hósdagur 2. november 2000síða 5

Nr. 211 - 2. november 2000 9 8 Nr. 211 - 2. november 2000 – Vit hava bo › i › okkum fram tey seinastu fimm árini, og nú er at bretta upp um armar og taka vi › avbjó›ingini og fáa sum mest burtur úr henni. Olufeløgini eru eisini púra grei › yvir, at ta› er eitt sera stutt skotbrá til í summar, so ta› er ein spurningur um at finna tær møguligu loysnir, sum lata seg gera til ta tí› heldur Magni Arge, stjóri OLJURÁ‹STEVNA Jan Müller Nú oljurá›stevnan í Nor›- urlandahúsinum er farin aftur um bak bendir okkurt á, at føroysk vinna kenna seg meira trygga. Nógv bendir á, at oljufeløgini hava skilt bo›skapin frá føroyskum myndugleikum um at brúka føroyskar vør- ur og tænastur í leitití›ini. Í fyrilestri sínum á olju- rá›stevnuni í farnu viku seg›i Martin Miles, stjóri í BP m.a., at teir ynskja at fáa føroyskar høvu›sveitar- ar á teimum ymsu økjunum og í hesum sambandi nevndi hann eisini møgu- liga leiklutin hjá Atlants- flog. Hann vísti á, at teir vilja samarbei›a vi› Atl- antsflog um tær flogveit- ingar, sum eru kn‡ttar at boringunum, sum skulu fara fram. Hann vísti eisini á, at á skipasí›uni vilja teir brúka eitt føroyskt felag at standa fyri arbei›inum og vilja teir hjálpa tí at koma út at gera sáttmálar vi› onnur feløg í Aberdeen ella Stavanger til at veita tæn- astuna. Eisini umbo›ini fyri hini fyristø›ufeløguni, Amerada Hess, Statoil og Agip søgdu seg vilja liva upp til krøvini um føroyska luttøku. Magni Arge, stjóri í Atlantsflog og forma›ur í Oljubólkinum hjá Vinnu- húsinum fegnast um hesa gongdina og sigur, at hetta í veruleikanum merkir, at ta› ver›a teir føroysku veitar- arnir, sum hava ta› bein- lei›is samskifti› vi› olju- feløgini, og at føroysku veitararnir sí›ani hava teir útlendsku veitarararnar sum undirleverandørar. - Ta› ger, at vit koma inn í ta sentralu stø›u, sum man bara kundi vóna›, at før- oyska vinnan kom í. Ta › haldi eg var ómetaliga pos- itivt, tí tá hevur tú størsta møguleika at fáa eina før- leikamenning og útbyggja tína luttøku sum frálí›ir. Magni Arge heldur ta› eisini vera gle›iligt, at bæ›i BP og eisini Amerada hava spælt út vi› fleiri kontantum meldingum, sum avklára nøkur vi›ur- skifti. – Solei›is at ta› ikki longur er ein skuggaboks- ing, har tú spekulerar uppá, um ta› bara eru føgur or›, sum ver›a borin fram, ella um ta› eru realitetir aftan- fyri. Í hesum førinum má man siga, at teir hava spælt kontant út og víst, at ta› eru realitetir aftanfyri. Sta›festa føroyska luttøku Eitt av endamálunum vi› oljurástevnuni í farnu viku var at fáa oljufeløgini út úr »buskinum« og finna út av, hvat er veruleiki og ikki. Eitt anna› var at sta›festa viljan til føroyska luttøku. – Vit eru komin longur enn eg hev›i rokna› vi› longu nú, tí oljufeløgini hava sta›fest so klárt og t‡›uligt, at tey vilja arbei›a vi› før- oysku veitarunum, og at vit koma at fáa eitt partnerskap í samstarvinum frameftir. Hetta heldur Magni Arge vera sera spennandi og vísir á, at nú vit eru í eini leiti- tí›arskei›i kunnu vit held- ur ikki gera stórar íløgur í framtí›ina eitt nú í tyrlur o.a. men kemur man heldur at samarbei›a vi› kendum tyrluoperatørum ol. Ta› er greitt, at olja má ver›a funnin, á›renn føroyingar fara út í størri íløgur í fram- tí›ina. – Men ta› er so gott fyri okkum, at oljufeløgini koma út vi› so klárum út- meldingum, sum tey gjørdu á rá›stevnuni, har ta› jú greitt vísti seg, at at oljufel- øgini vilja liva upp til før- oysku krøvini og ynskini. Magni Arge, sum sjálvur var› or›st‡rari á allari stevnuni, er eisini fegin um, at oljufeløgini loksins komu út vi› eini so grei›- ari útmelding um, at tey vilja hava ein basa næstu tvey árini, me›an leitingin fer fram og at øll f‡ra fyri- stø›ufeløgini fara saman um ta›. – Um ta› er betri veit eg ikki. Men ta› ger myndina naka› einfaldari, vi› at tú fær avklára› nøkur vi›ur- skifti. – Men eru vit ikki veik- ari, tá tey standa saman? – Ta› kann man altí› siga. Tá oljufeløgini fara saman so er ta› ikki so lætt hjá okkum at spæla tey út móti hvørjum ø›rum, me›- an ta› hinvegin er lættari hjá teimum at spæla okkum út móti hvørjum ø›rum. Tá er ta› so ein spurningur, um vit duga at standa saman í hinum endanum og royna at fáa tingini gjørd uppá ein skilagó›an máta. – Ta› setir væl eisini stór krøv til eitt felag sum Før- oya Arbei›sgevarafelag? – Avgjørt – men kanska meira til teir aktørarnar, sum eru innan fyri sama øki, nevniliga at teir í felag finna út av at arbei›a sam- an. Eg trúgvi í mongum førum er ta› líka ney›ugt vi› einum samstarvi fyri at hava tann kapacitetein tøkan, sum skal til fyri at veita ta tænastu, sum er ney›ug. Uppá fyrispurning um ta› ikki ver›ur ein trupul- leiki hjá føroyskum ídna›i at vera klárur longu til í summar velur Magni Arge heldur at brúka or›i› av- bjó›ing. – Nú hava vit bo›i› okk- um fram tey seinastu fimm árini og nú er at bretta upp um armar og taka vi› av- bjó›ingini og fáa sum mest burtur úr henni. Olufeløgini eru eisini púra grei› yvir, at ta› er eitt sera stutt skotbrá, so ta› er ein spurningur um at finna tær møguligu loysnir, sum lata seg gera til komandi summar. Ta› er eingin, sum sigur, at tann rutinan tú fær upp at standa í 2001 skal vera tann sama árini eftir, tá tú jú hevur havt fleiri ár aftrat at menna teg í. So eg gangi út frá, at man finnur praktiskar loysnir, sum lata seg gera. At vit sí›ani alla tí›ina menna tann føroyska før- leikan og leiklutin í hesum samanhanginum. – Men kann ta› vera ikki ver›a so, at oljufeløgini kunnu fáa óney›ugar fyri- munir, um vit vísa okkum ov svangar? – Eg haldi ikki, at man kann siga, at føroyski ídn- a›urin í løtuni er líka so svangur hann var í 1995. Lutvíst hevur tú líti› og einki arbei›sloysi og allar- flestu fyritøkur hava út at gera. Nógvar hava havt nógv gó› roknskaparár, so ta› haldi eg ikki er ein trup- ulleiki. Nú er at bretta upp um armar Magni Arge, stjóri setti oljurá›stevnuna herfyri metir gó›ar møguleikar vera fyri føroyskari luttøku í virkseminum komandi summar. Mynd Álvur Haraldsen Eftir rá›stevnuna er bara eitt at gera og ta› er at bretta um um armar heldur Magni Arge. Mynd Álvur Haraldsen BP og Atlantsflog samstarv OLJA OG FLOGFER‹SLA Jan Müller Millum meira ítøkil- igu samstarvsætlan- inar, sum komu fram á oljurá›stevn- uni í Nor›urlanda- húsinum herfyri, var eitt ynski um sam- vinnu millum stóra oljufelagi› BP og føroyska flogfelagi › Atlantsflog. Magni Arge, stjóri sigur seg síggja stórar møgu- leikar í einum slíkum samstarvi, men ger greitt, at hetta enn bert er á »teknibor›inum«. Nú skal tí›in so vísa, hvat hetta ver›ur til. Men ta› er greitt, at tá eitt nú BP kemur inn í føroyskan sjógv vi› einum stórum boripalli, so ver›a bo› eftir bæ›i tyrlu og flog- fari. Og ta› er her At- lantsflog kemur inn í myndina Tá bora› ver›ur eru tr‡ manningarskifti um vik- una. Út frá tí er brúk fyri sambandi 3 fer›ir um vik- una millum boripall og flogvøllin í Vágum og millum Vágar og Bret- land. – Hugmyndin, sum liggur aftanfyri eitt sam- starv millum Atlatnsflog og BP er tann, at kunnu vit brúka tann trafikkin, sum ver›ur skaptur av oljufeløgunum, á ein slík- an hátt, at hann eisini ger ta› tilgongiligt hjá ø›r- um vi› somu flogførum ta› veri› seg fer›afólki og ø›rum, so skapa vit betri atgongd til Føroyar yvir- høvur og betri møguleika hjá okkum at sleppa til Bretlands sigur Magni Arge. Hann heldur, at BP vi› hesum hevur lagt upp til, at ta› kann gerast ein skilagó› avtala. Men allar sú›ir eru ikki syftar enn, tó at ta› er stungi› út í korti›. Stjórin í Atlantsflog vísir á, at vit eru í fer› vi› at menna eina bjargingar- tænastu í Føroyum og gera íløgur í eina me›al- stóra og d‡ra tyrlu. Men soleingi henda ikki er tøk, so metir Magni Arge, at vit eiga taka samstarv upp vi› ein av teimum størri tyrluveitarunum í Bret- landi ella Noregi og fáa teir koma inn vi› eini av teimum størri tyrlunum. – Vi› tí›ini kann hetta føra til, um vit finna olju vi› Føroyar, at vit eina fer› keypa eina stóra tyrlu. Men ein kann ikki leypa fram av nú og gera íløgur uppá fleiri hundra› mill., tí vit vita jú ikki, um hetta ver›ur til naka›. Magni Arge sigur ann- ars, at rá›stevnan var meira væleyndna› enn hann hev›i rokna› vi›. - Vit kundu gjørt meira ar- bei›i burtur úr markna›- arført rá›stevnuna fyri útlenskum luttakarum. Men í tí stóra heila haldi eg, at bæ›i føroyingar og útlendingar hava fingi› nógv burtur úr. Allir part- ar eru nógv grei›ari yvir vi›urskiftini. Um hvat føroyingar ynskja og hvat oljufeløgini ætla. Skaptur er ein plattformur fyri einum dialogi millum luttakararnar, og hann er ómetaliga t‡dningarmikil og eigur avgjørt ikki at undirmetast. Magni Arge heldur, at vit eiga at skipa slíka stevnu á hvørjum ári. Kunnu vit leggja hana í Nor›urlandahúsinum hesa tí›ina á árinum, so eiga vit at gera ta›. – Sjógvurin var ikki kargur, tá i› hann tók vi› sær d‡rabæran fong ni›ur í d‡pi›, seg›i Anfinn Kallsberg, løgma›ur á minningarhaldi yvir teir sjólætnu í gjár MININGARHALD Áki Bertholdsen Í gjár vóru minningarhald um alt landi› til minnis um teir føroyingar i› eru dey›ir á sjónum hetta seinasta ári›. Og sum gamal si›ur er, tók eisini Føroya Løgma›- ur lut í minningarhaldinum á Sjómansheiminum í Havn í gjáramorgunin og aftaná leg›i hann krans vi› minn- isvar›an uppi í vi›alundini. Í minningarrø›u síni seg›i løgma›ur, at úr sjón- um er ta› komi›, i› mest hevur lívbjarga› okkum føroyingum í farnum øldum. – Og solei›is er enn, hóast sannast má sum skaldi› MC Restorff yrkir í sanginum »føroyingar«, at »mangan sjógvurin var kargur og máttloysi tók sær vald«. – Men sjógvurin var ikki kargur tá i› hann tók vi› sær d‡rabæran fong ni›ur í d‡pi›: Hetta vóru pápar, synir, brø›ur og menn, sum vóru elska›ir av sínum kæru og sum stríddust fyri dagliga uppihaldinum hjá tykkum, i› nú sita eftir í stórari sorg – og djúpari sakni enn d‡p- i› á hinum velduga havi, i› tók tykkara kæru. Ein sorg og ein saknur, i› hvønn dag nítur í hjartarótum tykkara, eins og stø›ug pína og kvøl, i› aldri gevst. Løgma›ur helt, at sum vit minnast teir av landsins synum, i› fórust í dagliga yrki teirra fyri land og fólk, eiga at eisini at minnast tær kvinnur, i› fingu ta lagnu einsamallar at fáa ein mangan stóran barnaflokk undan vi› hjálp frá Gudi og gó›um fólki. –Hesar kvinnur, i› gjørdu menn og synir sínar klárar til skipstúr og sum eftir at hava lagt seinasta plaggi› í skipssekkin, fóru eftir N‡ggja Testamenti, sum tær vi› eini stillari bøn løgdu ovast í sekkin á›renn bundi› var› fyri. Løgma›ur seg›i, at í Skriftini ver›ur oftani nevnt um sjógv og hav. Eitt av teim or›um, i› sjómenn oftani taka til, eru or›ini í Sálmi 107: »Gla›ir vóru teir, tí av stilti, og Hann leiddi teir til havnina, i› teir tráa›u eftir.« – Teir, i› vit minnast her í dag komu ikki aftur í nakra føroyska havn. Teir náddu eina a›ra havn! Teir náddu ta ævigu havnina. Ein av kendastu sjómanssangum okkara sigur ta› solei›is: Lat akker falla! Eg náddi havn - Farvæl, tú brúsandi bylgja! Eg trygt meg leggi í Jesu favn, Hans sum mær her vildi fylgja. Og kendar røddir meg blí›ar kalla, sum akker míni so stilt nú falla vi› lívsins ljósu, føgru strond. Eins og sjómenn okkara funnu troyst í hesum or›- um, solei›is ynskja vit at tit, i› hava mist ein av tykk- ara kæru á havinum, eisini skulu kenna somu troyst, seg›i Anfinn Kallsberg. Hann enda›i vi› at siga, at Føroya landsst‡ri og øll hin føroyska tjó›in minnist vi› takksemi og vir›ing teir, i› farnir eru og stendur saman vi› tykkum, i› hava mist so nógv. Jesus styrki tykkum í sorgini og saknin- um! Fri›ur veri vi› minni teirra. Teir náddu ta ævigu havnina Í dag kl 13:30 ver›ur tingfundur aftur í tinghúsinum, sum hevur fingi› n‡ggjan klædning, vindeygur og tak N†TT LØGTINGSHÚS Eirikur Lindenskov Seinastu 12 fundir sínar hevur løgtingi› hildi› í út- varpshøllini, tí tinghúsi› hevur veri› umvælt. Tá ta› ikki fekst meiriluti fyri at byggja n‡tt tinghús, gjørdi formansskapurin í løgting- inum av, at gamla tinghúsi› skuldi umvælast og møgu- liga byggjast saman vi› telefonverksbygninginum, sum skal h‡sa løgtingsum- sitingini. »N‡ggja« løgtingshúsi› ver›ur tiki› í n‡tslu í dag kl 13:30, tá Finnbogi Ísakson setir tingfundin, har fyrsta mál á skránni er val av Løg- tingsins umbo›smanni. Størsta broytingin vi› tinghúsinum er, at svarti klædningurin er skiftur út vi› ljósagráan klædning – úr gó›um norskum vi›i, sum er 150 - 200 ára gamal og negldur vi› stálseymi. Vindeyguni eru skift, og eru tey átøk vindeygunum vi› smáu rútunum frá 1907. Flagi› er eisini skift út vi› walisiskt skifur. Onnur broyting er, at ein sliska til koyristólar er gjørd í nor›urendanum, so fólk í koyristóli eisini sleppa inn á áhoyrarapláss- ini. Arbei›i›, sum higartil er gjørt, er bara fyrsta byggi- stig í eini størri ætlan. Seinni ver›ur helst ein millumbygningur gjørdur millum tinghúsi› og tele- fonhúsi›. Í hesum millum- bygningi ver›ur høvu›s- inngongdin til løgtingi› - eisini inngongdin til ting- menn. Men treytin fyri at hetta arbei›i› kann gerast, er at meiriluti fæst fyri hesum á løgtingsfíggjarlógini fyri næsta ár, har formansskap- ur tingsins hevur bi›i› um 22,4 millionir til hetta arbei›i. Í su›urendanum er tvey stór vindeygu, sum røkka ni›ur á gólv. Hesi kunnu latast upp og n‡tast sum dyr til serlig hátí›arhald, eitt nú á ólavsøku. Men fyribils ver›a gomlu hur›- arnar settar í eystara vin- deyga›, sum ver›ur n‡tt sum fyribils inngongd til tingmenn. Umbo› fyri fyritøkur og stovnar, sum hava samband vi› sjógvin, vóru komin saman í vi›alundini í Havn í gjáramorgunin, tá i› Anfinn Kallsberg, løgma›ur leg›i krans vi› minnisvar›an til minnis um teir, sum fórust á sjónum farna ári › Tinghúsi› li›ugt Ein vælnøgdur tingforma›ur uttan fyri »n‡ggja« tinghúsi›, sum nú minnir nógv um tinghúsi›, sum ta› sá út fyri 1978. Fyribils ganga tingmenn gjøgnum eystaru dyrnar í su›urendanum, men tá húsi› ætlandi komandi ár ver›ur bygt saman vi › telefonhúsinum, ver›ur inngongdin nor›anfyri Mynd: Jens Kristian Vang Rætting Í grein í t‡sdagsbla›num um ska›arnar, sum stó›- ust av landnyr›ingsódn- ini sunnunáttina, er ein mynd komin skeivt fyri. Myndin s‡nir, at bryggja hevur fingi› ska›a í Klaksvík. Hetta stó›st ikki av ódnarve›ri, men at Klaksvíkar havn um- vældi bryggjuna. Bla›lei›slan