mikudagur 1. november 2000síða 10

Nr. 210 - 1. november 2000 19 18 Nr. 210 - 1. november 2000 VI‹MERKINGAR Hans Jákup Simonsen, valevni javna›arfloksins til Tórshavnar b‡rá› Teir sosialu trupulleikarnir í Havnini av tørvandi barn- aansingarplássum eru stór- ir, tí at samfelagi› er so- lei›is skipa› í dag, at ta› skulu tvær inntøkur til. Um bert annar hjúnafelagin hevur arbei›i, er ta› torført hjá familjuni at svara hvørj- um sítt og at fáa føtur undir egi› bor›. B‡rá›spolitikkarnir í Havnar kommunu løgdu sí›sta ár út vi›, at um kommunan yvirtók barna- ansingina frá Almanna- og heilsumáalst‡rinum, sum ikki hev›i loyst máli›, so fór barnaansingartrupul- leikin í Havnar kommunu at ver›a loystur skjótt, men hvat hendi? B‡rá›i› – javn- a›arpolitikkarnir undan- tiknir – koyrdu máli› í nevnd. Hetta merkir, sum borgararnir væl vita, at sylta máli›. Frammanundan er barna- ansingartørvurin, íløgurnar, i› skulu til og onnur barna- ansingarvi›urskifti kanna› út í odd og egg av teimum kommunalu starvsfólku- num og politikarunum. B‡- rá›spolitikarnir vita alt ta›, teir hava fyri ney›ini at vita, fyri at kunna taka eins gó›a og ábyrgdarfulla av- ger›. B‡rá›i› veit fullvæl, at í- løgurnar, i› skulu til, kosta, men at raksturin av barna- ansingini svarar seg, tí tann økta skattainntøkan av n‡ggjum arbei›splássum í barnaansingini, og ta› at bæ›i foreldrini fáa møgu- leika at koma út á arbei›s- markna›in ger, at barna- ansingin vi› tí›ini lønar seg búskaparliga. Ein ansingar- skipan har foreldur hava garantera› pláss til børnini, vil stabilisera arbei›s- markna›in. Kommunan kann ikki bara lata ein part av borgar- anum fáa tilbo› um barna- ansing, me›an onnur, i› eisini hava tørv, ikki fáa ta›. Allir borgararnir í kommununi skulu vi›ger- ast eins og fáa somu kommunalu sømdir. Fyri at Tórshavnar kommuna skal gerast betri at liva í hjá øllum borgaru- num eigur barnaansingar- trupulleikin at ver›a loystur sum skjótast. Í áttatiárunum var eg nevndarlimur, herav tr‡ ár foreldrará›sforma›ur, á einum integrera›um barna- ansingarstovni í Odense kommunu, har eg fekk gott innlit í barnaansingarmøg- uleikarnar í einari komm- unu undir javna›arlei›slu. Tr‡ tey seinastu árini av hesum valskei›num havi eg siti› sum umbo› fyri Koll- afjar›ar kommunu í Sos- ialu nevnd í Tórshavnar kommunu, har eg havi fylgt tí politiska or›askiftinum um barnaansingina, og har- vi› fingi› stóran áhuga fyri barnaansingar- og familju- politikki. Eg vil tí heita á b‡rá›s- politikararnar um, at vísa størri vir›ing fyri barna- familjunum vi› at taka barnaansingarmáli› úr nevnd aftur, og taka ta› upp til n‡ggja vi›ger›. Og til teir politikarar, sum tosa um íløgur til Tórsfvøll í- sta›in fyri íløgur til barna- ansingina, vil eg siga, at tit, í hesum tí›um, har nógvar sosialar ábøtur og íløgur eru fyri ney›ini og íløgu- karmarnir eru avmarka›ir, ikki eru tykkara politisku uppgávu vaksnir. Borgarnir vilja als ikki gó›taka eina ni›urprioritering av barna- ansingini til fyrimun fyri Tórsvøll ella onnur prestig- eprojekt. Mín málsetningur er tí, at arbei›a fyri, at fáa eina skilagó›a, ábyrgdarfulla og skjóta loysn av barnaans- ingartrupulleikunum í kommununi til gagns fyri allar borgarnar í Tórshavn- ar kommunu. Íløgur til barnaansing ella til Tórsvøll Jan Christiansen B‡rá›slimur fyri fólkaflokkin Ongantí› á›ur eru skatta- inntøkurnar hjá kommunu- nuni vaksnar so skjótt sum nú. Bara seinastu fimm ári- ni er fíggjarætlanin økt vi› álei› 100 mill.kr. Hesin bú- skaparligi risavøkstur alt Føroyaland hevur havt seinastu árini, kemur sum sendur frá Gu›i, aftaná at okkara samfelag var fari› á húsagang. Søgan hevur víst, at kata- strofur ofta kunnu ver›a vi›virkandi til at styrkja um stø›una hjá teimum raktu, aftaná at stormurin hevur lagt seg. At so er, vís- ir best stø›an, sum Føroyar nú eru í. Ta› er ikki tann stóri og sterki, i› hórar undan, tá tí›irnar broytast, men hann, i› er dugnalig- astur til at laga seg eftir n‡ggju stø›uni. Ta› føroyska vinnulívi› dugdi at innordna seg broytingunum, i› hava ver- i›, og er ta› eitt sunt og kappingarført vinnulív vit nú síggja. Tann almenni sektorurin merkti sjálvsagt eisini kreppuna, men vi› teimum skjótt økjandi skattainntøkunum, er stórur vandi fyri, at bæ›i land og kommunur fara at økja ó- ney›uga nógv um umsit- ingina. Hjá tí almenna er eingin kappingarneyti, i› ger ta› ney›ugt at vera dugnaligur fyri at yvirliva. Nei, har er nógv lættari, og meira ómakaleyst, at brúka stóran part av meirinntøk- uni at vaksa um egna um- siting. Ta› er tí av alstórum t‡dningi, at eitt nú Tórs- havnar kommuna, ansar væl eftir ikki at lata ov nógv av skattainntøkuni fara til "egi›" brúk, men at vanligi borgarin merkir at tí›irnar eru vornar betri. Serliga eru ta› láginntøkur- nar og mi›alinntøkurnar, i› ikki hava merkt hesar gó›u uppgangstí›ir, vit hava havt farnu árini. Gongda lei›in má ver›a, at skattatr‡sti› altí› er minst møguligt, so at borgarin í størri mun um- situr egnan pening, heldur enn at ta› almenna ger ta›. Nú eigur at ver›a sett í korti›, at lækka kommunu- og landsskattin lí›andi ko- mandi árini, so vit um nøk- ur ár kunnu koma ni›ur á eitt meira hóskiligt stø›i. Lágt skattatr‡st økir um hugin at vinna pening og vil gera at nettoinntøkan hjá fólki ver›ur hægri. Ni›anfyri standandi mynd vísir inntøkuvøkstur- in hjá Tórshavnar komm- unu seinastu árini, og vísir hon klárt, at tí›in nú er komin at linka um skatta- t‡sti› hjá borgaranum.. Kollafjar›ar- og Tórshavn- ar kommuna ver›a lagdar saman á n‡ggjárinum, og ver›ur tá ney›ugt at hava sama skattaprosent í allari kommununi. Í dag er skatt- aprosenti› í Tórshavnar kommunu 19%, íme›an ta› í Kollafir›i er 18,5%. Ikki er rá›iligt, hvørki at hækka ella at lækka skattin í ov ógvusligum lopum, men rætt er nú at lækka ver›andi 19% skattatr‡st eitt sindur. Ein gongd lei› kundi veri›, at komandi ár bleiv skattaprosenti› í Tórshavnar kommunu 18,5%, sama sum skatta- prosenti› í Kollafyri nú er. Lat ikki gávuna til koll- fir›ingar, vi› kommunu- samanløguni, ver›a, at hækka teirra skattatr‡st, men heldur at lækka› ta› í restuni av kommununi. Skattainntøkan hjá Tór- shavnar kommunu seinasti árini (runda› tøl) 1994 223 mill.kr. 1995 251 mill.kr. 1996 258 mill.kr. 1997 301 mill.kr. 1998 314 mill.kr. 1999 338 mill.kr. 2000 360 mill.kr. (tillaga›) 2001 378 mill.kr. (ætla›) Vandi í hvørjari vælfer › Skattainntøka 0 50.000 100.000 150.000 200.000 250.000 300.000 350.000 400.000 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 Hjá tí almenna er eingin appingarneyti, i› ger ta› ney›ugt at vera dugnaligur fyri at yvirliva »Og hann skal turka hvørt tár av eygum teirra, og dey›in skal ikki long- ur vera til, ikki heldur sorg, ikki heldur skríggj, ikki heldur pínsla skal longur vera til, tí at hitt fyrra er fari›«. Op. 21,4- 5. Einafer› enn upplivdu vit Alla halganna dag, hesin dagurin, sum ser- liga minni rokkum áhin stóra hvíta skaran, framman fyri hásæti Guds, ílatin long skín- andi hvít klæ›i; ein ótelj- andi skari, sum eingin er førur fyri at telja, av øll- um fólkasløgum og ætt- um tjó›um og tungu- málum, samanber vi› Op. 7,9. Hesin skarin eru øll tey sum tráa›i eru í lambsins d‡rabara bló›i›, tí eru tey frammi fyri hásæti- num, saman vi› Gudi og einglum hansara, hesin skarin ver›ur eisini kall- a›ur hin frelsti skarin. Mong av hesum mennis- kjum, eru tey sum vit máttu skiljast frá her í lívinum, menniskju, vit elska›u og sum góvu okkum so nógv her í lív- inum. Ta› eru mong okkara millum, sum í dag sita vi› sorg og svárum sakni, tí at dey›in gjørdi skilna›, okkara elska›u eru ikki ímillum okkara meira; tey sum góvu okkum so nógv at liva fyri, ja, sum gjørdu okk- um lívi› so ómetaliga ríkt, at mu›ur dugir ikki at mæla alt ta› sum bylg- ist okkum í barmi nú tey ikki eru ímillum okkum meira. Tit, sum í ár hava mist ein ella fleiri av tykkara, og tí kenna sví›andi sorg og sakn í hjørtum tykk- ara, tí dey›in vitja›i heim tykkara so eirinda- leyst og høpisleyst eftir okkara fatan, hóast alt hetta, so vita vit at Gud veit altí› best hvat er til okkar abesta, hann fer ongantí› skeivur, alt sum hann ger, er og ver›ur altí› til frama fyriokkum, sjálvt um vit ikki í fyrstu syftu duga at síggja hans- ara ætlan vi› tí, sum hann letur henda okkum. Tá i› sorgin ‡nur inn um gáttina í heimum okkara, er ta› sum øll til- vera okkara ste›gar upp, vit vita hvørki út ella inn, alt raplar saman eins og eitt korthús; í slíkum vi›- urskiftum er ta› gott at vita at ta› eru menniskju, sum leggja tykkum fram fyri Gud í bøn um troyst og styrki í døgunum sum liggja fyri framman; og vil eg bera tykkum somu heilsan sum Marta fekk frá Jesusi, tá bró›urin Lázarus var dey›ur, hann sigur: »Eg eri uppreisn- ing og lívi›, tann, sum tr‡r á meg, skal liva, um hann so doyr«. Jóhs. 11, 25. Gud troysti go styrki tykkum; Guds fri›ur ver›i vi› minninum um tey sum farin eru, Guds fri›ur ver›i vi› okkum øllum, og vil eg her vi› enda vi› einum Alla halganna sálmi, sum eg havi yrkt til Alla halg- annar dag 2000. Samkenslukvø›a Alla halgannar dag 2000 Alla halgannar sálmur Lag: Hjá tær, o drottin. Bf. 55. Dk. 105 Ein skari stendur Guds Himli á, í skínandi hvítum klæ›um; hann Gudi og lambinum stendur hjá, og frelstum syndarum gla›um. Tey tváa› vóru í lambsins bló›, og hvíldu bert í Guds ná›i; ja, reinsa tey vóru hvít sum snjó, lov, prís og tøkk Gud tú fái. Bert eini vegur til frelsu er, og hendan vegin tey gingu; frelsan er Jesu sáttarger›, ta› æviga lívi› tey fingu. Nú syngja tey gla› heima Gudi hjá, um frelsu so d‡rabara; í gle›i og gleimi, halleluja, so ljó›ar frá hvíta skara. Kjartan Stakksund Eftir mista sigurin móti Mjølnir fyri viku sí›ani reistist Dráttur aftur, og nú tykist gulli› bert at vera ein spurningur millum Dráttur og Mjølnir FLOGBÓLTUR Jákup Mørk Eftir skuffandi tapi› fyri Mjølni seinasta leikumfar, skuldi Dráttur koma fyri seg. Dráttur hevur í ár kanska besta li›i› nakran- tí›, og tí var ney›ugt at vinna henda dystin Broytt ÍF-li› ÍF tók ímóti á Kambsdali, men spenningurin í dystin- um var bara í 1. setti. N‡ggi venjarin hjá ÍF Boban Ilic hevur broytt uppstillingina á li›num rættiliga nógv. Randi Larsen og Rønn Eliasen spæla nú kant- smasharar, og tær bá›ar eru einsamallar í móttøk- uni. Randi hevur spælt hev- ari og Rønn diagonalur, men nú hevar Katrin Olsen, og hon kom væl frá tí upp- gávuni. Hesar broytingarnar tókt- ust at hepnast væl. 1. setti› var sera javnt, og ÍF stó› einki aftanfyri Drátt. Hjá Drátti gongur nógva spæli› ígjøgnum venjaran Marinu Popovic. Hon slær sera hart og væl, og blokkurin hjá ÍF megna›i ikki at ste›ga henni. Hin álopshóttanin hjá Drátti er Helga Norden- dal, sum spælir á mi›juni. Hjá ÍF er eingin leikari so ey›s‡ndur sum tær bá›ar í Drátti. Í 1. settinum var ÍF sum sagt væl vi›, og tær vóru óhepnar ikki at vinna. Høvdu tær ta›, hev›i gongdin kanska veri› heilt ein onnur, men so var ikki. Í 2. og 3. setti var als eingin ivi um úrsliti›. ÍF tóktist at hava brúkt alt krúti›, men Dráttur bara mentist. Dráttur var heilt einfalt nógv betra li›i›, og kappingin letur til at laga seg solei›is, at Mjølnir og Dráttur fara at vera einastu li›ini í gullstrí›num. Hini li›ini mugu so taka til takka vi› lægru plássunum. Broytta ÍF-li›i› spældi væl í 1. setti, men so datt spæli› sundur. Li›num tek- ur tí› at venja seg vi› broytingarnar, og tá i› mót- stø›uli›i› spælir so væl sum Dráttur ger, er ikki nógv at gera vi› ta›. ÍF-Dráttur 0-3 23-25, 12-25, 13-25 Dráttur aftur á kósina Botndysturin í Klaks- vík enda›i vi› trygg- um Fleyr-sigri. Upp- flytararnir úr Fossa- nesi tykjast enn ikki at hava vant seg vi › leikumstø›urnar í bestu deildini FLOGBÓLTUR Fossanes og Fleyr høvdu undan hesum dystinum einki stig. Serliga hjá Fleyr er hetta als ikki nóg gott. Si›vanda felagi› í Havn eigur at strí›ast um hei›- ursmerkini, og kanska gongd nú fer at koma á. Fossanes spælir sínar heimadystir í KÍ-høllini, tí høllin á Fossanesi er ov lág. Framgongdin hevur hesar tríggjar dystirnar, li›i› hev- ur spælt í meistaradeildini, veri› stór. Í hesum dystin- um hev›i li›i› tó ongan møguleika í fyrsta setti. Fleyr hev›i sett sær fyri, at hesin dysturin skuldi vinn- ast, og alt gekk upp á stás. Nina Brockie heva›i, og Mariann Øster var á diago- nalinum. Ta› rigga›i væl. Á mi›juni spældi Miriam Thomassen aftur sera væl, og nógva av álopsspælinum hjá Fleyr gekk ígjøgnum mi›juna, og blokkurin hjá Fossanesi megna›i ikki at fylgja vi›. Besta setti› higartil Jón Kári Frederiksen venur Fossanes, og hann má sig- ast at gera arbei›i› væl. Í 2. setti spældi Fossanes einki aftanfyri Fleyr. Gongdin var, at Fossanes kom naka› framum. Li›i› royndi nú ikki at avgera allar bóltar- nar, men heldur spæla ró- ligt yvirum, so Fleyr kundi gera mistøkini. Ta› eydn- a›ist væl. Fossanes kom framum 21-17 og hev›i gott tak á dystinum. Nú skuldu genturnar bara vera róligar og ikki gera mistøk, men Fleyr nærka›ist al- samt. Nervarnir hjá ungu sundagentunum hildu ikki til endans, og Fleyr tók seg framum og vann eisini hetta setti›. Eftir hetta hev›i Fleyr aftur tamarhald á dystinum, og 3. setti› vunnu havnargentur trygt. 2. setti› vísti greitt, at Fossanes er li› í stórari leikligari menning. Hini li›ini kunnu ikki loyva sær at taka sær av løttum. Ta › ver›ur tí helst skjótt, at Fossanes vinnur sítt fyrsta sett, og so er ikki so langt eftir til fyrstu stigini. Fleyr hevur fingi› gongd á. Næstu dystirnir eru ímóti TB og ÍF í . Teir dystirnar skuldi Fleyr havt gó›an møguleika at vunni›. Fossanes-Fleyr 0-3 12-25, 22-25, 18-25 Endiliga vann Fleyr Stø›an, Meistaradeild Menn Stø›an Dystir Sett Li› leiktir vunnir taptir vunnin tapt munur Stig Mjølnir 3 2 1 8 4 4 4 Fram 2 2 0 6 3 3 4 Fleyr 2 1 1 4 4 0 2 ÍF 2 1 1 4 4 0 2 SÍ 3 0 3 2 9 -7 0 Stø›an, Meistaradeild Kvinnur Stø›an Dystir Sett Li› leiktir vunnir taptir vunnin tapt munur Stig TB 3 2 1 6 4 2 4 Mjølnir 3 3 0 9 2 7 6 Dráttur 3 2 1 8 3 5 4 Fossánes 3 1 2 3 6 -3 2 Fleyr 3 1 2 4 6 -2 2 ÍF 3 0 3 0 9 -9 0