hósdagur 3. februar 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 24 - 4. februar 2000 Sosialurin - 311820 PUMA Barnaskógvar fyrr upp til 399.- NÚ 150.- ÚTSØLAN HELDUR FRAM ÚTSØLAN HELDUR FRAM ÍTRÓTTUR • SMS • Tel. 31 51 77 Eisini hava vit ymiskar fótbóltskógvar sum eru nógv niðursettir og onnur góð tilboð ÚTSØLAN HELDUR FRAM PUMA Innandura fótbóltskógvar fyrr 499.- NÚ 299.- NIKE Air Perseus Renniskógvar fyrr 649.- NÚ 299.- NIKE Cross Training skógvar fyrr 549.- NÚ 299.- NIKE Air Kimbia Renniskógvar fyrr 899.- NÚ 349.- ADIDAS Drakt, til vaksin fyrr 699.- NÚ 399.- PUMA Jogging- sett til vaksin fyrr 499.- NÚ 200.- ADIDAS Jakkar til børn fyrr 699.- NÚ 299.- Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Avdúkandi fimmari FIMMARIN í útvarpinum mikudagin var bæði avúkandi og óhugnaligur. Mangur lurtari mundi gerast púrasta paff, tá ein skitin skola fyri og onnur eftir regnaði niður yvir formannin í Búskaparráðnum, Bjarna Olsen. Líka mikið hvørja meining tú hevur um hetta málið viðvíkjandi fiskidøgunum, so er tað burturvið at niðurgera formannin í Búskaparráðnum, soleiðis sum bæði fiskimálaráðharrin og vinnulívsmenn gjørdu í fimmarasendingini mikudagin. Tað sømdi seg ikki einum fiskimálaráðharra at tosa sum hann gjørdi. Hann gjørdi sær sjálvum eina bjarnatænastu við at van- virða hetta høga embæti. Soleiðis tosar og argumentar ein fiskimálaráðharri ikki í ár 2000. AT EIN TINGMAÐUR ger tað, er nakað annað. At formaðurin í Reiðarafelagnum sáar iva um trúvirði ráðsins við at tosa um bílagt uppskot var eisini undir alt lágmark. At vinnulívsmaðurin Bjarti Mohr fer í „hernað“ móti formanninum í Búskap- aráðnum er so upp til hansara, hóast tað uttan iva eru mong, sum hava stúrsað við av hansara úttalilsunum. VIT skulu hesaferð lata støðutakan til sjálvt uppskotið liggja, tó at vit meta tað vera rætt at taka hetta málið upp til end- urskoðan, nú tað nettup í hesum døgum verður tosað um ognarrættin til tilfeingi í undirgrundini eisini. Tað átti ikki at verið munur á hesum. Tað er meira tað prinsip- iella í málinum vit her vilja nema við. Hvat er uppgávan hjá Búskaparráðnum? Eftir tí vit hava skilt, er hon at geva objektiv tilmæli um mál, sum hava týdning fyri samfelagsgongdina - óheft av tí politiska valdinum. BÚSKAPARRÁÐIÐ skal ikki lata seg ávirka av tí politiska „trendinum“, sum er her og nú. Og tá ein meiriluti í ráðnum kemur við einum slíkum tilmæli sum tí umrødda, so botnar tað væl í, at hann metir hetta vera tað skilabesta og mest rætta fyri alt Føroya fólk. Tað hevur alla tíðina verið stavnhaldið hjá Búskaparráð- num at koma við tilmælum, ið miðja móti at fáa hetta samfelagið at bera seg. Tvs. at fáa fiskivinnuna at geva yvirskot. Hetta tilmæli eigur helst eisini at síggjast í hes- um ljósi. Fimmarin var til lítlan sóma fyri fiskimálaráðharran, tá hesin rør uppund- ir, at Ráðið skal taka hædd fyri tí politikki, sum núverandi landsstýrið rekur, ja at politikararnir skulu kunna brúka hetta ann- ars fakliga, kompetenta og óhefta ráð til egið gagn. Stór synd í suðuroyingum at fingið oljuvinnuna –Tá hevði oljan verður uppi, fer Suðuroyggin at liggja steindeyð, sigur formaðurin í sjálvstýrisflokkinum ÁKI BERTHOLDSEN – Vit hava sæð tað í øðrum økjum, sum ein einstøk vinna hevur pumpað upp: – Tá ið tann vinnan heldur uppat, eru hesi økini stein- deyð. Og hesa lagnu vildi sjálv- stýrisflokkurin ikki skuldi koma yvir Suðuroynna. Flokkurin heldur, at tað hevði verið so synd í Suð- uroyingum at fingið oljuna, at hann vil ikki uppá nakran máta lóggeva um, at olju- vinnan skal vera í Suður- oynni. Men sjálvstýrisflokkurin var ikki einsamallur um at nokta fyri at áleggja oljufel- øgunum, hvaðani tey skulu reka sítt virksemi. Tí tá ið uppskotið frá javn- aðarflokkinum um at leggja oljuhavnina í Suðuroy, kom til atkvøðugreiðslu, fall tað, tí bara 11 tingmenn atkvøður fyri, ein var blonk og 19 at- kvøddu ímóti Tá ið málið var til viðgerð- ar í tinginum í gjár, segði framsøgumaðurin hjá sjálv- stýrisflokkinum, Sámal Petur í Grund, at tað var heilt burt- urvið at taka undir við uppskotinum hjá javnaðar- flokkinum um oljufeløgini skulu reka virksemið sítt út- frá Suðuroynni. Hann vísti, at ein samd vinnunevnd hevði júst víst á vandan fyri at samfelagið bleiv kollrent av oljuvinnuni. – At lóggeva eina olju- vinnu, sum kann kollrenna altsamfelagið, út á eitt øki, er heilt burturvið. Tí kann oljuvinnan koll- renna samfelagið, kann tað í nógv størri mun kollrenna eina oyggj. og einaferð skal tað eisini takast upp aftaná oljuvinnuna og tá fer Suð- uroyggin at liggja í anda- leypi. Hann segði, at vit hava sæð tað fyrr í økjum, sum ein einsamøll vinna hevur pump- að upp. – Tá ið tann vinnan er uppi, fara hesi økini at liggja stein- deyð, tí tað fer Suðuroyggin eisini at gera aftaná oljuvinn- una. Og so spurdi hann, hvat hevði hent, um uppskotið fellur. Hevur tingið so sam- tykt, at oljuvinnan ikki skal verða í Suðuroynni?, spurdi hann. Henrik Old helt, at mangt var í neyðini nýtt og hann helt at tað var gott gjørt av Gamla Sjálvstýrinum at vera so framskygd, at teir longu nú dugdu at meta um trupul- leikar, sum kanska fóru at taka seg upp um 30, 50 ella kanska 100 ár. Men tað álit hevði Henrik Old á okkara eftirkomarum, at kemur tað hartil, at trup- ulleikar av hesum slagnum fara teir eisini at megna at loysa. Men hann helt, at tað var nyttuleyst at próvføra fyri einum flokki, sum var komin til tað niðurstøðu, at vandin var størstur tá ið oljan var uppi. Jóannes Eidesgaard helt tað hava týdning, at vit so tíðliga sum gjørligt vístu á eitt øki, har oljuvinnan skuldi savnast. Annars ivaðist hann ikki í, at Sámal Petur í Grund hevði misskilt, hvat ein útgerðar- støð var. Ein útgerðarstøð í Suður- oynni merkir ikki, at vinnan aðrastaðni ikki eisini fær ov mikið at gera. – Tað merkir bara, at tað, sum skal út á ein pall og tað, sum kemur av pallinum aftur, skal um eina útgerðarhavn. Annars helt formaður javn- aðarfloksins, at tað var týdn- ingarleyst at tosa um, hvat hendi í Suðuroynni, tá ið olj- an einaferð verður uppi. – Kemur onki virksemið har suðuri, doyr Suðuroygg- in úr frammanundan. Annars vísti hann á, at spurningurin um framtíðina hjá útjaðaranum var eitt landspolitiskt mál. Tað munnu aðrir enn javn- aðarflokkurin halda, tí ting- menn úr øllum flokkum vóru uppi í útjaðarasamgonguni, sum Jógvan við Keldu tók stig til, segði Jóannes Eides- gaard. Sámal Petur í Grund: Eg skilji ikki, hvussu tað kann vera landspolitiskt at lógeva alla oljuvinnu í eitt stað í Før- oyum. Høvdu tey sagt sum var, at talan var um eitt lok- almál, so var tað tað, tað var. Men at lóggeva oljuvinn- una burturfrá øllum hinum útjaðaranum, til Suðuroynna, hevði verið til óbótaligan skaða fyri samfelagið, og eisini fyri Suðuroynna, tí hon hevði komið at ligið stein- deyð aftaná. Heini O. Heinesen: Verð- ur tað so vandamikið fyri Suðuroynna at fáa oljuvinn- una, sum Sámal Petur í Grund heldur, hvussu verður so vorðið í miðstaðarøkinum, tá ið oljuvinnan hevur ruddað alt annað virksemið burtur har. – Tá verða tað ikki nógvar skipaumvælingar á Tórs- havnar Skipasmiðju, tí olju- vinnan hevur tað við sær at troka aðra vinnu burtur. Tað er ógvuliga hóskandi at leggja eina oljuhavn í Suð- uroynni. – Tað er fullkomiliga mis- skilt, at vinnur aðrastaðni ikki sleppa at veita tænastur til oljuvinnuna, fyri tað, um hon verður í Suðuroynni, tí tað sleppa tær. Sámal Petur í Grund: Nú hevur ein flokkur tikið seg burturúr teirri felags semju, sum hevur verið, at oljuvinn- an skal koma øllum landi- num til góðar. – Men eftir uppskotinum hjá javnaðarflokkinum er ongin ivi um, at oljuvirk- semið skal leggjast í Suð- uroynni og tað er ikki í sam- svari við støðuna hjá ting- inum higartil – Vit mugu ansa eftir, at vit ikki leggja fótonglar í veg- in fyri oljuvinnuna, so at hon ikki fer arbeitt mest skyn- samiliga og tað er ein samd samgonga sum vil, at olju- vinnan skal koma øllum landinum til góðar og tað hevur andstøðan verið samd í - líka inntil nú. Og hann skilti ikki, hvussu tingmenn úr øðrum valdøm- um kundu fáa seg til at lóg- geva oljuvinnuna burtur sín- um egna valdømi. Henrik Old: Tað er ikki ó- vanligt aðrastaðni, at polit- ikarar seta oljuvinnuni. Og at tingmenn úr øðrum valdømum skulu fáa trup- ulleikar av hesum, trúgvi eg onki uppá, tí teir síggja, at hetta er eitt neyðugt stig at taka. Dan R. Petersen: Eg síggi Suðuroynna sum ein part av Føroyum, og at rætta hana uppaftur, er ein líka stóra uppgáva hjá mær, sum ein suðuroyartingmaður. Hetta er ein landsuppgáva. Jóannes Eidesgaard: Hetta er aftur eitt dømi um, at tingið krýpur undan, tá ið eitt mál verður ov heitt, sum t.d. tá ið tað skal atkvøðast til frama fyri. Hergeir Nielsen: Eg havi ávara javnaðarflokkin ímóti at leggja eitt uppskot, sum hetta, fram. – Men, hvat hendir, um løgtingið fellur uppskotið um at leggja útgerðarhavn í Suð- uroy. So er Suðuroy einasta pláss í landinum, at løgtingið hevur tikið støðu til, at ein útgerðarstøð ikki skal vera. Tað er álvarsamt, tí tá kann kann ongin áleggja landsstýr- ismanninum, hvat hann skal hugsa og eg vóni, at javn- aðarflokkurin tekur fulla á- byrgd av málinum um tað fellur. Jenis av Rana: Tað kann ikki fara afturvið borðinum, sum Sámal Grund førir fram. Hetta snýr seg um at byggja Suðuroynna upp og at grund- festa hana við til at hava livilíkindi framyvir. Hetta snýr seg eisini um at taka eitt øki fyri og annað eftir og tryggja tí livilíkindi framyvir, og nú er tørnið komið til Suðuroynna. Óli Breckmann: Fellur hetta uppskotið, merkir tað kanska, at Suðuroyggin verð- ur vald frá, tá ið oljuvinnan skal leggjast til rættis. Hann segði eisini, at hann hevði ikki vænta, at tingmenn úr einum parti í landinum skuldi offra sítt vældømi til frama fyri eitt annað. Teir, sum atkvøddu fyri uppskotinum at at leggja oljuhavn í Suðuroy, vóru allir tinglimirnir úr javnaðar- flokkinum, umframt Hergeir Nielsen og Heini O. heinesen úr Tjóðveldisflokkinum. Fólkafloksmaðuri Eyðun Viderø atkvøddi blankt og øll hini atkvøddi ímóti. Allir teir nógvu áhoyrararnir í tinginum mikudagin hoyrdu Sámal Petur í Grund siga, at hann hevði ikki hjartað til at leggja oljuvinnuna í Suðuroynni, tí tað hevði forkomið Suðuroynni, segði hann. – Vit høvdu fingið váttan frá Hergeir Nielsen fyri, at tjóðveldisflokkurin hevur einmælt samtykt, at oljuhavn skuldi verða í Suðuroynni, sigur Rógvi Thomsen ÁKI BERTHOLDSEN – Er mín illgruni rættur, er Hergeir Nielsen ikki skikk- aður at sita á tingi. Tað var ein rættiliga bar- sagdur næstformaður í Suð- uroyar Oljuvinnuráðið, sum vit høvdu í telefonini í gjár- amorgunin. Formaðurin í ráðnum, Vi- berg Sørensen, var ikki at hitta. Men næstformaðurin, Rógvi Thomsen, er bæði vónbrotin, og ørkymlaður av tí, sum fór fram í løg- tinginm mikudagin, tá ið uppskotið frá javnaðar- flokkinum um at áleggja oljufeløgunum at hava út- gerðarstøð í Suðuroynni varð felt. Tað, sum hann er serliga ørkymlaður av, er, at bara tveir tjóðveldismenn, Her- geir Nielsen og Heini O. Heinesen, atkvøddu fyri. – Vit høvdu annars alla orsøk til at vænta, at, allur tjóðveldisflokkurin fór at taka undir við uppskotinum, tí tað hava vit fingið vissu fyri. Hann sipar til eitt bræv, sumSuðuroyar Oljuvinnu- ráð fekk frá Hergeir Nielsen í november í fjør. – Í tí brævinum boðar hann okkum frá, at málið útgerðarhavnin skuldi leggjast í Suðuroynni. Hann segði eisini, at landsstýrismenn floksins fingu til uppgávu at leggja málið fram á landsstýris- fundi. Og har var tað umrøtt við støði í tilmælinum frá tjóð- veldisflokkinum um at leggja virksemið í Suður- oynni, sigur Hergeir Niel- sen í brævinum til Suður- oyar Oljuvinnuráð. Ikki skikkaður Næstformaðurin í oljuvinn- uráðnum er tí rættiliga ør- kymlaður av, at bara tveir tjóðveldismenn atkvøddu fyri uppskotinum at leggja virksemið í Suðuroynni. – Er tað so, at Tjóðveld- ismenn veruliga hava sam- tykt málið á fundi, men eru bakkaðir í síðstu løtu, er tað vanæriligt. – Er tað hinvegin so, at Hergeir Nielsen hevur skrivað brævið uppá nakkan á øllum Tjóðveldisflokkinu, uttan at teir hava vitað av tí, er hann ikki skikkaður at sita á tingi. – So hevur hann svikið bæði oynna og veljaran Og Rógvi Thomsen held- ur, at tað er nógv, sum bend- ir á tað seinna. Hann sipar til, at beint tá ið hetta kom fram í november í fjør, vóru tað tinglimir úr Tjóðveldis- flokkinum, sum vístu tí aft- ur og søgdu, at tað passaði ikki, at flokkurin var samd- ur um hetta. Fleiri viðmerkingar hevur hann ikki í løtuni Eitt misálit Rógvi Thomsen heldur, at atkvøðugreiðslan í tinginum í gjár um oljuhavn í Suð- uroynni er eitt misálit á Suð- uroynni. Hann heldur eisini, at at- kvøðugreiðslan vísir, at samgongan hevur sett sær fyri at føra ein miðsavning- arpolitikk. –Atkvøðugreiðslan vísir eisini, at tinglimir hava ikki skilt ta álvarsomu støðu, sum Suðuroyggin er komin í, við lítlum barnsburðartali, fráflyting og ongum ar- beiðsmøguleikum hjá fólki við útbúgving. Hann setir nú sína einastu vón til, at tingmenn taka undir við uppskotinum, sum tinglimir úr fleiri flokkum ætla at leggja fyri tingið í dag um at leggja oljuvinn- una út til útjaðaran. –Og eg má ásanna, at eg eri bjartskygdur um atkvøð- ugreiðsluna í morgin, tí eg vænti, at tinglimir úr útjað- aranum fara at standa saman um tað. – Tað er tað næstbesta, vit kunnu fáa. Og verður tað samtykt, vænti eg, at Suð- uroyggin stendur rættiliga sterk, tí vit hava í hvussu so er tveir góðar firðir, sum eru vælegnaðir til endamálið, og so góðar umstøður eru neyvan aðrastaðni í útjaðar- anum, sigur næstformaður- in í Suðuroyar Oljuvinnu- ráði. Hann sigur hinvegin, at taka tinglimir ikki undir við at oljuuvinnan skal vera í útjaðaranum, er tað tað sama sum at gera av, at hon skal vera í miðstaðarøkin- um. Og tá fer fráflytingin at at taka rættiligt dik á seg, sigur Rógvi Thomsen. Vit fingu ikki fatur á Her- geir Nielsen, áðrenn blaðið fór til pentingar Hergeir sveik Suðuroynna er viðgjørt á floksfundi og at tjóðveldisflokkurin stendur sum ein maður í spurninginum um oljuhavn á Suðuroynni. – Hergeir Nielsen sigur, at málið um oljuhavn í Suð- uroynni hevur fleiri ferðir verið umrøtt á floksfundi. – Og á einum floksfundi, har tað varð viðgjørt, sam- tykti flokkurin einmælt at Brævið, sum Hergeir Nielsen sendi Suðuroyar Oljuvinn- uráð 10. november í fjør Hevur Hergeir Nielsen skrivað brævið upp á nakk- an á Tjóðveldisflokkinum, er hann ikki skikkaður at sita á tingi, heldur næstfor- maðurin í Suðuroyar Oljuvinnuráð