hósdagur 26. oktober 2000síða 2

Uttanlandsnevndin fær ikki sett fund á Christiansborg í samband vi› sam- rá›ingarnar, men forma›urin roknar kortini vi›, at nevnd- in ver›ur kunna› um samrá›ingargongdina í Forsætisrá›num FULLVELDIS- SAMRÁ‹INGAR John Johannesen og Magnus Dam Keypmannahavn F‡ra av teimum sjey limun- um í uttanlandsnevndini nokta at møta á fundi í Danmark í samband vi› samrá›ingarnar í Forsætis- rá›num í dag. Teir f‡ra umbo›a allir andstø›una, sum heldur ta› vera skeivt av nevndini at fara vi› landsst‡rinum til Danmark- ar. Forma›urin í uttanlands- nevndini, Hergeir Nielsen, hevur bo›a› til fundar á Christiansborg eins og seinast, samrá›ingar vóru millum landsst‡ri› og stjórnina. Men andstø›an, sum hevur meiriluta í nevndini bo›a›i fyrradagin frá, at hon ikki kemur á fund. Hergeir Nielsen fær tí ikki sett fundin, sum helst ver›ur av ongum. Men hóast hetta eru teir tríggir samgongulimirnir í nevnd- ini staddir í Keypmanna- havn. - Løgma›ur hevur sagt, at nevndin er vælkomin at vera til sta›ar í Keyp- mannahavn. Fundarbo›ini hjá mær standa vi›, og ver›ur fundurin ikki mann- a›ur, ver›ur hann ikki settur. Men vit hava fingi› høli á Christiansborg, og eg ivist ikki í, at samskifti› fer at ver›a millum landss‡ri› og stjórnina undir samrá›- ingunum, sigur Hergeir Nielsen. Ta›, at forma›urin ikki fær sett fundin í nevndini, ber í sær, at sjálv nevndin ikki fær givi› landsst‡rin- um nøkur rá› í samband vi› samrá›ingarnar. Men persónliga kennir Hergeir Nielsen seg ikki meira skerdan, nú meira enn helmingurin av nevndar- limunum hevur gjørt av ikki at møta á fundi. - Men formalia mótvegis løgtinginum skulu ver›a í lagi, og tí tekur nevndin onga stø›u ella avger›. Men vit ver›a so til sta›ar, sigur hann. At Hergeir Nielsen og hini bæ›i samgonguum- bo›ini ver›a til sta›ar í teirra eginleika sum løg- tingsumbo›, má forma›ur- in í uttanlandsnevndini bara taka til eftirtektar. Sjálvur vónar forma›urin í uttanlandsnevndini, at stø›an eftir fundin í dag ver›ur so miki› grei›, at føroyingar vita nágreini- liga, hvar vit standa í spurn- inginum um framtí›arstø›u Føroya. - Partarnir fara neyvan ni›ur í smálutirnar á fund- inum, men eg vóni, at vit fáa gjørt stø›una upp, so vit vita, hvar vit hava danir og danir vita júst, hvør okkara stø›u er, sigur Hergeir Nielsen. Uttanlandsnevndin uttan heimildir Hergeir Nielsen fær ikki stu›ul frá and- stø›ulei›unum, Edmundi Joensen og Jóannesi Eides- gaard í sambandi vi › samrá›ingarnar vi› donsku stjórnina í dag Nr. 206 - 26. oktober 2000 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 206 - 26. oktober 2000 Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysingar@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Hjørdis Árnadóttir hjordis@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Sveinur Tróndarson sveinur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo bokhald@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lystorg@sosialurin.fo innsent@sosialurin.fo tiltok@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Ein n‡ggj politisk stø›a í anna›kvøld Nú tykist heilt greitt, at fjór›a samrá›ingarum- far ver›ur trupult. Som- ulei›is tykist rættiliga greitt, at landsst‡ri› røkkur neyvan á mál vi› verandi samrá›ing- arætlan. So kunnu vit altí› keglast um, hvør hevur skyldina ella ikki. Men gongdin seinastu dagarnar bendir á, at hvørki stjórn ella lands- st‡ri› s‡na diplomatiskt snildi. Eisini kunnu fólk loyva sær at halda, at landsst‡rinum vantar ein royndan embætis- mann - rá›geva - í hes- um taktiska spæli. Líta vit afturá, virkar framfer›arhátturin hjá stjórnini ikki serliga málrætta›ur. Landsst‡r- i› tosa›i fyrstufer› vi› forsætisrá›harran um samrá›ingar, eftir bank- asemjuna í juni 1998. Tá sta›festi felagsfrá- grei›ingin rættin hjá landsst‡rinum at sam- rá›a seg til eitt føroyskt fullveldi. Men stjórnin gó›tók ikki seinri sama summar, at embætis- menn í felag kanna›u vi›urskifti Føroyar og Danmarkar ímillum og útvega›u tilfar at sam- rá›ast út frá. Ísta›in vildi stjórnin hava, at føroyingar komu vi› einum upp- skoti at samrást um. Tá fór alt arbei›i› vi› Hvítubók ígongd, og seinri var› so samrá›- ingaruppkasti› or›a›. Í hesum sambandi kann vi›merkjast, at andin í samrá›ingaruppkasti- num leg›i kanska ikki upp til positivar og kon- struktivar samrá›ingar. Danska stjórnin gó›tók heldur ikki endamáli› í samrá›ingaruppkasti- num. Harafturat hevur hon nú lati› embætis- menn kanna› ymisk løgfrø›ilig vi›urskifti hjá føroyingum í Dan- mark, um Føroyar ger- ast fullveldisríki. Ta › merkir, at stjórnin nú ger arbei›i›, sum føroy- ingar frammanundan hava gjørt!!! Harafturat hevur so spurningurin um sjálvs- avger›arrætt føroyinga tiki› seg upp. Forsætis- rá›harrin slær fast í skrivi seinastu dagarnar, at Danmark hevur ikki gó›tiki› Føroyar sum eittt sjálvstø›ugt "folke- retssubjekt". Sum merk- ir, at stjórnin gó›tekur ikki Føroyar sum eina tjó› í fókarættarligum høpi. Men løgma›ur hevur óiva› provokera› forsætisrá›harran, tá hann í einum ø›rum brævi nú um dagarnar skriva›i, at samrá›ing- arnar vór›u grunda›ar á "sjálvsavger›arrætin hjá Føroya fólki". Ta› er ein annar problematikk- ur, sum vit ikki skulu nerta vi› ídag. Landsst‡ri› hevur ein grei›an setning: at stovna eitt fullveldisríki. Eitt anna› er so, at iva- mál er, um meiriluti er fyri tí. Hinvegin hava vit eina danska stjórn, sum er ímóti hesi ætlan. Hon hevur sagt seg sinna›a at samrá›ast, men líkt er til, at nógvar snildir ver›a brúktar at benda tilgongdin henda og handa veg. Gongdin seinastu dagarnar er greitt tekin um, at hon roynir at forhála sam- rá›ingarnar. Samrá›ing- arnar ímorgin ver›a truplar. Og í anna›- kvøld "fyriliggur" óiva › ein n‡ggj politisk stø›a! NØVN Í VIKUNI 60 ár 15. oktober fylti Jógvan Kallsoy Mørkøre á Ei›i 60 ár. Jógvan í Lø›uni, sum hann á Ei›i ver›ur nevndur, er sonur Óluvu og Jóannes Mørkøre. Jógvan er giftur vi› Katrini, dóttir tónlista- mannin Jens Guttesen úr Havn, og tey eiga tríggjar synir, Jóannes, Janus og Ól- av, sum eisini fylti ár tann 15. oktober. Hann er føddur á 45 ára degnum hjá pápan- um. Jógvan í Lø›uni er út- búgvin radiomekanikari. Hann lærdi í Klaksvík og var fyrsti lærlingur hjá Marstein. Undantiki› nakrar túrar vi› Karin K hevur Jógvan arbeitt á Lorenstø›ini á Ei›i. Hann byrja›i í starvi hjá Farvandsvæsenet, sum ta› eitur, tann 17. december 1962 og hevur sostatt veri› í sama starvi í næstan 38 ár. Tá hann hev›i veri› í starvinum í 25 ár, fekk hann »fortjentsmedalju« og gjørdist samstundis riddari av Dannebrog. Ta›, sum almenningurin í Føroyum mest kennir Jógv- an fyri, er hansara luttøka í kommunalpolitikki. Hann var› fyrstu fer› valdur í bygdarrá›i› á Ei›i í á valinum í1966 og hevur siti› har sí›an vi› undan- taki av valskei›inum 1976- 1980. Ta› skei›i› var hann tó kommunuskrivari, og hevur sostatt veri› í komm- unalpolitikki í meira enn 30 ár. Í 1972 gjørdist hann st‡r- islimur í Føroya Kommun- ufelag, har hann í skiftandi skei›um hevur veri› for- ma›ur, og er ta› í løtuni. 50 ár Klæmint Weihe, stjóri í el- felagnum SEV, fylti 50 í gjár. Klæmint er sørvingur, men hann hevur megin partin av ævini bú› í Havn. Sum SEV stjóri er hann ein av mest útskelda›u persón- um í landinum, men sam- stundis, so syrgir hann fyri, at streymur er hvørja fer› tú tr‡stir á eina kontakt og reglusemi í tænastuni hjá SEV er gott og álítandi hjá allarflestu føroyingum. Mi›vísa og dugnaliga ar- bei›i hjá Klæmint Weihe seinastu mongu árini hevur bori› frukt. Me›an Klæmint hevur siti› sum stjóri á SEV, eru stórhendingar farnar fram í fyritøkuni, og hon hevur fylgt vi› tí›ini. Uttan at taka dagar í mill- um hvat er rætt og hvat er skeivt, so stendur ta› fast, at SEV um stutta tí› sjálvt er ment at útvinna størra partin av orkuni úr vatn- orku, sum er varandi orka og sum ikki dálkar um- hvørvi. At hendan varandi orkan hevur ávirka› um- hvørvi› og skapt n‡tt um- hvørvi í Føroyum, er ein onnur søga. Klæmint er ungur enn og spennandi ver›ur, hvat hann fer at fáa av skafti næstu árini. Vindmyllur standa tættar allasta›ni á evropeiska meginlandi- num, og fíggjarligur vinn- ingur fæst burturúr. Í Før- oyum fer tráa vesturættin fúkandi fram vi› landinum dag og dagliga uttan at leggja eina krónu eftir seg av t‡dningi. Kanska hetta ver›ur næsti setningurin hjá Klæminti. Tillukku vi› degnum. je Stillar ikki upp aftur 41 ára gamli bygdarrá›s- forma›urin í Gøtu, Jógvan Gregersen, hevur avgjørt ikki at stilla upp aftur til bygdarrá›svali›. Hann hevur ikki stundir í løtuni at takast vi› kommunupoli- tikk. Eftir n‡ggju komm- unulógini er ta› ikki skylda at stilla upp aftur, um ein hevur siti› eitt skei›. Jóg- van í gerandisdegnum virk- islei›ari á Fiskavirkinum í Gøtu og hann er eisini bóndi. Í frítí›ini er hann virkin innan fótbólt og GÍ sjálvsagt.