týsdagur 7. november 2000síða 2

KRABBAMEIN Ey›un Klakstein Føroya Felag móti Krabbameini fer seinni í mána›inum at seta á stovn ein bólk fyri foreldur at børnum, sum hava ella hava havt krabbamein. – Krabbamein rakar eisini børn. Hvørt ár fáa eitt ella tvey føroysk børn sta›fest krabba- mein, og ta› er fyri at stu›la foreldrum at hes- um børnum, at vit nú gera hendan foreldra- bólkin, sigur Jancy Gaardlykke, rá›gevandi sjúkrasystur hjá Krabba- meinsfelagnum. Foreldrabólkurin skal hava samband vi› for- eldrum at børnum, sum fáa sta›fest krabbamein. Ta› ver›ur mett sum stór hjálp hjá hesum foreldr- um, at tey kunnu venda sær til fólk, sum hava veri› í somu stø›u. Bólkurin fyri foreldur at børnum vi› krabba- meini ver›ur stovna›ur á fundi á Hotel Hafnia 18. november klokkan 15.00. Tá fer Jes Diege frá danska krabbameins- felagnum eisini at halda ein fyrilestur. TEKNIRØ‹ Ey›un Klakstein Leygardagin var Jógvan á Høvdanum, yngri, í SMS og signera›i n‡ggju tekni- rø›ina hjá sær. Klaksvíkingurin vi› teimum sermerktu og pro- vokerandi tekningunum hevur gjørt allar tekningar til Totalt langt úti, sum 52 sí›ur stóra teknirø›in kall- ast. Talan er um ørar tekning- ar um kynslív, átrúna›, rús- evni og gerandislív. Naka› av fólki kom fram vi› hjá Jógvani leygardag- in, og tey fingu øll eina skrivliga heilsan frá tí arg- andi teknaranum. N‡ggja teknirø›in fæst til keyps kring alt landi›, og kostar hálvthundra› krónur. UPPSAGNIR Ey›un Klakstein Lei›arin og skúlalei›arin á Sernámsdeplinum hava sagt seg úr starvi. Orsøkin er tann nógva umtalan av Sernámsdepl- inum, sum hevur veri› seinastu vikurnar. Eftir at landsst‡ris- ma›urin í undirvísingar- málum seinasta t‡sdag seg›i vi› Sosialin, at hann fór at seta ein bólk at kanna vi›urskiftini á Sernámsdeplinum, av- gjørdu lei›arnir á stovn- inum at siga seg úr starvi. Marita Petersen hevur veri› lei›ari á stovninum, sí›ani hann sá dagsins ljós fyri næsta trimum árum sí›ani, og Ása Ell- efsen hevur veri› skúla- lei›ari. – Eg havi ikki sagt meg úr starvi, tí eg eri bangin fyri eini kanning, men tí at eg ikki dugi at síggja nøkur útlit fyri at fáa skipa› vi›urskifti at ar- bei›a undir fyrstu nógvu árini, sigur Ása Ellefsen. 600 fólk vi› tilkn‡ti til fólkaskúlan skulu komandi tí›ina á skei›, sum skulu gera tey betur før fyri at taka sær av børnum vi› sorg BØRN Ey›un Klakstein Lærarar og onnur fólk vi› tilkn‡ti til fólkaskúlan fara komandi tí›ina at leita sær gó› rá› og veglei›ing um børn, sum eru í sorg. Ta› er Føroya Felag móti Krabbameini í samstarvi vi› Landsmi›stø›ina fyri Undirvísingarambo›, sum skipar fyri skei›unum, i› Jes Diege fra danska krabbameinsfelagnum fer at halda. – Skei›ini ver›a fyriskip- a›, tí skúlin hevur eina t‡›- andi uppgávu á hesum øki, og eisini vi› tí fyri eyga, at hjálpa skúlunum at seta í verk eina skipan, sum kann fjálga um og taka sær av børnum, sum eru í sorg, siga Jancy Gaardlykke, rá›- gevandi sjúkrasystur hjá Føroya Felag móti Krabba- meini. – Lærarar hava ásanna›, at teir eisini hava eina upp- gávu at hjálpa børnum, sum hava sorg, tí tey hava mist foreldur, systkin ella hava veri› úti fyri onkrari sermerktari hending. Skúlin er so stórur partur av gerandisdegnum hjá barninum, at tey mugu hava ta› gott í skúlanum, sigur Jancy Gaardlykke. Kenna trupulleikan í skúlanum Undirtøkan fyri skei›num, sum hevur heiti› Børn, sorg og skúli er sera stórur. Heili 590 fólk vi› tilkn‡ti til fólkaskúlan fara á tey sjey skei›ini, sum byrja fríggjadagin og halda fram í eina viku. – Lærarar kenna til trup- ulleikan, tá børn syrgja. Skúlagongdin hjá hesum børnunum ver›ur merkt av sorgini, tí tey læra ikki líka væl, og tey fáa trupulleikar í sosiala lívinum á skúlan- um, sigur Jancy Gaard- lykke. – Ætlanin er at hesi skei›ini skulu gera lærarar betri førar fyri at takla hesar stø›urnar, so børnini koma at trívast í skúlanum. Rágevandi sjúkrasysturin hjá Krabbameinsfelagnum vísir á, at ofta royna foreld- ur og avvar›andi at spara børn fyri ke›iligar hend- ingar vi› at halda tey uttan fyri og ikki vísa teimum kenslur, men hetta er skeiva loysnin. – Ta› er ein misskiljing at halda, at børn skulu verjast frá tí partinum av veruleik- anum, sum sn‡r seg sum at missa, sorg og dey›a. Tey hava hinvegin brúk fyri fel- agsskapinum vi› vaksin, og einki at gera, er skeiva loysnin, sigur Jancy Gaard- lykke. Fylgja upp Hetta er ikki á fyrsta sinni, at Landsmi›stø›in og Krabbameinsfelagi› standa saman um at skipa fyri einum skei›i vi› evninum sorg. Í august og september í 1998 var skei› vi› heitin- um Krabbamein í Føroyum & um Børn, sorg og skúla. Skei›i› vardi í 3 dagar, og var fyri øllum skúlaheilsu- systrunum, einar 20 í tali, og umlei› 25 lærarum í fólkaskúlanum. – Undirtøkan fyri hesum skei›inum var so stór, at vit avgjørdu, at vit máttu taka evni uppaftur seinni, og ta› er ta›, sum vit gera nú, sigur Jancy Gaardlykke. Umframt skei›ini ver›ur eisini ein almennur fyrilest- ur um børn og sorg í Út- varpshøllini 17. november. Ta› er Jes Diege, sum fer at halda hendan fyrilesturin. Læra at taka sær av børnum vi› sorg – Lærarar kenna til trupulleikan, tá børn syrgja. Skúlagongdin hjá hesum børnunum ver›ur merkt av sorgini, tí tey læra ikki líka væl, og tey fáa trupulleikar í sosiala lívinum á skúlanum, sigur Jancy Gaardlykke, rá›gevandi sjúkrasystur hjá Krabbameinsfelagnum Signera›i øru teknirø›ina Gera n‡ggjan foreldrabólk Lei›slan á Sernámsdeplinum fer frá Nr. 214 - 7. november 2000 3 2 Nr. 214 - 7. november 2000 Knút Háberg 80 Í dag ver›ur Knút Háberg í Havn 80 ár. Knút er kendur sum sparikassastjóri og sum tónleikari og sangari - serliga sum orgulspælari í Ebenezer í Havn. Knút er havnarma›ur, føddur og uppvaksin ni›ri í Bø. Foreldur hansara vóru Poli Joensen, skómakari ætta›ur av Trøllanesi og uppvaksin á Selatra›, og Malla Petersen, dóttir Knút skómakaran, sum var ætt- a›ur úr Funningi. Knút tók realprógv í Havn í 1938. Hann ætla›i sær á studentaskúla, men rá›ini vóru ikki til ta›. Hann fór tí í handilin hjá Jóannesi Lambaa at ar- bei›a, fyrst sum kramba- kallur, seinni á skrivstov- uni. Hann var eitt skifti á prentsmi›juni hjá Dimma- lætting, og eitt skifti undir krígnum var hann á Skála Skipasmi›ju. Í 1942 fór Knút at starv- ast hjá Sorinskrivaranum sum rætsskrivari. Í 1946 kom Knút í Sparikassan, fyrst sum assistentur, seinni sum bókhaldari. Í 1968 ver›ur Knút Há- berg stjóri saman vi› Johan K. Joensen. Í 1986 ver›ur Knút fyrisitingarstjóri í Føroya Sparikassa. Hann leggur frá sær í 1989 Hevur fingi› nokk Bygdará›sforma›urin í Hovi, Ásbjørn Berg, er ein av teimum, sum nú hava fingi› nokk av kommunal- politikki, í hvussu so er í fyrstu syftu. Hann hevur gjørt av ikki at stilla upp aftur til bygd- arrá›svali› 21. november. Ásbjørn Berg er eisini komin hartil, at hann hevur loyvi at s‡ta fyri at stilla upp, tí hann hevur longu siti› í bygdará›num í tríggjar setur. Hann var› fyrstu fer› valdur í bygdará›i› í 1982 og sat til í 1986. Setuna 1986-1990 var hann ikki í bygdarrá›num, tí tá stilla›i hann ikki upp. Men í 1990 var› hann aftur á listanum og sí›ani hevur hann veri› í bygdrará›num. Fyrstu setuna hann sat, var hann næstforma›ur í bygdarrá›- num, men hesar bá›u sein- astu seturnar hevur hann veri› forma›ur. Hetta hava veri› stríggin ár í bygdará›num, tí Hov hevur veri› merkt av frá- flyting. Ein stórur partur av arbei›sorkuni er farin at dragast vi› skuld, so útyvir ta›, hava rá›ini bara veri› til ta› allarmest ney›uga. Skuldin hjá Hovs Komm- unu er nú um fimm milli- ónir og ta› svarar til hálva tri›ju álíkning. Ein skipari fer í land T‡sdagurin 31 oktober var seinasti arbei›sdagurin hjá Sólvit Simonson á Sandi, sum skipari umbor› á lítla strandfer›sluskipinum "Sildberanum". Heiman- sandsma›urin Sólvit fylti 67 ár 22. oktober í ár, og so sigur lógin, at tí› er at leggja frá sær og lata yngri koma til. Í sinni og sál haltar Sólvit aftaná likamliga aldrinum og var ta› ikki hendan veik- ans lóg um pensiónsaldur, so hev›i Sólvit ivaleyst siglt fleiri ár afturat yvir um Skúvoyarfjør›. Ella sum konan tekur til. "Sólvit er so lívligur og lættur í sinni, at hann fer neyvan at ke›a seg, nú hann er vor›in pen- sionera›ur. " Í skrivandi løtu stendur Sólvit og saltar skinn. Ikki er hann stórur jar›ardrottur á Sandi, men sonurin eigur eina trø› og hann hjálpir honum. Og man ikki práti› ganga lystiliga, me›an me›an ódovna›u salttirnur- nar regna ni›ur yvir vátu skinnini. Sólvit hevur siglt Skop- unnarfjør› túsundtalsfer›ir sí›an hann mynstra›i um- bor› á spildurn‡ggja "Sild- beranum". Hetta skip, í› var› bygdur á Tvøroyri fyri 21 árum sí›an, skræddara- seyma› til teinin millum Úti í Stø› á Sandi og bygd- ina Skúvoy. Mangt práti› er fari› fram á hesum túrum og manga lagnuna hevur hann eygleitt. Nú er hetta skei›i› av og n‡ggjar av- bjó›ingar liggja fyri framman. Sólvit er ein virkin borg- ari, eisini í samfelagskjaki- num. Hann situr ikki hend- ur í favn heima á Sandi, me›an politikkararnir st‡ra landinum av lei›. Nei, hann trívir javnan í pennin, br‡t- ur stiftina einar f‡ra fimm fer›ir, á›renn hvíta pappír- i› litast svart vi› rámum vi›merkingum, i› koma frá hjartanum, sty›ja›ar av einum heitum kærleika til landi›, sum hann er ein virkin partur av. je Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Sveinur Tróndarson sveinur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Útseti› fólkaat- kvø›u til eftir vali› Hóast teir tríggir lands- st‡risflokkarnir í farnu viku komu ásamt um eina sokalla›a or›ing til eitt slag av n‡ggjum samgonguskjali, so eru longu ábendingar um, at umrødda seming bert er ein ney›semja, um ta› í heila tiki› er nøkur semja yvirhøvur. Forma›ur Tjó›veldis- floksins fer longu dagin eftir umrøddu semju út vi› einum skrivi, sum umbo›ini fyri hinar sam- gonguflokkarnar vísa frá sær. Tjó›veldisflokkurin, sum hevur fingi› púra grei› bo› frá løgmanni, um framtí›ar gongdina, roynir sjálvandi at geva út nøkur signal til veljar- arnar, sum skulu vísa, at hann hevur ikki slept øll- um fullveldismálinum uppá fjall. Tí roynir for- ma›ur floksins vi› brævi sínum, i› hann kallar "Ein endalig fullveldis- ætlan" at vísa aftur, at talan er um stig fyri stig politik men at ta› sn‡r seg harafturímóti um eina endaliga avrigging, har vit hava fullveldi frá 2006. Løgma›ur er skjótur at gera vart vi› seg og vísir hesum aftur. Ta› ver›ur ikki talan um at áseta eitt ávíst áramál nú. Hetta er naka›, sum landsst‡ri› skal finna fram til og í bla›num í dag ger for- ma›urin í Fólkaflokki- num vart vi›, at talan eins væl kann vera um fimtan ár sum tey seks árini, i› Tjó›veldisflokk- urin nú roynir at stinga út í korti›. Hvussu flokkarnir í landsst‡rinum enn kegl- ast, so er tó greitt, at ta› er neyvan rætt at skipa fyri eini fólkaatkvø›u, sum skal seta eina n‡ggja kós út í korti› fyri øll framtí›ar lands- st‡ri og føroyingar, bert eitt ár undan einum løg- tingsvali. Tá líkist ta› meira eini valpolitiskari skrá. Slíkt er púra óhoyrt og vildi ikki komi› fyri nakra a›rasta›ni. Partapolitikkur er hetta so avgjørt, so kann for- ma›urin Tjó›veldisfloks- ins látast sum at talan er um naka› anna›. Ein fólkaatkvø›a skal líka- sum hjálpa landsst‡ri- num burtur úr teimum trupulleikum ta› er kom- i› í. Hon skal leggja roykslør yvir egna ó- megd. Eftir okkara tykki er ein slík fólkaatkvø›a eitt alt ov alvorligt og t‡›andi mál til bara at ver›a misbrúkt til floks- politiska valpropagandu undan einum løgtings- vali. Fyri Tjó›veldis- flokkin hevur ta› alt at siga at kunna ver›a sit- andi í Tinganesi alt skei›i› út, og tí vil hann gó›taka nærum alt, sum Fólkaflokkurin krevur. Løgma›ur, sum mong hava hildi›, hevur veri› í so eftirgevandi fyri Tjó›- veldisflokkinum, hevur brádliga hálsa› um og hevur gjørt Tjó›veldi- num púra greitt, at tekur hann ikki undir vi› eini brei›ari semju, sum er meira í trá› vi› ta›, sum andstø›an eisini hevur ført fram, so hevur hann einki at gera í Tinganesi. Tá kundi veri› spurt, um ikki løgma›ur átti at sæ› skriftina á vegginum og skift út Tjó›veldisflokk- in vi› andstø›uflokk/ar! Ta› fer helst at ver›a ney›ugt, um Tjó›veldi› fer at seta ov stór krøv til áramál. Sosialurin NØVN Í VIKUNI Kunngjørt ver›ur fyri ætt, vinum og kenningum, at kæra mó›ir, vermó›ir, omma og langomma okkara ELIDA POULSEN anda›ist í Eldrasamb‡linum á Skála fríggjadagin 3. november, 77 ára gomul. Jar›arfer›in ver›ur úr Skála Kirkju í dag kl. 14.00. Sungi› ver›ur úr sálmabókini. Familjunnar vegna Børnini