týsdagur 14. november 2000síða 2

Nr. 219 - 14. november 2000 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 219 - 14. november 2000 Diamantbrúdleyp Í dag hava hjúnini Mia og Andrew Godtfred diamant- brúdleyp. Fyrru helvtina av hesum 60 árunum í hjúna- lagi bú›u tey í Vági. Men fyri sløkum 30 árum sí›ani keyptu tey hús í J. Paturs- sonargøtu og fluttu til Havnar. Mia og Andrew giftust í eini daprari tí›. Í november 1940 gekk seinni heimsbar- dagi á ø›rum ári, og føroy- ingar mistu fólk og skip. Andrew var skipsførara- lærdur og førdi Silver Spray, sum pápi hansara, Dias á Heyggi, átti. Silver Spray fiska›i vi› snurru- vodd undir Íslandi og sigldi til Bretlands øll krígsárini. Hóast manga vandafer› millum londini komu skip og manning tó aftur í øllum gó›um. Sum vágbningar eru Mia og Andrew bæ›i børn av tí frambur›i, sum gjørdi, at Vágs bygd taldist millum tær fremstu innan føroyska fiskivinnu. Nógv fólk flutti til Vágs tá í tí›ini, og teirra millum vóru foreldrini hjá teimum bá›um. Kristian og Johan Andreas Godtfred fluttu av Heyggi í Porkeri, nøkur ár á›renn Andrew var› føddur, og Mia flutti úr Søldarfir›i til vágs sum smágenta vi› foreldrunum, Ingu og Gunnari Daniel- sen, tí hann førdi skip á Gør›unum. Nøkur ár eftir kríggi› var Andrew forma›ur á hvala- stø›ini í Lopra og seinni umbo›sma›ur hjá oljufel- agnum Shell í Vági. Ta › hev›i vi› sær, at tey komu í samband vi› nogv fólk. Norsk sog skotsk skip komu til Vágs at bunkra. Skipini fingu olju, mann- ingin var› sett til bor›s hjá Miu. Burtur úr hesum kom vinskapur, sum heldur dag- in í dag. Bæ›i sunnanfjør›s og nor›anfjør›s eru mong komin á gátt, og hava siti› væl inni hjá teimum. At koyra oljubil eftir smølu vegunum í sunnaru helvt av Su›uroynni í fimmti- og sekstiárunum kundi vera hættisligt, ser- liga at fara um Hestin í kav- aroki Men ikki vildi An- drew, at nakar skuldi sita kaldur. Nei, so heldur at bi›ja mann koma vi› sær, sum kundi hjálpa honum at grava, um bilurin stó› fast- ur á veg til Sumbiar. Slíkir túrar kundu gerast drúgvir. Tá i› tey vóru flutt til Havnar, fór Andrew til skips aftur. Hann fiska›i vi› nótaskipuhum hjá Eil- eri Jacobsen og var st‡ri- ma›ur vi› Kubabátunum hjá Skipafelagnum á vakt- arhaldi vi› oljuboripallar- nar í Nor›sjónum. Seinni avloysti hann sum tollari um summari› og var náttar- vakt á Tórshavnar Skipa- smi›ju. Mia fór eisini út at arbei›a: fyrst í køkin á Hot- el Hafnia og sí›ani á Frí- merkjadeildina. Mia og Andrew fingu f‡ra børn. Andrew, sum bú›i í Havn, doy›i í fjør, Gunnvør b‡r í Næstved og tvíbur›arnir Bergur og bogi búgva bá›ir í Havn. Ólá Christian 70 8. november fyllir ein kendur vinnulívsma›ur í Runavík 70 ár. Ta› er Óla Christian Danielsen, sum seinastu 52 árini hevur fingist vi› lastbilar í Eyst- uroynni. Neyvan er naka› mansbarn í Eysturoynni, sum ikki kennist vi› navni› Óla Christian. Hann er upp á fornavn vi› tey flestu og hansara bilar síggjast kring alla oynna. Men vinir og kenningar skulu ikki gle›a seg til nak- a› ball, nú Óla Christian rundar 70. Tá vit ringdu til hann mánadagin leg›i hann okkum sta›iliga vi› at siga lesarunum, hann var burt- urstaddur fø›ingardagin. Óla Christian er eitt so liv- andi menniskja og virkin ma›ur, at honum dámar einki at ver›a mintur á, at árini so javnt nartla burtur av æviskei›num "Ætlar tú tær slett ikki at pensionerast?" spurdi und- irrita›i. " Ta› havi eg slett ikki tí› til!" seg›i Óli, kvik- liga. Hann veit alt um bilar, hann hevur ikki tal á hvussu nógvar bilar hann hevur átt sí›an hann fór undir virksemi í 1948. Og hann fylgir vi› tí›ini. B‡- rá›slimur hevur hann veri› í Runavík í samfull 10 ár og meginpartin av hesum skei›i var hann forma›ur í havnarnevndini. Eitt ey›kenni fyri Óla er, at hann er gó›ur at heita á. Sosialurin ynskir Óla tillukku vi› degnum, hvar enn á klótuni hann er stadd- ur 8. desember í ár. Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Sveinur Tróndarson sveinur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Læra av mistøkum Loksins kom frágrei›ing- in hjá grein 19 nevndini um áttatiárini. Naka› er hon vi›gjørd, men enn er hon ikki tugd og tannla› í fjølmi›lunum, hóast nógv áhugavert er at finna í hesi frágrei›ing. Hvat ver›ur gjørt burtur úr henni í politiskum høpi, er ikki greitt, tí Løgtingi›, veit ikki, hvussu ta› nú skal bera seg at! Skal Løgtingi› umrø›a hana, og ella skulu mistøk ella misbrot fáa avlei›ingar, um mis- brot eru framd? Tey flestu eru samd um, at nógv var gali›, og at føroyska samfelagi› fór logandi á húsagang í áttatiárunum. Men neyv- an eru øll samd um, at øll høvdu eitt yvirforbrúk, sum ofta ver›ur sagt. Ta › vóru hóast alt rættiliga nógvir løntakarar, sum ikki høvdu naka› yvirfor- brúk, men bara høvdu sína løn at liva av, og hvørki tóku lán ella teir lønarkonto-kredittir, sum peningastovnarnir bjó›- a›u. Fyri fyrstu fer› ver›a atfinningar eisini settar í- móti peningasovnunum av álvara, og ta› fegnast óiva› mong um. Vit minnast, at vit høvdu ein bankastjóra, sum fer› eftir seg›i, at peninga- stovnarnir høvdu ikki skyldina. Teir vóru ein spegilsmynd av samfel- agnum. Spurningurin er, um ta› ikki var júst øvugt í rættiliga stóran mun. Tá Fossbankin lat upp, kom ein ávís kapping í lag, sum neyvan bara var gó›, tí knappliga lat alt seg gera. Harafturat fór fyrst tann eini bankin og sí›ani hin bankin at bjó›a teimum, sum høvdu løn- arkonto ein kreditt. Hesin kundi fyrst vera ájavnt vi› lønina og sí›ani kundi hann ver›a tvær mána›- arlønir í stødd. Harafturat komu so nógvu og gó›u lánstilbo›ini, sum bank- arnir kundu lata, tí teir fingu so nógvan inni- standandi pening frá øll- um kredittfelagslánunum, sum donsk kredittfeløg lótu føroyingum. Gott var eisini at taka lán, tí vit høvdu eina sjúkliga rentuskatting, sum gjørdi ta› møguligt at spekulera í stóran mun, hóast bankalei›slurnar nokta›u fyri, at rentu- spekulatión fór fram. Og tær fingu vi›hald frá teimum sokalla›u libe- ralu flokkunum, Fólka- flokkinum og Sambands- flokkinum! Ikki fyrr enn møguleikin at draga alla rentu frá í inntøku var› tikin av, fingu vit ste›ga rentuspekulatiónini. Men tann stóru part- urin í frágrei›ingini er sjálvandi um manna- gongdir og vi›ger›ir í samband vi› tey mongu skipamálini og a›rar ve ›- haldsbindingar, sum kost- a›u føroyska samfelag- num so nógv, tá alt rap- a›i. Í hesum vi›fangi› sta›festir grein 19-nevnd- in, at fyrisitingin var ov illa manna› og ikki nóg gó›. Hetta er ikki naka› n‡tt, og ta› vistu øll, sum høvdu fingurin á pulsi- num. Og hesum kann Løgtingi› ikki renna und- an, tí Løgtingi› er játt- andi myndugleikin, og long tí› gekk, á›renn játt- andi myndugleikin á- sanna›i hetta, og vit fingu bygt upp eina veru- liga mi›fyrisiting, hóast hon ikki var› gjørd eftir fyritreytum, sum vóru hóskilugar til føroysk vi›urskifti. Sjálvandi hava vit nógv at læra, men vit eiga ikki at venda eyguni frá ver- andi gongd, sum í nógv- um førum minnir okkum áttatiárini - bæ›i innan fíggingar- og tryggingar- vinnuna - vi›víkjandi for- brúki og íløgum. Lati› okkum endaliga vi›gera frágrei›ingina, men lati› okkum ikki fara at rópa krossfest, krossfest, tí ta› spyrst ongatí› naka› gottt burturúr. Ta› hevur søgan víst okkum. NØVN Í VIKUNI Nú tí›in styttist til b‡- og bygdar- rá›svali› 21. november, eru vit her á bla›num vi› at ganga undir í val- greinum. Hóast vit seinastu dagar- nar hava prenta› fleiri sí›ur vi› val- tilfari, liggja framvegis hópin av greinum eftir. Øll valevni eru kortini vælkomin at senda okkum tilfar, men vit kunnu kortini ikki lova, at tilfari› kemur í bla›i›, tá valevni ynskja ta›. Fyri at bøta um henda trupulleika hevur bla›lei›slan gjørt av, at valtil- fari› ikki skal fylla meira enn eina A4 sí›u - ella umlei› 2.500 tekn. Saman vi› valgreinum kann prent- ast andlitsmynd av valevninum. Annar grafikkur ver›ur ikki tikin vi›. Roknast kann ikki vi› at fáa valtilfar í leygardagsbla›i›. Treytir fyri valgreinar