatrupull- eikin, i› má ver›a loyst- ur, á›renn børnini koma í skúlaaldur. Hesum hevur Tórs- havnar b‡rá› tiki› hædd fyri, og framvegis skal ver›a arbeitt fyri at hava skúlaøki› fullkomuliga dagført í høvu›ssta›- num. Stø›an er í dag tann, at tørvurin bara akkurát ver›ur nøkta›ur, so her er ney›ugt at binda um heilan fingur, tá vit hugsa frameftir. Stig eru tikin til at betra stø›una, tí nevnast kann, at øki› til skúla- bygging longu er lagt av vi› Landavegin, so farast kann undir bygging av n‡ggjum skúla har í næstum, eins og ítøki- ligar ætlanir eru um nær- skúla í Hoyvík. Serliga henda seinna ætlanin er spennandi, tí her ver›ur talan um eina uppíbygging av Hoyvík- ar skúla, i› kortini ver›ur skipa› solei›is, at sjálvur skúlabygningurin ver›ur í nánd av teimum børn- um, i› skulu brúka hann. Hetta er bara tann fyrsta royndin av hesum slagnum, i› ætlandi skal liggja sum grund undir fleiri líknandi nærskúl- um, har tørvur er á hes- um. Vi› teimum útbygg- ingum, vit síggja og hava sæ› í høvu›ssta›arøki- num, er náttúrligt, at fleiri av verandi skúlum ver›a útbygdir á henda hátt, so øll skúlabørn skulu fáa sína barnaskúl- agongd í sjálvum nær- umhvørvinum. Stóra tilflytingin til Tórshavnar kommunu treytar, at fylgt ver›ur væl vi› á hesum øki, tí samstundis sum skúla- barnatali› alsamt økist, skal skúlin fyrireikast til at nøkta tørvin. Tá er ikki minst ney ›- ugt, at ney›ugu karm- arnir bókstaviliga eru til ta›, so tí ver›ur arbeitt fyri, at nærskúlar gerast ein haldgó› og vælvirk- andi loysn hesi mongu næstu árini! Tørvurin á barna- skúlum skal nøktast! – Vit gjørdu frá byrja- n av greitt fyri lands- st‡rinum, at ta›, at vit eru farin undir full- veldissamrá›ingar ikki í sjálvum sær merkir, at Føroyar eftir hetta eru ein stjálvstø›ug tjó›, seg›i Poul Nyrup Rasmussen á tí›inda- fundi í gjár Politikkur Magnus Dam og John Johannessen Keypmannahavn Samstundis sum tí›inda- fundur var› hildin í lands- st‡rinum í Havn, var tí›indafundur í forsætis- rá›num í Keypmannahavn. Her endurtók Poul Nyrup Rasmussen ta›, sum hann hevur bo›a› landsst‡rinum frá í brævi fyrradagin. At stjórnin er sinna› at halda fram vi› samrá›ingunum, men at hetta ikki í sjálvum sær merkir, at Danmark nú vi›urkennir Føroyar sum eina stjálvstø›uga tjó›. Í hesum sambandi vísti forsætisrá›harrin á, at íslendski serfrø›ingurin, Gudmundur Alfredsson, ikki hevur tiki› hædd fyri øllum vi›urskiftum í frá- grei›ing síni. – Vit hava víst á okkara stø›u vi›víkjandi hesum spurninginum líka frá byrj- an av, seg›i forsætisrá›- harrin. Í samband vi› fundin millum Frank Jensen, løg- málará›harra, og Høgna Hoydal, varaløgmann, í gjár, endurtók Poul Nyrup Rasmussen, at talan ikki ver›ur um serstøk rættindi hjá føroyingum, um Føroy- ar fáa fullveldi. Føroyingar kunnu fáa somu rættindini sum a›rir nor›urlendskir ríkisborgarar, sta›festi for- sætisrá›harrin. Poul Nyrup Rasmussen seg›i, at stjórnin er sinna› at samrá›ast ví›ari út frá tí grundarlagi, sum higartil hevur veri› brúkt. – Men ynskja føroyingar at broyta samrá›ingar- grundarlagi›, so er stjórnin sinna› at samrá›st út frá hesum í sta›in, leg›i for- sætisrá›harrin afturat. – Eg bí›i eftir útspæl- inum, sum landsst‡ri› leggur fyri fundin hósdag- in, seg›i hann. Men samanumtiki› kann sigast, at landsst‡ri› og stjórnin ikki eru samd um leistin fyri samrá›ingarnar í morgin. Hetta vísir bræva- skifti› milum partarnar á›renn fundin. Me›an landsst‡ri› vil hava status yvir samrá›ing- arnar og eina yvirl‡sing, i› greitt sigur, hvørji mál, partarnir eru samdir um, so er stjornin ikki sinnna› at fara longur enn til at gera status yvir samrá›ingarnar. Líkt er ikki til, at partarn- ir fara ni›ur í smálutirnar. Teir eru samdir um ikki at vi›gera einkultar spurning- ar, men heldur leggja seg eftir at fáa yvirlit yvir stø›- una higartil. Hvussu langt eru partarnir komin, og hvat restar í til eina enda- liga semju. Lagt er upp til truplar samrá›ingar Danski forsætisrá›harrin sta›festi á tí›indafundinum í forsætisrá›num í gjár enn einafer›, at Føroyar ikki av sær sjálvum eru ein sjálvstø›ug tjó›, bara tí fari› er undir fullveldissamrá›ingar