hósdagur 2. november 2000síða 3

Nr. 211 - 2. november 2000 5 4 Nr. 211 - 2. november 2000 Útbyggingin av Før- oya Sjómansskúla er nú li›ug, og lands- st‡risma›urin í undirvísingar- og mentamálum fer í dag at handa sjómans- skúlastjóranum lyklarnar til skúlan Edvard Joensen Seinnapartin í dag fer Dánjal Johan Poulsen, sjó- mansskúlastjóri, alment at taka í móti lidna Sjómans- skúlanum frá einum av sín- um gomlu næmingum, landsst‡rismanninum í undirvísingar- og menta- málum, Torbirni Jacobsen. Føroya Sjómansskúli er nú endiliga li›ugt útbygdur í hesum umfari. Og seinna- partin í dag millum klokk- an 15 og 18 ver›ur sam- koma fyri innbodnum á skúlanum, har gestirnir um- framt at vera vi› til sjálva yvirtøkuna eisini sleppa at síggja skúlan. Seinni ver›- ur so høvi hjá almenning- inum at síggja skúlan, ver›- ur sagt í tí›indaskrivi frá Føroyua Sjómansskúla. Føroya Sjómansskúli flutti í 1962 í bygningin, skúlin framvegis húsast í. Men ta› var skjótt, at greitt var, at umstø›urnar vóru ov trongar. Næmingatali› vaks, og virksemi› øktist, og longu í 1978 var› tí fari› at tosa› um at byggja út, tí virksemi› var vaksi› so nógv, og hølisvi›urskiftini ikki vóru nøktandi. Men her, sum so manga a›rasta›ni, var ov nógv tosa› og ov líti› gjørt. Tí ein sera átro›kandi útbygg- ing dró út. Væl var uppskot um útbygging gjørt og gó›kent í 1983. Projektera› var›, og pengar vór›u settir í grunn. Men í 1987 var› alt ste›ga›. Og hóast onkr- ar hissini umbyggingar vór›u gjørdar, var› einki av nakrari útbygging. Tíggju ár gingu so, til landsst‡ri› endiliga fekk tiki› seg saman til at seta eina bygginevnd, sum skuldi skipa fyri eini veruligari útbygging av Føroya Sjómansskúla, sum muna›i naka›. Hendan útbyggingin, sum nú er li›ug, fevnir um ein tilbygning upp á 860 fermetrar. Umframt er spildurn‡tt st‡rihús gjørt, og onkrar smærri broyting- ar innan, sum gera, at saml- a›a fermetratali›, sum um- fata› er av útbyggingini, kemur upp á 1.200 fer- metrar. Gamla instrumentrúmi› á brúnni er rudda› og ver›- ur nú brúkt til skei›virk- semi, fundir og tílíkt. Brúgvin er útbygd mun- andi. Hon er gjørd størri, n‡ggj trappa er gjørd, og veranda er rundan um. Inn- an er brúgvin heilt n‡mót- ans. Útgjørd vi› teimum n‡ggjastu tólunum, sum eru, umframt at hon er sett í smband vi› simulatorrúmi› í ne›ra. Tríggir framkomnir videoskermar eru eisini ni›ri í simulatorrúminum. Hesar n‡íløgurnar hevur A.P.Møller-grunnurin fíggja›. Næmingatali› á skúlan- um hevur seinnu árini ligi› rættiliga stø›ugt umlei› teir 100, ver›ur sagt í tí›inda- skrivi frá skúlanum. 17 eru lærararnir í tali. Skipsføraraútbúgvingin, sum er tann hægsta, skúlin letur, tekur tr‡ ár. Men ávegis ver›a tvey onnur prógv latin. Eftir fyrsta ári› er næmingurin vor›in heimaskipari. Hálvtanna› ár tekur at at útbúgva seg til skipara, og tá næmingurin so hevur gjøgnumført øll tr‡ árini, er hann vor›in skipsførari. Men »et er søkort at forstå, et andet skib at føre.« Hóast næmingurin hevur loki› tr‡ ára útbúgv- ingina, er hann ikki rætiliga leysur av skúlanum, fyrr enn hann hevur veri› ígjøg- num eina rúgvu av skei›- um. Ta› kunnu ver›a trygd- arskei›, siglingarskei›, telduskei›, brandskei› og mong onnur, sigur Føroyua Sjómansskúli í tí›inda- skrivi. Í simulatorrúminum eru tríggir n‡ggir videoskíggjar settir upp Mynd: Jens K. Vang Sjómansskúlin li›ugt útbygdur Fiskimannafelagi› og Rei›arafelagi› bí›a eftir einum útspæli frá Landsst‡rinum SÁTTMÁLA- SAMRÁ‹INGAR Áki Bertholdsen Ta› ver›a ongar samrá›- ingar ímillum Fiskimanna- felagi› og Rei›arafelagi› um n‡ggjan sáttmála fyri fiskimenn nú um ársskifti›, sum ta› annars hevur veri› vanligt. Sáttmálin ímillum Rei›- arafelagi› og Fiskimanna- felagi› skuldi annars ganga út 30. november, men part- arnir eru samdir um at leingja sáttmálan til 1. juni. Óli Jacobsen, forma›ur í Fiskimannafelagnum, sig- ur, at orsøkin til, at sáttmál- in er longdur, er, at teir vilja hava at vita, hvat Lands- st‡ri› ætlar í pensjónsmáli- num. – Landsst‡ri› hevur nú í nøkur ár bo›a› frá eini n‡ggjari pensjónsskipan. Enn er hon ikki komin. Men nú er hon so frábo›a› einafer› afturat, sigur Óli Jaobsen. Hann sigur, at útspæli› hjá Landsst‡rinum í pen- sjónsmálinum fer uttan iva at fáa ávirkan á samrá›- ingarnar. – Tí hev›i ta› veri› sera óheppi› at fara undir sam- rá›ingar um n‡ggjan sátt- mála, nú ta› kanska bara eru nakrir fáir mána›ir, inntil eitt útspæl kemur frá Landsst‡rinum í pensjóns- málinum. – Tá i› Landsst‡ri› hevur gjørt av, hvat skal henda á pensjónsøkinum, ver›ur stø›a tikin til samrá›ingar- nar útfrá tí. Vilja hava pensjón Í hesum liggur eisini, at Fiskimannafelagi› hevur sett sær fyri at fáa pen- sjónsvi›urskiftini hjá fiski- monnumn í rættlag. – Pensjónsmáli› ver›ur ra›fest ovarliga hjá Fiski- mannafelagnum. Og ta› liggur í kortunum, at ta› er eitt mál, sum ætlanin var at taka upp, tá i› samrá›ingar ver›a aftur. – Men ta› ber ikki til at gera ta›, fyrrenn vit vita, hvat landsst‡ri› ætlar á pensjónsøkinum, tí ta› fer sjálvandi at fáa t‡dning fyri samrá›ingarnar. Ætla at stytta tí›ina Annars ætlar fiskimanna- felagi› eisini at tí›in, sum Fiskimenn kunnu vera burt- ur, skal styttast enn meiri. – Fyri tveimum árum sí›ani fingu vit tí›ina, sum menn kunnu vera heiman- ífrá, stytta› úr fimm mán- a›um, ni›ur í f‡ra mána›ir. – Men vit halda fram- vegis, at ta› er ov leingi at burtur í f‡ra mána›ir út í eitt. Ta› hoyrir ikki nútí›ini til, at menn skulu ver›a burtur ein tri›ing av árinum í senn, og tí ætla vit at fáa tí›ina stytta› enn meiri, næstu fer›, vit samrá›ast. Men ta› er yvirhøvur ikki vist, at samrá›ingar ver›a í summar, tí ongin sigur enn, at sáttmálin yvir- høvur ver›ur sagdur upp til 1. juni. – Fyribils er sáttmálin bara longdur. Tá i› ta› lí›ur út, taka vit stø›u til, antin hann skal sigast upp, ella ikki. Annars hava tey f‡ra manningarfeløgini, Fiski- mannafelagi›, Skipara- og Navigatørfelagi›, Maskin- meistarafelagi› og Motor- passarafelagi› samrá›st í felag hesi seinnu árini. Men ta› ver›ur so hesu- fer›. Maskinmeistarafelag- i› hevur sagt sáttmálan upp og fer undir samrá›ingar- nar nú, sum vanligt. Skip- ara- og Navigatørfelagi› hevur als ikki sagt sáttmál- an upp, so hann er galdandi eitt ár afturat Og Motor- passarafelagi› hevur heldur ikki sagt sáttmálan upp, so hann er galdandi í tvey ár afturat. Fiskimannafelagi› ætlar nú at fáa pensónsvi›urskiftini hjá fiskimonnum í rættlag. Nú ver›ur í fyrstu atløgu bí›a› eftir landsst‡rinum Samdir um at bí›a til næsta summar Nakrir av yngru lærarunum eru ónøgdir vi› n‡ggju tryggingina, sum nevndin í Lærara- felagnum fyri stuttum hevur tekna›. Spurna›ar- tekin ver›ur sett vi›, um sáttmálin yvir- høvur er undirskriv- a›ur. Teir halda ikki, at kunningin hevur veri› nøktandi og hava tí sett nevndini ein fyrispurning SAMLAGSTRYGGINGIN Stefan í Skorini Í opnum brævi til Lærara- felagi› hevur ein bólkur av lærarum sett fram fyri- spurning vi›víkjandi n‡ggja sáttmálanum, sum nevndin hevur tekna›. Hóast sáttmálin var› sam- tyktur á a›alfundi, halda ungu lærararnir ikki, at nevndin hevur gjørt sítt arbei›i til lítar. – Fyrispurningurin sn‡r seg um sjálvan sáttmálan, sum er gjørdur vi› LÍV. Sáttmálin er ikki komin út til limirnar, og man hevur als ikki sæ› sáttmálan, hvat hann í veruleikanum gong- ur út uppá. Hann er nógv broyttur frá tí gamla sátt- málanum, og á a›alfundin- um, tá hann var› samtyktur, var› sjálvur sáttmálin ikki lagdur fram, sigur Magnus Tausen, sum er vi› í einum bólki vi› eini átta lærarum, i› hevur sett fyrispurn- ingin. Teir síggja ongan fyri- mun vi› n‡ggju ískoytis- eftirlønini, sum er ein part- ur av samlagstryggingini, men vísa hinvegin á, at teir missa nógvan pening yvir eitt longri tí›arskei› vi› at vera vi› í hesi skipan. Er sáttmálin galdandi? – Ta› vísir seg, at ta›, sum vit hava fingi›, hvørki er dagfest ella undirskriva›, og tí er spurningurin, um nakar sáttmáli yvirhøvur er undirskriva›ur. Vit vita ikki, um Fíggjarmálast‡ri› hevur gó›kent sáttmálan, og um hann er endaliga undirskriva›ur, ella um hann enn bara er fyribils, sigur Magnus Tausen. – Um ónøgd er vi› sátt- málan, og hann framvegis ikki er undirskriva›ur, so er ta› eitt gott høvi at bøta um sáttmálan, sigur Magnus Tausen. Í fyrispurninginum ver›- ur spurt um sáttmálin er undirskriva›ur, og um so er, hvør hevur skriva› und- ir, og nær hann ver›ur settur í gildi. Enn er ikki greitt, um nevndin fer at svara fyri- spurninginum, og hon hev- ur ikki svara fyrra fyri- spurninginum enn, sum bólkurin av lærarum hevur sett. – Kunningin frá Lærara- felagnum hevur veri› so miki› vánalig, at ta› hava vit átiki› okkum at gera, og nú hava limirnir sæ›, hvat sáttmálin gongur út uppá, sigur Magnus Tausen. – Ta›, sum er ógvuliga tyngjandi fyri nevndina, er, at høvu›sma›urin í sam- rá›ingunum fer frá um stutta tí› og fær sostatt eitt útgjald á 100.000 krónur. Hann og nakrir av limunum fáa sostatt eitt sera gott per- sónligt úrslit, sigur Magn- us. Bólkurin vísir á, at samrá›ingarmannagongdin hevur veri› ivasom, tí ein persónur hevur ført sam- rá›ingarnar, og nakrir per- sónar í nevndini hava fingi› eitt gott úrslit. Gjørt útrokningar Yngru lærararnir hava gjørt heimaarbei›i› til hesa uppgávuna, og teir hava fingi› útrokningar til vega, sum vísa, at ta› als ikki loysir seg hjá einum ungum lærara í hesi skipanini. – Vit fara at leggja onkrar uppsparingarútrokningar frá peningastovnunum fram. Eina alternativa upp- sparing, sum vísir, hvat ein lærari kundi fingi› burturúr, um hann gjørdi egna uppsparing. Lærararnir eru spentir, um Lærarafelagi› fer at svara fyrispurninginum, og teir ætla sær at arbei›a ví›ari vi› hesum málinum. Magnus Tausen sigur, at ta› kann enda vi›, at undir- skiftir ver›a savna›ar til ein eyka a›alfund vi› tí enda- máli at endursko›a sátt- málan. – Ónøgd er heilt avgjørt millum lærararnar, og trupulleikin er heilt einfalt, at vit vita ov líti› um hesa tryggingina. Ongar útrokn- ingar vór›u lagdar fram á a›alfundinum, og eingin talva var› víst. Dentur var› lagdur á eitt dømi, har ein kvinna sat eftir vi› børnum eftir eitt dey›sfall. Tí var› sáttmálin sjálvandi sam- tyktur. Magnus Tausen heldur ikki, at hetta var serliga sakliga gjørt, tí um vilji var til at kunna allar limirnar, so vóru vansarnir vi› sátt- málanum eisini komnir til sjóndar – Nevndin sigur, at hetta er gjørt í besta fakfelags- anda, men spurningurin er, hvussu langt tú vilt toyggja henda fakfelagsanda, tí onkur hevur eitt rokni- stykki, sum er 200.000 krónur eftir reyv. Eitt fak- felag kann ikki loyva sær at binda limirnar á ein slíkan hátt, sigur Magnus Tausen. Ynski hjá bólkinum er, at fáa eftirlønarískoyti har pipari› grør, og halda fast vi› tryggingina. – Vit halda, at Lærarafe- lagi› skal hava eina trygg- ing, sum er eins fyri allar limirnar, sigur Magnus. Nevndin í Lærarafelagnum standa skúlarætt