mikudagur 8. november 2000síða 11

Nr. 215 - 8. november 2000 21 20 Nr. 215 - 8. november 2000 Bent J. Hansen Valevni á lista B Nú nærkast býráðsval, og valevnini royna eftir bestu evnum av lýsa síni hjartamál, ikki øll hugsa um at alt hetta kostar pening og at Tórshavnar kommuna hevur fingið eina sera tronga íløgu- játtan frá Landsstýrin- um, hetta eiga valevnini at hugsa um tá »lovað« verður. Undirritaði, ið er valevni á lista B fer í nøkrum komandi grein- um at lýsa nøkur mál, ið ikki eru valagn men trupulleikar, ið mugu loysast í komandi bý- ráðssetu og sum undir- ritaði metir kunnu loys- ast uttan at íløgujáttan kommununar verður tyngd. Útstykkingaríbúðir Útstykkingar skulu ger- ast í total-enterprisu t.v.s. at entreprenørur/- byggisamtak keypir jørðina frá kommununi og í samstarvi við tekn- isku deild býráðsins, ger planlegging fyri økið, og ger tað byggibúgvið. Entreprenørurin/byggi samtakið ger síðan lyklaklár hús í avtalað- um sniði á hetta økið, ið eru klár til brúkaran at keypa, hervið skal kommunan ikki í lumm- an eftir teim fáu íløgu- krónunum, og økt ferð kann koma á íbúðar- byggingina í komm- ununi. Hetta vil geva kommununi størri frælsi til íløgur á skúlaøkinum, eldraøkinum og á barna- ansingarøkinum, hetta vil undirritaði koma inn á í seinri grein. Barnaansingin Nevndi í fyrstu grein míni møguleikan fyri at umganga íløgukarm landsstýrisins, fyri at røkka longri á íbúðarøk- inum. Hesin háttur kann eis- ini nýtast tá talan er um bygging av barnagørð- um. Nú býráðið hevur tikið avgerð um at eing- in nýggjur býlingur verður bygdur uttan barnagarð, skuldi verið lagamanni at latið byggiharran/samtakið, ið ger útstykkingina, eisini bygt barnagarðin og yvirtikið hann sum leigumál í X antal ár, ið inngongur sum keyps- peningur, soleiðis kunnu vit fáa frístillað kapital til útbygging av barna- røktini í øðrum pørtum av býnum, og harvið fingið størri ferð á út- byggingina av barnaans- ingini. Havnin fingið tronga íløgujáttan Ólavur Hátún At almennu musikkskúlar- nir, sum í seinnu helvt av 50-árunum tóku seg upp í Svøríki og nakað seinni í Danmark, skaptu eitt gróðrarlendi undir og eina av útbreiðslu av virkna tón- leikalívinum sum ongantíð áður í norðurlendskari tón- leikasøgu, eru øll tónlista- fólk á einum máli um. Í Føroyum varð hugskot- ið um slíka musikkskúla- skipan borið fram tíðliga í 60-árunum; men ikki fyrr enn smá 20 ár seinni slapst til verka við slíkum roynd- um her. Og væl vignaðist hjá Royndarmusikkskúlan- um, sum, byrjandi í Tórs- havn, Gøtu og Fuglafirði á heysti 1981, eftir fáum ár- um breiddi seg út um at kalla alt landið. Tey trð musikklærarastørvini, sum lagt varð fyri við, høvdu í 1985, tá musikkskúlar vórðu skipaðir sambært musikkskúlalógini frá árin- um fyri, vaksið seg til ikki færri enn 24,5 størv, og so mikið varð strongt á eftir musikkskúlatímum úr øll- um musikkskúlaøkjum, at læraratalið í 1989 var kom- ið heilt upp á 44 størv. Hetta virksemið gav eisini úrslit, og sum besta dømi hevur áður verið borið fram, at Musikkskúlin í Vágum eftir hesum fáu árum fekk bygt upp eitt Ungdómsorkestur, sum var at meta sum tað fremsta í landinum, og sum eisini vann sær viðurkenning á ferðum uttanlands. Men um hetta mundið var kreppualdan við at taka seg upp, og í musikkskúla- umsitingini varð tí sjálv- boðið aftur farið niður um tey fjøruti størvini, um enn stavnhaldið var ein lands- umfatandi musikkskúla- skipan við 50-60 lærara- størvum – frændur okkara fyri vestan hava 600 mus- ikklærarastørv! – hýsandi øllum tónleikamennandi virksemi bæði til ljóð, rørslu og teoretiskar greinir og fatandi um aldursbólkar frá pinkubørnum og upp í búnan aldur. Men tá ið vandi varnaðist fyri, at fíggjarliga støðið fór at verða tikið undan musikkskúlanum á lands- játtanini, komu allir lands- ins musikkskúlaleiðarar saman til fundar at viðgera viðurskiftini, og niðurstøð- an gjørdist, at fór lærara- talið niður um tey 35-37 størvini, fór musikkskúlin at koma í óføri við sínum aðalendamáli, sum er at skapa fyritreytir fyri virkn- um tónleikalívi um alt landið. Vit fingu tá í lag eina ískoytisskipan, har komm- unur sjálvbodnar rindaðu tað, sum restaði í til tey 35 størvini, og bjargaðu okk- um á tann hátt undan beinleiðis kreppu. Tá ið ein komandi fíggjarlóg var undir viðgerð, kom eg sum táverandi musikkskúlaleið- ari mær á tal við fíggjar- nevndarformannin Jørgen Thomsen við teirri inniligu bøn, at musikkskúlajáttanin kundi verða hækkað við hálvari millión, sum kundi tryggja musikkskúlaskip- anini um ikki fullgóð so tó framhaldandi livilig kor. Minnist, at tann heiðurs- maður Jørgen Thomsen tá tók soleiðis til orða: »Er henda hálva milliónin so týðandi fyri tykkum, tá mugu vit siga, at hon »velt- ir onki less« hjá landinum.« Men tíverri møtti musikk- skúlin ikki somu vælvild í nýggja landsstýrinum, og ikki bert varð noktað okk- um at halda fram við okk- ara fyribils neyðloysn við ískoytisskipan, men eisini varð landsjáttanin skorin niður, og við ein brest datt musikkskúlavirksemið nið- uraftur á tað virksemis- støði, sum hann byrjaði við, og sum hann enn stendur á: 25 lærarastørv. Musikkskúlin, sum áður var vónríkasti vøkstur í før- oyskum mentanarlívi nakr- antíð, hevur eftirsíðan lav- að sum lamskotin fuglur úti um landið uttan nakran møguleika at spenna flog, so sum karmar eru til. Í orð og tal hevur tað seinnu árini so hugaliga verið ásannað frá politisk- ari síðu, at mentanin meira enn nakað er lívgevandi mergurin í fólkinum. Vit hava eisini kunnað glett okkum um, at landsjáttanin til mentanarlívið í hesum skeiði er munandi økt. Men musikkskúlin hevur fram- haldandi verið við sviðu- soð. Fyri okkum mongu, sum við áhuga fylgja við, hvørja lagnu hesin týdning- armesti stovnur innan okk- ara tónleikalív fær, var tað skelkandi at hoyra í útvarp- inum, at musikkskúlin heldur enn endiliga at fáa betri sømdir og rúmari ræs- ur nú aftur verður skerdur í landsfíggjarjáttanini. Hugsi ikki júst so nógv um tær fáu túsund krónurnar, sum tal- an er um, men meira um tað framhaldandi vantandi medvitið millum okkara politikarar um støðu mus- ikkskúlans úti um landið og um tann samfelagsliga týdning, hann annars ber í sær, fær hann bert tey gróðrarlíkindi, sum hann hevur uppiborið. Musikkskúlin – illa fór hann VIÐMERKINGAR Pauli Einarsson valevni Javnaðarfloksins Trongisvágur Seinastu nógvu árini hevur nógv verið tosað um møgu- leikarnar fyri at fáa virk- semi ígongd aftur runt í landinum. Tosið endar fyri tað mesta við einari saman- líkning ímillum Havnina og restina av Føroyum. Havnin og tað sum liggur rundanum, verður í nútím- ans talu kamouflerað við orðinum Miðøkið. Hetta er bara ein roynd at spjaða Føroyar, sum fyrr var eitt samlað land, og skapa frontar ímillum oyggjar og bygdir. Tíverri loypa landspolit- ikkarar á sama vognin við at taka undir við teimum lærdu ráðgevum, sum siga, at rákið ger, at alt skal samlast á einum stað, men tað er ikki rætt. Tað hevur alla tíð verið so, at fólkið vil búgva so tætt saman sum gjørligt, tí tá er lættari at verja seg ímóti ymiskum vandum. Í hesum framkomna landi er vandin ikki stríð við vápnum, men heldur innanoyggja stríð um, hvar virksemi skal vera. Um vit vilja hava eitt land, sum gevur møguleikar hjá fólki, eisini við góðari útbúgving, at støðast í teimum ymisku oyggjunum, mugu teir, sum valdir eru at stýra landin- um, skjótt vísa hetta í verki. Vit, sum búgva í Suður- oy, uppliva ferð eftir ferð, at tá vit vísa á onkran nýggjan møguleika fyri virksemi í oynni, so verður hetta upp- skotið, av landsins politikk- arum,samanlíknað við onn- ur øki í landinum, sum teir halda liggja betur fyri. Tí tonki eg: Hvønn er tað betur fyri? Er tað fyri tey fáu útvaldu av teimum, sum búgva her í landinum, ta fremmandu vinnuna, sum kemur inn til Føroyar ella hesar báðar partar samlað- ar? Suðuroyggin liggur ikki verri fyri enn aðrar oyggjar í Føroyum. Tað er bara ein spurningur um, hvat ein samanlíknar við. Vit, sum búgva í Suður- oy, krevja sama møguleika sum øll onnur í landinum, tí vit hava somu skyldur sum øll onnur, men vit merkja, at vit fáa ikki tað sama sum onnur, fyri skattapeningin, sum vit gjalda í Landskass- an. Fyri at taka eitt dømi, vil eg nevna ágangin frá restini av Føroyum, við landsins politikkarum á odda, ímóti at gera Drelnes á Tvøroyri til eina veitingarstøð til oljuvinnuna. Grundgeving- ar hava verið fleiri, so sum at øll skulu hava sama møguleika, vinnan skal sjálv skipa fyri hesum. Tann grovasta og seinasta grundgevingin fyri at myndugleikarnir ikki vildu vísa á Drelnes var, at mynd- ugleikarnir kundu ikki geva einari danskari fyritøku einkarætt til veiting úr Før- oyum. Myndugleikarnir vita fullvæl, at danska fel- agið, sum er við í ætlanini at gera Drelnes til veiting- arstøð, er tann parturin av einum samtaki, sum kemur inn við nógvum royndum á økinum. Tað er í veruleik- anum eitt føroyskt felag sum hevur nógv ár á baki á Tvøroyri, innan bæði reið- aravirksemi, handil og flutning, sum hevur fingið sær ein útlendskan sam- starvsfelaga. Hesin sam- starvsháttur er ikki annað enn tað, sum Oljumálastýr- ið hevur víst á sum ein rætt- ur vegur hjá føroyskum fyritøkum, at koma inn í oljuvinnuna. Tað eru fleiri onnur virki og feløg í Føroyum, sum hava fingið sær útlendskar samstarvsfelagar, so R. B. Thomsen er ikki nakað eindømi. Munurin er bara tann, at hinir búgva ikki í Suðuroy. Eg dugi ikki at síggja, hvat, ið kann forða einum landstýrismanni at áleggja oljufeløgum, at brúka eina ávísa havn í Suðuroy, á sama hátt sum teir við lóg áleggja fiskimonnum, at selja ein ávísan part av veiðuni gjøgnum eina upp- boðssølu norðanfjørðs. Hetta vildi ikki kostað Landskassanum eina ein- astu krónu, bara skapt størri møguleika fyri øðr- um virksemi, og harvið betri trivnaði í Suðuroy. Politiskur vilji = tóm orð Tummas Eli Høj Joensen Valevni til kommunu- valið í Sjóvar sókn Pensionistahúsið á Strondum er eitt talandi dømi um, at tey gomlu í kommununi hava víst stríðsvilja tá tað ráddi um at skapa karmar um teirra felagslív. Men tá tað kemur til ansing av óhjálpnum pensionistum (á til døm- is ellis- og umlættingar- heimum), verða tey gomlu send langan veg av bygdini, fyri har at fáa hjálp. Sum nútíðarsamfelag- ið er samansett, er neyð- ugt at gomul og óhjálpin fáa tilboð um røkt, og best er um henda hjálpin er at finna í nærum- hvørvinum. Tí eigur frá kommun- alari síðu at verða miðað ímóti at útvegað verða umlættingarpláss eftir tørvi. Eldrarøkt í nærumhvørvinum FK-kappingin Hetta vikuskiftið skipaði Fleyr fyri FK- kapping hjá yngru leikarunum FLOGBÓLTUR Vegna gó›u undirtøkuna, sum kappingin fekk, var› gjørt av, at byrjast skuldi longu fríggjadagin, solei›is at ta› skuldi ver›a gjørligt at avgrei›a kappingina til ásettu tí›ina. Til samans vóru yvir 700 leikarar í kappingin, og kappa›ust hesir í 6 ymsum hallum. Ni›anfyri ver›a myndir av vinnandi li›unum prent- a›ar. TBa vann finaludystin í getnur 9 ár SÍ vann kappingina hjá yngstu dreingjunum Í kappingini hjá gentum 12 ár vann TB kappingina Fleyr dreingirnir vunnu kappingina hjá dreingjum 12 TB er væl fyri á kvinnusí›uni, og vunnu tær eisini gentur 14 Sørvingar vunnu kappingina fyri dreingir 14 Kappingina hjá gentum 16 vann KÍF Vinnarar av dreingir 16 gjørdust Fleyr Eisini kappingina hjá kvinnuunglingum vann TB Fleyr unglingarnir vunnu kappingina í sínum aldursbólki