týsdagur 31. oktober 2000síða 11

20 Nr. 209 - 31. oktober 2000 Nr. 209 - 31. oktober 2000 21 Signar á Brúnni, løgtingsma›ur Nú avger›in er tikin um, at navnframi listarma›urin Ingálvur av Reyni fær mentanarvir›islønina í ár 2000, eru ta› mong, i› fegnast. Teirra millum und- irrita›i, sum heilt frá ung- um árum av, var hugtikin av tí, sum Ingálvur skapti á listarliga økinum. Bl‡ants- tekningar hansara vóru eftir mínum tykki í serflokki. Tá eg frætti, at Ingálvur av Reyni, skuldu fáa vir›is- lønina í ár, rann mær í huga, at eg á ungum árum hev›i veri› so framligur at ummælt bókina »Tekningar og skitsur« – men sætt at siga fekk eg stóra og gó›a løn fyri at skriva ummæli› – eitt eintak av bókini – i› enn ver›ur goymd sum rey›argull. Søgan var henda: Eg var av bla›num Sosialinum bi›in um at skriva ummæli, teir, i› har starva›ust, høvdu frætt, at eg hev›i stóran áhuga fyri list – og ikki minst fyri tí, i› Ingálvur skapti. Ótrúliga ósmæ›i› av mær, at ditta mær til tílíkt, slíkt áttu a›rir, i› hvdøu størri innlit enn eg at gjørt. Men gjørd ger› fær onga vend, eg seg›i beint fram ta›, i› mær dámdi – og ta› var alt. Tá i› listarma›urin harumframt er lítillátin og positivur og samstundis hevur veri› ein sló›brótari innan føroyska list, so eigur hann alt rós og hei›ur upp- ibori›. Ein stoltleiki fyri okkara land. ------- »Í hesi viku kemur ein n‡ggj – eftir okkara vi›ur- skiftum – sjáldsom bók í bókabú›irnar. Hon er út- givin av Ingolvi av Reyni, og ber heiti›: »Skitsur og tekningar« sum eru frá 10 teimum sí›stu arbei›unum. Inngangurin er eftir Willi- am Heinesen. Maud Heine- sen hevur umsett til enskt og Magnus Dam Jacobsen til føroyslt. – Bókin er prenta› í 500 talmerktum eintøkum og ver›ur ikki endurprenta›. Tilrættalegg- ing og prent: Estra, Gøtu. Í innganginum ver›ur fyrst sagt naka› um máln- ingalistina her á landi. – Ikki fyrrenn í tríatiárunum kom rættilig gongd á, S. Jo- ensen Mikines at takka, og sí›an hevur føroysk máln- ingalist tiki› seg fram vi› risastigum. Sí›an ver›ur listarma›urin – Ingolvur av Reyni, nevndur – hin ser- merkti og ein av okkara fremstu listarmonnum. Ingolvur av Reyni er føddur í Tórshavn 1920 eg var næmingur á kunstaka- demiinum í Keypmanna- havn í árunum 1943-46. Hann hevur havt nógvar málningaframs‡ningar í Havn, á Kunstnernes Efter- årsudstilling, Charlotten- borg, á teirri føroysku lista- frams‡ningini í Keypmann- ahavn og Århus 1956 og í Reykjavík 1961. Hann hevur gjørt nógvar kanningarfer›ir í útlondum einamest í Frankaríki og her er hann sum so nógvir a›rir kunstnarar í okkara tí› – ávirka›ur av tí stóru uppgongd sum var í fransk- ari málningalist um aldar- móti, serstakliga Cezanne og Brague, i› bá›ir ver›a rokna›ir millum teir stóru kunstnarnar. Eisini a›rir listarmenn hava havt t‡dn- ing fyri Ingolv av Reyni, t. d. kunnu vit nevna Imman- uel Ipsen. Ingolvur av Reyni hevur ein serligan stíl, hann gong- ur sínar egnu lei›ir, tær eru fyri honum natúrligar. Hann skapar ta› ikki so- lei›is og solei›is tá a›rir gera ta›, – nei ta› er hans- ara lyndi i› noy›ir hann. Eins og Mikines kann hann ver›a taldur millum teir rel- igiøsu málarnar. – Ta›, i› hann avmyndar, er ofta ein- falt og gerandisligt – mynd- ir úr Havnini og ø›rum plássum í landinum, figur- og andlits myndir eiga tokka hansara. Inngangurin er, sum á›ur sagt, skriva›ur á føroysk- um, donskum og enskum. Henda bók ver›ur óiva › keypt av fleiri útlendingum, sum samstundis fáa at vita naka› um málningalist her á landi› – og somulei›is um henda listarmann, á teirra egna máli. Men enn meira fær vi›komandi i› hevur ogna› sær bókina, at vita um listarmannin vi› at bla›a hana ígjøgnum. Myndirnar, ikki minni enn 58 í tali›, eru óiva› sær bestu Ingolvur av Reyni hevur gjørt. Tær eru tekn- a›ar vi› bl‡anti, tushi og blákriti. Ein mynd t.d. kall- ar hann: gamlir menn í Vágsbotni. Hetta er ein ein- fald og gerandislig mynd. – Her eru gamlir menn saml- a›ir – menn sum nú eru givnir at arbei›a – givnir vi› at fara út á flot. – Ísta›- in samlast teir her ni›ri vi› sjógvin, her er ein serligur hugni fyri teir at standa. Teir tosa um gamlar dagar – sammeta nútí›ina vi› tátí›- ina o.s.fr. Bert vi› nøkrum strikum vi› tushpenninum fær listarma›urin hesa mynd at virka livandi – meira tú hyggur at henni, enn betur ver›ur hon, og enn meiri sigur hon tær. – Líknandi mynd er longur úti í bókini. Her standa eldri menn undir neystinum saman vi› yngri monnum, i› ætla út á flot. Tosa› ver›- ur um ve›ri› – og her er ta› teir gomlu, i› ver›a spurdir – tá teir ikki kunna sjálvir fiska – so kunnu teir geva teim yngru veglei›ing. – Hesar tushmyndir ver›a tiknar fram – tí hetta eru tey typisku motivini hjá Ing- olvi av Reyni. Ta› ein kundi skriva um í rúgvuvís; kann Ingolvur av Reyni siga vi› eini tekning. Enn betur, vísir hetta okkum, tá vit hyggja at teim nógvu andlitsmyndunum í hesi bók. – Vakrar vi› bl‡anti, a›rar vi› tushi og einkultar vi› blákriti. Allar gó›ar – pennurin ver›ur ikki tikin upp av arkinum, men skap- ar stø›ugt naka› – og at enda fáa vit eitt andlit – liv- andi. Vit síggja hitt sorgar- bundna andliti› – hitt hugs- unnarsama – ta› gó›a – o. s. fr. Bl‡antstekningarnar eru frálíka gó›ar. Serliga bítur ein merki í tekningina av trimum eldri monnum. Somulei›is eru fleiri myndir av ymiskum kend- um persónum. Eitt nú av Long og Hans á Lag og enn betur myndin av P. M. Dam løgmanni. Umframt tær nógvu myndirnar av fólki, eru eis- ini frálikar myndir av b‡ar- pørtum í Havn. Gomul hús i› standa millum teir n‡ggju hygningarnar, skip, menn í arbei›i, úr løgtingi- num o.s.fr. Hetta er ein vir›ismikil bók – ein bók vi› 58 lista-r- verkum – sum einhvør eig- ur at ogna sær. Samstundi skemur útgávan av hesi bók, at ver›a tí føroysku málningalistini ein stórur stu›ul.« S. H. Ein heilsan VI‹MERKINGAR Ólavur í Beiti rithøvundur Mær kemur fyri, at sein- asta útspæl frá landsst‡r- inum í samrá›ingunum vi› danir, hevur sera nógv at gera vi› filosofi- ina hjá Zakarias Wang, at Føroyar eru ikki í danska ríkinum. Eg hugsi hetta er í høvu›sheitinum ta›, sum sakarmáli› í Haag hjá Zakarias Wang sn‡r seg um. Føroyar fara til sam- rá›ingar á jøvnum stø›i vi› Danmark, sum tveir suverænir statir, tí Før- oyar eru ikki í danska ríkinum. Sambært Berg- en sáttmálanum hjá Zak- ariasi Wang, hugsi eg ta› er. Og ta› er einki at siga um, at hetta er samrá›- ingaruppleggi› hjá landsst‡rinum, tá i› júst Zakarias Wang og Kjart- an Hoydal eru meinings smi›irnir hjá fullveldis- barninum í hesum lands- st‡rinum, nevniliga Høgna Hoydal, sjálvst‡r- ismálará›harra. Eg trúgvi, ta› er sera torført at sannføra fleirtali› í Fólkaflokkinum um, at talan er um at fáa Føroy- um fullveldi, tí sum frá- lí›ur er sera greitt komi› fram, at talan er heldur um misnøgd og makt- sjúku enn um at fáa før- oyingum frælsi og á- byrgd. Hetta er sjálv muran í samrá›ingunum nú, tí ver›a snildir og kenslur brúktar í samrá›ingu- num, sum júst er speciali hjá Óla Breckmann. Henda ambivalenta stø›an, at tú fyrst sigur um seinasta val, at ta› var ein tjó›veldis psyko- sa, og so naka› eftir sjálvur gerst bergtikin av hesi somu psykosu, tí har eru atkvø›ur at fáa, held- ur enn úrslit! Forma›urin í Fólkaflokkinum hugsar ikki um anna› enn at- kvø›ur, og snildir og kenslur eru jú fremsta mi›il til tess, ikki sann- heit?! Hugsa bert eina lítla løtu um seinasta útspæl hjá Fólkaflokkinum vi› uppskotinum um skatta- lætta, so skilja øll á hvørjum stø›i Fólka- flokkurin arbei›ir nú. Og ikki tí at hetta ikki hev›i veri› eitt munagott upp- skot, men ætlanin vi› uppskotinum var eingin onnur enn at framelva eina psykosu millum at- kvø›urnar hjá Fólka- flokkinum. Eina »sunn- heits-psykosu« kundu vit kanska nevnt hana! Fólkaflokkurin hevur nú tey seinastu árini til- laga seg til bæ›i eitt skifti í identiteti og eisini innihaldi og muru. Ong- antí› á›ur í søguni hevur muran í flokkinum veri›, sum hon er í dag, og eg gevi tveimum grundum skyldina fyri tí: Onnur er fullveldisætl- anin og hin at flokkurin hevur fingi› Óla Breck- mann til formann! Ta› kunnu ikki vera meiri syndarligar stø›ur at koma í hjá einum ann- ars skilagó›um flokki, at veljarin kemur í tvístø›u! Hetta er júst ta› sum er hent seinastu árini, at flokkurin hevur mist sín identitet og hevur fingi› n‡ggja muru! Trupulleikin hjá Fólka- flokkinum er tí nú, at hann hevur brent seg so dyggiliga, at hann er full- komiliga stø›ga›ur upp og bara brimlarnir í flokkinum hoyrast, me›- an látri› bara tømist og tømist! Einasti útvegur er tí at bjarga tí i› fæst bjargast, á›renn ov seint er! Fólkaflokkurin hevur havt stórt álit á løgmanni, og eg havi einki anna› hoyrt bæ›i frá høgum og lágum í flokkinum bæ›i privat og alment at »An- finn Kallsberg kemur heim vi› eini gó›ari av- talu!« Og so er komi› aftrat: »Ta› skal eg siga tær!« Men Anfinn Kallsberg kemur ongantí› heim vi› nakrari gó›ari avtalu, tá i› hann ikki fyri ta› fyrsta hevur flokkin aftan fyri seg, og tá i› hann í ø›rum lagi hevur vent sær frá Fólkaflokkinum og móti Zakariasi Wang og Kjartani Hoydal! Hetta stendur so púra rimmar fast! Fólkaflokslátri› tømist og brimlarnir brøla Ikki altí› er ta›, at teldurnar vilja ta› sama sum vit, og heta mugu ítróttalesarar- nir kenna svian av í dag TEKNISKIR TRUPULLEIKAR Jákup Mørk Sum lesarin kanska hevur lagt til merkis, so er inni- haldi› av dagsins Ítrótta- Sosialinum ikki ta› sama, sum vanligt er í t‡sdags- bla›num okkara. Hetta kemst tó ikki á nakran hátt av, at vit hava nakrar sum helst ætlanir um at minka um innihaldi av ítrótti í bla›num. Tvørturímóti var til bla›- i› í dag skriva› hópin av tilfari, fevnandi um fleiri ítróttagreinar. Av einhvørjari orsøk, er meginparturin av hesum greinum antin sletta›ar ella oy›ilagdar, og hóast vit mánamorgunin fingu hjálp frá serkønum fólki, so stó› tilfari› ikki til at bjarga. Einasta, sum vit her á bla›num fáa gjørt, er at bi›ja lesaran um eina um- bering, og samstundis kunnu vit vissa um, at vit her á bla›num leggja orku í, at slík fyribrigdi ikki end- urtaka seg. OL í Istanbul Úrslit, 1. deild kvinnur Kyndil-Sóljan 25-24 Neistin-Tjaldur 26-17 Kyndil-Stjørnan 22-32 VB-Sóljan 32-21 Stø›an 1. Deild kvinnur vunnin tapt mál- d v - j - t mál mál munur stig 1 Stjørnan 5 4 - 1 - 0 136 116 20 9 2 VÍF 4 3 - 1 - 0 116 55 61 7 3 Kyndil 5 3 - 0 - 2 123 130 -7 6 4 VB 3 2 - 0 - 1 94 60 34 4 5 Neistin 4 2 - 0 - 2 94 86 8 4 6 Sóljan 6 1 - 0 - 5 127 157 -30 2 7 Tjaldur 5 0 - 0 - 5 73 159 -86 0 Úrslit, 1. deild, menn Neistin-Tjaldur 25-15 Kyndil-StÍF 27-27 KÍF-H71 24-27 Stø›an 1. Deild menn vunnin tapt mál- d v - j - t mál mál munur stig 1 VÍF 5 5 - 0 - 0 163 116 47 10 2 StÍF 6 4 - 1 - 1 181 139 42 9 3 Neistin 5 3 - 0 - 2 124 114 10 6 4 H71 5 3 - 0 - 2 138 139 -1 6 5 Kyndil 5 1 - 2 - 2 138 132 6 4 6 KÍF 5 0 - 1 - 4 113 132 -19 1 7 Tjaldur 5 0 - 0 - 5 99 184 -85 0 Tá tekn- ikkurin svíkur Føroyingar hava fingi› eina sera gó›a byrjan í OL. John Rødgaard vann ímóti sterkum kjekkiskum stórmeistara í fyrsta umfari, og í ø›rum umfari góvu vit tun- esisku telvarnum ongan møguleika TALVOLYMPIADA Carl Eli Nolsøe Samuelsen Føroyingar møttu Kjekkum í fyrsta umfari í talvolympi- aduni í Istanbul, sum byrj- a›i leygardagin. Útlitini vór›u ikki tey bestu, tí kjekkisku telvarnir høvdu allir umlei› 2500 í rating og vór›u tí væl omanfyri føroysku telvarnir. Men føroyingarnir bardust manniliga og fingu eitt hei›urligt úrslit til hølvdar. Úsliti› bleiv 3-1 til Kekkia. John Rødgaard framdi megnarbragd vi› at vinna ímóti kjekkiskum stór- meistara á ø›rum bor›i. Sera flott og t‡dningar- miki› fyri føroyska li›i›. Hølva›u Tunesia av í 2. umfari Í ø›rum umfari sum bleiv telva› sunnudagin, var› Tunesia mótstø›uli› okk- ara. Tunesia er beint ni›an- fyri Føroyar tá seeding vi›víkur, og útlitini í hesum dysti vór›u tí heldur fræg- ari. Føroyingarnir gjørdu sanniliga bart í hesum dysti, teir vunnu nevnliga heili 3-1 og hava eftir tveimum umførum nú ogn- a› sær f‡ra stig. John Arni Nilssen telva›i hegnisliga javnt ímóti ein- um stórmeistara, me›an John Rødgaard enn eina- fer› vann, hesafer› ímóti einum altjó›a meistara. Heini Olsen leikti javnleik og Flóvin vann á fjór›a bor›i, og sostatt enda›i dysturin 3-1 til Føroyar. Ein ómetaliga gó› byrj- an, og vónandi gevur hetta nógv sjálvsálit til okkara telvarar. Fjúrtan dystir skulu føroyingar og øll hini li›ini telva. Í gjár telva›u føroyingar tri›ja umfar har Ólavur Simonsen avloysti Heina Olsen, men vegna deadline fingu vit ikki úrsliti› vi› í bla›i› í dag. Úr Turkalandi frættist ta› frá føroyingum, at teir allir hava ta› gott og at ve›ri› er passaliga heitt, og ávirkar tí ikki talvi›. OL er at finna á www.istanbulchessolympia d.com.