mánadagur 16. januar 2006síða 10

10 Nr. 11 - 16. januar 2006 Nú um dagarnar var forsetaval í Finlandi og sosial­ demokraturin Tarja Halonen, sum stóð til at vinna fyrsta umfar, vann fyrsta valumfar. Men Tarja Halonen, sum fekk góð 46% av atkvøðunum, verður uttan nakran iva vald í øðrum umfari um fjúrtan dagar. Her eru allir eygleiðarar samdir. Halonen er fyrsta kvinna, sum gjørdist forseti Finlands. Hon er eisini fyrsti forseti valdur sam­ bært nýggju grundlógina, sum kom í gildi fyri seks árum síðani. Undir gomul grundlógini hevði forsetin sera nógv vald. Vald hans­ara kundi samanberast við valdið hjá t.d. franska for­setanum. Henda skipan var nakað broytt við nýggju grundlógini, men tó ikki meira enn so, at forsetin framvegis hevur nógv at siga serstakliga í uttanríkis- og trygdarpolitikkinum. Tarja Halonen hevur tikið henda partin av embæti sínum í størsta álvara. Hetta hevur serstakliga verið galdandi fyri ES politikkin, har hon støðugt hevur møtt til forsætisráðharrafundirnar saman við Matti Vanhanen, forsætisráðhara. Halonen hevur staðiliga hildið fast við ta áskoðan, at nú ES samstarvið er farið at fevna um trygdarpolitiskar spurningar, so hevur forsetin høvuðsábyrgdina av ES politikkinum. Hetta dámar, sum vera mann, forsætisráðharranum illa, og betur verður tað ikki av, Vanhanen eisini sjálvur er valevni til forsetaembætið. Vanhanen heldur ikki, at forsetin eigur at leggja seg út í uttanríkispolitikkin, men eigur forsetin heldur at vera ríkisovasti og bert at umboða tjóðina. Her stendur sostatt eftir hjá finsku politisku skipanini at finna eina hóskandi javnvág. Tarja Halonen er sera vældámd í finska fólkinum. Ein orsøkin er, at hon í atburði og forsetaligari medferð er sera fólkslig og ikki hevur firnast fyri at ganga í móti tí politiska meginstreyminum í málum av et­iskum og principiellum slagi. Hetta dámar fólki væl. Hon heldur rimmarfast við, at tað t.d. er hon sum forseti, ið ger av, um finskir hermenn skulu sendast til Afghanistan. Við hesari støðutakan er hon á somu politisku kós, sum Kekkonen og Koivisto, sum høvdu ta støðu, at uttanríkis- og trygdarpolitikkurin hoyrir forsetanum og ikki ríkisdegi og stjórn til. Komandi finski forestin, sum uttan iva verður Halonen, má tó nú saman við stjórnini finna eina hóskandi javnvág, soleiðis, at forsetaembætið kann finna sín endaliga form. Eygleiðarar meta, at henda tilgongd fer at enda við at myndugleikin hjá finska forestaembætinum fer at liggja nak­ að miðskeiðis millum tilsvarandi myndug­leika hjá ávikavist amerikanska og franska foresta­ embætinum. DAGSINS MEINING Sosialurin Dystur óavgjørdur VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Løgmaður velur heldur álop á politiskan flokk og andstøðukvinnu, heldur enn at svara upp á spurningarnar, eg setti honum, sigur Heidi Petersen, løgtingskvinna í aftursvari til Jóannes Eides­ gaard Løgmanni so líkt, ístað­in fyri at svara upp á spurn­ ing­arnar, eg bar fram í grein míni í bløðunum, sett­ir einum løgmanni, sum vælsaktans er løgmaður fyri alt Føroya fólk, eisini fyri meg sum tjóðveldisfólk, so loypur hann beint á Tjóð­veldisflokkin og tey sjónarmið, eg beri fram í greinini. Vit fáa onki svar og onga sakliga grundgeving, heldur onga politiska grundgeving fyri tí, sum løgmaður hevur latið farið fram. Hálar vána­ligar umberingar úr lumm­anum, sum ganga út upp á, hvat undanfarna samgonga gjørdi. Á hvønn hátt legitimera undanfarnar samgongur tað, løgmaður ger í dag? Hvussu leingi ætlar Føroya løgmaður at liva av politiskum umberingum, ístaðin fyri at taka ábyrgd av tí, ið fer fram meðan hann enn situr sum løgmaður? Hevði vónað at fingið eitt greitt svar upp á spurn­ ingarnar, eg setti løgmanni, men hann nýtir enn eina­ ferð álop sum vápn í pol­ it­iska orðaskiftinum, og tí­skil er lítil vón fyri, at vit fáa nyttu av teimum demo­ kratisku amboðum, vit nú eina­ferð hava í Føroyum. Demo­kratiski rætturin til alment orðaskifti, kjak og viðmerkingar, sum er ein av grundarsteinunum í einum sunnum fólkaræði. Heldur velur Føroya løgmaður álop á politiskan flokk og andstøðukvinnu. Stórt spell og lítil styrki, ella kanska er hann desperatur yvir støð­una, hann hevur komið okkum í? Eftir standa ein røð av ósvar­aðum spurningum. Er løgmaður desperatur? Løgtingskvinna HEIDI PETERSEN Tað ljóðar sum tað bera skemt, men er tó seinasta uppskot Fólkafloksins um umfordeiling av ágóðum sam­felagsins, sigur Mið­ flokkurin í yvirlýsing Støðan í dag er hon, at hvør einasti føringur eigur lut í ávísum vinnufyritøkum. Og talan er ikki um hissini fyritøkur. Nakrar av kendastu eru Atlantsflog, Føroya Banki, Føroya Fiskavirking og Føroya Tele. Semja er um, at flestu teirra eru væl riknar, vitan og tænastur eru bygdar upp, og eru ein ogn í sær sjálvum. Og fitt yvirskot kemur hvørt ár í landskassan- hvørjum einasta føringi (tvs. ognarunum) til fyrimunar. Uppskot Fólkafloksins, serverað av Útvarpi Føroya sunnudagin kl 14.00, er at nú skal tann føroyingur, ið kann og vil, kunna fáa stuð­ul úr landskassanum (tvs. úr sínum egna lumma) til at keypa partabrøv í nú almennu fyritøkunum (tvs. frá sær sjálvum), tá hesar verða privatiseraðar (tvs. tikn­ar frá hesum sama før­ oy­ingi). Fantastiskt- genialt! Tað mest geniala er tó, at flestu føringar, t.d. illa sperdar barnafamiljur, pensi­onistar, arbeiðsleys og vit kundu hildið á, tey hava neyvan ráð at keypa, fáa tí ongan studning og missa ta ogn, tey í dag eiga. Hini, tey, ið hava peningin kláran, kunnu í friði og náðum leggja inn undir seg aftur tær ognir, sum vanligi føringurin bjargaði í kreppuni ‒ og fáa harafturat beinleiðis atgongd í landskassan eftir peningi at gjalda part av hesum keypi við. Og stuðul man hann, Fólkaflokkurin, fara at fáa – lítil ivi um tað. Fyrstur at koma við tankanum var verandi løgmaður, sum longu í 2000 skeyt upp at geva part av Føroya Banka (sum vanligi føroyingurin átti og eigur) til sama vanliga føroyingin, og hugsjónaliga man Sambandsflokkurin liggja á somu linju. Einasti áhugaverdi spurn­ingur er, um Tjóð­ veldisflokkurin vaknar og gjøgnumskoðar einskilj­ ingarsjónleikin. Stuðul frá tær sjálvum at keypa tað, tú eigur framm­ an­undan? Stuðul frá tær sjálvum at keypa tað, tú eigur frammanundan? F. Miðflokkin Bill justinussen F. Miðflokkin jenis av rana