hósdagur 2. november 2000síða 2

Løgtingsma›ur mótmælir játtanini til Sernámsdepilin, tí løgfrø›isliga grundarlagi› undir stovninum er so ivasamt KANNING Ey›un Klakstein Ta› er alney›ugt at fáa ein skjóta kanning av lógar- grundarlagnum undir Ser- námsdeplinum. Ta› heldur løgtingsma›- urin Finnur Helmsdal, sum undir vi›ger›ini av fíggjar- lógini í mentanarnevndini hjá løgtinginum hevur gjørt sína egnu minnilutavi›- merking til játtanina hjá Sernámsdeplinum. – Bæ›i starvsfólk og løgfrø›ingar ivast í, um løgfrø›isliga grundarlagi› undir Sernámsdeplinum eru í lagi, og vit kunnu ikki liva vi›, at ivi er um hetta, tá vit hvørt ár játta næstan 33 milliónir til stovnin, sigur Finnur Helmsdal, sum umbo›ar Tjó›veldis- flokkin á tingi. – Hetta eru løgfrø›ingar, sum vóru vi› til at gera st‡risskipanina, og tí mugu teirra atfinningar takast í álvara, heldur hann. Eina skjóta ni›urstø›u Sernámsdepilin var› settur á stovn til fíggjarári› 1998, tá Skúlin á Trø›ni og Ser- námsfrø›isliga Rá›geving- in vóru løgd saman til ein n‡ggjan stovn vi› eini felags játtan. Sí›ani hevur stór ónøgd valda millum starvsfólk á stovninum, og tríggir løg- frø›ingar hava sátt iva um heimildina fyri seta Ser- námsdepilin á stovn og at reka hann. Landsst‡risma›urin í undirvísingar- og menta- málum seg›i t‡sdagin vi› Sosialin, at hann fyrsta dagin fer at seta ein ar- bei›sbólk at kanna vi›ur- skiftini á Sernámsdepli- num. – Um ein kanning skal gerast av øllum økinum, so kann hon lættliga taka eini tvey ár at gera, og ta› er ikki loysnin at júst hesum málinum. Vit mugu hava eina skjóta kanning sum kemur til eina ni›urstø›u um løgfrø›isliga grundar- lagi› undir Sernámsdeplin- um, sigur Finnur Helmsdal, løgtingsma›ur. Álvarsmál Hann heldur, at ta› er eisini ney›ugt, at løgtingi› slepp- ur at siga sína hugsan um Sernámsdepilin. – Samanleggingin av Skúlanum á Trø›ni og Ser- námsfrø›isligu Rá›geving- ini hevur ongantí› veri› til vi›ger›ar í løgtinginum, og ta› havi eg á›ur víst á. At ta› er ivasamt vi› heimild- unum hjá stovninum, meti eg ver›a eitt álvarsligt mál, sum vit nú mugu fáa upp á pláss, sigur Finnur Helms- dal. Hann sigur, at starvsfólk, løgfrø›ingar og politikarar hava víst á trupulleikarnar í hesum málinum í langa tí›, og at bólturin nú liggur hjá landsst‡rismanninum. – Hann má fáa grei›i á hesum vi›urskiftunum, og ta› má hann gera sum skjótast. Ta› er bara lands- st‡risma›urin, sum nú kann fáa hesi vi›urskifti í rætt- lag, og eg havi eisini álit á, at hann fer at gera ta› ney›uga í hesum máli, sigur Finnur Helmsdal. Ney›ugt er vi› eini skjótari kanning av løgrfrø›isliga grundarlagnum undir Sernámsdeplinum Mynd: Jens Kristian Vang Danski trompet úrmælingurin Palle Mikkelborg fekk í gjár Nor›urlendsku Tónleikavir›islønina. Hetta var› kunngjørt á middegi í gjár. Eisini føroyingur var í uppskoti. Annar føroyingur er samstarvsfelagi og ein av tónleikaligu hornasteinunum hjá ársins vinnara TÓNLEIKUR Dagfinn Olsen Palle Mikkelborg er gamal kenningur í Føroyum. Hann hevur luttiki› á Jazz, Fólka og Bluesfestivalinum og hann vitjar aftur kom- andi ár, tá festivalurin hev- ur heiti› Listahátí› Føroya. Á middegi í gjár kun- ngjørdi Nor›urlandará›i› í Copenhagen Jazzhouse, at Palle Mikkelborg fær Nor›urlendsku Tónleika- vir›islønina. Í uppskoti til vir›islønina vóru m.o. Ole Kristiansen, Benny Andersson, i› er kendur úr Abba, og før- oyingurin Magnus Johann- essen. Ta› er felagsskapur- in Nomus, Nordisk Musik- komite, i› innstillar til vir›- islønina. Í ár gjørdist vinnarin ein dani. Palle Mikkelborg er føddur í 1941 og er kendur trompetleikari. Hann spælir jazz, men tónleikur hansara er eisini so nógv anna›. Hann er leitandi, improvi- serandi og hann roynur n‡ggjar lei›ir. Umframt at vera trompetsnillingur, leikar Mikkelborg eisini onnur ljó›føri. Palle rósar Óla Poulsen Ein hin kendasti føroying- urin í danska tónleika- heiminum er Óli Poulsen. Føroyingurin, i› tók lei›ina til Danmarkar seinna helming av áttatiárunum og sum gjørdist ein hin dugna- ligasti og mest avhildni t ó n l e i k a f r a m l e i › a r i n (produsarin) í Danmark. Hann hevur m.a. starvast vi› Michael Learns to Rock, Hanne Boel, Sidsel Kyrkjebø og so sanniliga eisini Mikkelborg. Palle Mikkelborg hevur ikki dult, at hann er gla›ur fyri samstarvi› vi› Óla, i› hevur framleitt sí›stu út- gávurnar hjá Palla Mikkel- borg. Longu í 1992 finna vit Óla Poulsen á fløguni hjá Mikkelborg, i› nevnist Anything but Grey. Óli hevur framleitt, tiki› upp og hann spælir eisini fleiri ljó›føri. Og ta› eru vøkur or›, i› ársins vinnari hevur at bera Óla á hesi fløguni. Mikkelborg takkar og sig- ur: to Óli Poulsen for guid- ing me over the ocean and for showing me the sound of it. Vir›islønin er áljó›andi 350.000 danskar krónur og vir›islønin ver›ur handa› í Oslo 2. - 3. apríl 2001. Krevur skjóta kanning av Serámsdeplinum Nor›urlandará›i› hei›rar Mikkelborg Palle Mikkelborg er kosin at fáa árins tónleikavir›isløn frá Nor›urlandará›num. Hann hevur føgur or› at siga um samstarvsfelagan, føroyingin Óla Poulsen Nr. 211 - 2. november 2000 3 2 Nr. 211 - 2. november 2000 Lisbet stillar ikki upp - 1007 leysar atkvø›ur Lisbeth L. Petersen, sum er 61 ár, fyrrverandi borgar- stjóri í Havn og løgtings- umbo› Sambandsfloksins, er ikki millum valevnini hjá Sambandsflokkinum til b‡- rá›svali› hesafer›. Lisbeth var› vald í b‡- rá›i› í 1984, tá Petur F. Christiansen ikki stilla›i uppaftur. Hon var› vald sum einasta sambandsum- bo›. Hon var saman vi› Fólk- aflokkinum í samgongu, tá Poul Michelsen var borgar- stjóri. Lisbeth gjørdi seg serliga galdandi sum for- kvinna í sosialu nevnd tá. Í 1988 vaks Sambands- flokkurin vi› einum b‡- rá›slimi, tá He›in Morten- sen eisini var› valdur á Sambandslistanum. Í 1992 fekk Lisbeth yvir 700 atkvø›ur og gjørdist borgarstjóri. Tá vaks flokk- urin vi› enn einum umbo›i, tá Schuman Hjaltalin eisini var› valdur á Sambands- listanum. Sum stóri atkvø›uslúkar- in vi› sí›sta val vi› 1007 atkvø›um - tá flokkurin vaks vi› enn einum, tá Kaj Leo Johannesen eisini var› valdr, var› hildi›, at hon fór at halda fram sum borg- arstjóri. Men tá kundi sig- ast, at hon »svav í tíma- num«, tí tá hon vakna›i morgunin eftir, hev›i Fólk- aflokkurin bo›i› Leivi Hansen borgarstjórasessin og harvi› Tjó›veldis- og Javna›arflokkinum sam- starv. Í tí›ini hjá Lisbeth Petersen í b‡rá›num fer- falda›ist sambandsumbo›- anin - men flokkurin noyddist í andstø›u. Katrin Dahl úr b‡rá›num Katrin Dahl, sum í fleiri skei› hevur siti› í b‡rá›- num í Havn fyri Fólka- flokkin, stillar ikki uppaftur á hesum sinni. Ongin ivi er um, at tí›indamenn fara at sakna Katrin í b‡rá›num, tí hon hevur altí› luttiki› virkin í or›askiftinum á b‡- rá›sfundi og hon hevur mangan givi› yvirskriftir. Katrin er ein bestemt dama og mangan or›adystin hev- ur hon havt vi› mótstø›u- menn á almennum b‡rá›s- fundum Katrin er fólkafloks- kvinna burturav, og hon verjir gar›, tá ta› sn‡r seg um, at ta› almenna fær ov stóran leiklut í lívinum hjá fólki. Katrin er sjúkrasystir, og hon hevur í mong ár starvast á hvíldarheiminum Naina í Havn. Páll Vang ikki á listanum B‡rá›sforma›urin á Tvør- oyri stillar ikki upp aftur til b‡rá›svali›. Páll gjørdist álvarsliga sjúkur á jólum, og ta› er av heilsuávum, at hann ikki stillar upp aftur. Páll Vang hevur fyri Fólkaflokkin veri› vi› til at mynda kommunupolitikkin á Tvøroyri seinastu sekstan árini og seinastu átta árini hevur hann siti› vi› ró›ri› sum b‡rá›sforma›ur. Páll Vang er ma›urin vi› teim stóru visiónunum, og hann hevur veri› í›in seinnu árini at fáa Tvøroyri upp í eina komandi olju- vinnu sum supplyhavn. Hann hevur eisini veri› virkin í tunga strevinum, at finna eina loysn á truplu kommunuskuldini í landi- num. Páll Vang sat sum landsst‡risma›ur fyri Fólk- aflokkin árini 1981-85. Ingi Mohr stillar ikki uppaftur Ingi Mohr í Havn stillar ikki uppaftur til b‡rá›sval- i› 21. november. Hetta hev- ur ljó›a› líka sí›ani sí›sta val, men tey, i› kenna Inga Mohr væl, høvdu kortini rokna› vi›, at hann var at síggja á onkrum lista tá av- torna›i. Ingi Mohr var› fyrstu fer› valdur í b‡rá›i› í Havn í 1976 umbo›andi Borgara- listan hjá Peturi í Gong. Borgaralistin var størsti flokkur í b‡rá›num í nógv ár, og Ingi Mohr var fleiri fer›ir størsti atkvø›uslúk- ur. Fyri f‡ra árum sí›ani stilla›i Ingi Mohr upp á Fólkaflokslistanum, og var› valdur sum fyrsti ma›- ur á listanum vi› gó›um 400 atkvø›um. Í apríl 1998 førdi innan- h‡sis ósemja í Fólkaflokki- num vi› sær, at Ingi Mohr tók seg úr Fólkaflokkinum. Sí›ani hevur hann veri› uttanflokkaumbo› í b‡rá›- num í Havn. Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysingar@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Sveinur Tróndarson sveinur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Fólkaræ›i og polit- iska uppl‡singin At ta› kostar pengar at fáast vi› politikk, løgdu tingmenn, vi› tingfor- manninum á odda, ser- ligan dent á í fjør, tá teir hækka›u tingmannaløn- ina úr umlei› 16.000 krónum upp í umlei› 25.000 krónur. Á hesum sta› skulu vit ikki taka dagar ímillum, um hetta var rætt ella ikki. Men nú fíggjarlógar- uppskoti› er lagt fyri tingi› sæst, at landsst‡r- isma›urin í mentamál- um hevur skarva› av játtanini til politiska uppl‡sing, sum er stu›- ul til politisku flokkar- nar. Í sínari tí› var› hesin stu›ul n‡ttur m. a. til bla›útgávu, men seinnu árini hava flestu flokkar bygt upp eina organisa- tión, sum kostar nógvar pengar at reka. Vit kunnu altí› kjak- ast um, hvørt ta› er rætt, at flokkarnir fáa almennar pengar til rakstur. Men ta› skerst ikki burt, at fólkaræ›i› ver›ur styrkt, um allir flokkarnir eru javnt væl fyri fíggjarliga. Í ø›rum londum ver›a flokkarnir ø›rvísi fíggja›ir. Í Danmark eru Javna›arflokkurin og fakfelagsrørslan rættu- liga tætt kn‡tt, og ver›- ur flokkurin stu›la›ur fíggjarliga av fakfeløg- unum. Teir borgarligu flokkarnir ver›a á sama hátt stu›la›ir av vinnu- lívinum, men kortini hevur Fólkatingi› økt munandi um fíggjarliga stu›ulin til flokkarnar. Í Føroyum kenna vit einki til, at hvørki fakfelagsrørsla ella vinnulív stu›la flokkum fíggjarliga, og er ta› helst tryggast, at hesum stu›ul greitt er tilskila›- ur á løgtingsfíggjarlóg- ini. Ta› tykist kortini, sum um ávísir politikar- ar síggja eina fragd í pilka burtur av hesi játt- an - og ofta hevur ta› bara veri› fyri at sæ› penur út. Í vi›merkingunum til fíggjarlógaruppskoti› nertir mentanarnevndin hjá løgtinginum vi› júst hetta máli›. Mælt ver›- ur til, at kontoin á fíggj- arlógini ver›ur flutt frá grein 7 undir skúlamál- um, sum er »útbúgving og gransking« til grein 1, sum eitur »Løgting- i›« og ta› er løgtingi›, sum eigur at gera greitt, hvussu politisku flokk- arnir skulu stu›last. Ey›sæ› er, at hetta hevur rættuliga nógv vi› fólkaræ›i at gera. Ta› er av sera stórum t‡dningini, at andstø›u- flokkarnir eisini hava møguleika at ver›a vi› í politisku prosessini. Hetta er kanska serliga komi› til sjóndar í hes- um valskei›i, tá lands- st‡ri› hevur gjørt sera nógv uppl‡sandi ar- bei›i, har spurningurin kann setast vi›, um ta› er partapolitiskt ella ikki. Solei›is fer altí› at vera, tí flokkarnir í samgonguni ver›a altí› betri fyri í so máta. Men vi› at tryggja fíggjarliga grundarlagi› undir flokkunum, ver›- ur samstundis tryggja›, at andstø›an hevur møguleikan at koma vi› einum konstruktivum mótspæli. Hava and- stø›uflokkarnir ikki fíggjarligu fortreytirnar fyri at gera hetta ar- bei›i, so ver›ur úrsliti› hareftir. NØVN Í VIKUNI