hósdagur 16. november 2000síða 8

Nr. 221 - 16. november 2000 15 14 Nr. 221 - 16. november 2000 gult cyan magenta svart Tórhallur Áslaksson valevni Tjóðveldisflokksins Hvat við tær? Ert tú ein av teimum, ið heldur, at tað er OK at brekaði fáa høvi at búgva har tey vilja, bara ikki í tínum kvarteri?! Tað er so lætt at sleingja út, at sjálvandi skulu tey tað, men veruleikin er ein annar! Næstu ferð er tað kanska tú, sum er ein av teim, ið blívur brekaður (ikki øll eru fødd við tí) ella fært ein brekaðan í familiuna ?! Skuldi tú tá flutt frá tí kenda umhvørvinum ?! T.d. út á sjúkrahúsøki, tað er jú har tey brekaðu búgva !! NEI! Kommunan má gera reglugerir soleiðis at slíkt ikki kemur fyri . Tórshavnar kommuna er jú ein kommuna fyri øll. Set tí X við eitt av val- evnunum á lista E, t.d meg! Íbúðarøki fyri øll! VIÐMERKINGAR Hallbjørg Hansen Fuglafirði Í »borgaranum« greiðir Sigurd Simonsen frá viður- skiftum, ið eru hend sein- astu býráðssetuna, sam- stundis sum hann letur nakrar spurningar standa ósvaraðar. Undirritaða skal svara hesum spurningum. Eg ver- ið tó noydd til partvís at endurtaka spurningarnar, soleiðis at lesarin kann fylgja við: • »Hví klossaði kommun- an í bensinstøðarmálin- um?« Kommunan hevur ongantíð mær vitandi leverað bensin í bygdini. Tað, at kommunan ikki vildi geva byggiloyvi á einum ávísum stað, men á einum øðrum, kann ikki vera orsøkin til at onki varð bygt. • »Hví er onki oljudepot til bunkringar?« Oljudepot er í kommununi, hetta hevur ikki verið virki sambært oljufelagnum vegna umbygging v.m., men kemur at virka aftur í næsta mánaða. • »Hví er ongin ísur?« Tað er helst ikki burðardygt longur. – Skal tað vera ein kommunal upp- gáva?? • »Hví slitnaði FLG« Fuglafjarðar kommuna kundi velja ímillum at selja sína brunaútgerð fyri undir hálvan prís ella tað, at allar tríggjar kommunur- nar orðna sínar bruna- uppgávur sjálvar. Hetta seinna varð gjørt í besta forstáilsi millum komm- unurnar. • »Hví byggja brandstøð?« Orsøkin til at brandstøðin varð bygd her er, at tað kemur ongantíð at loysa seg at hava mannaða brandstøð á Kambsdali, haraftrat hildu allir brandmenn, at tað er skilabest, at støðin liggur inni í Fuglafirði. • »Hví byggja ljótan ar- beiðsskúr uppí siðsøgu- ligt bókasavn/kunningar- stovu?« Talan er um eina fyribilsloysn, sum ger, at ikki enn fleiri bøkur hjá hesum mentunardepli skulu pakkast niður og goymast á onkrum lofti. Húsið kemur at síggja hampuligt út, tá tað er liðugt. • »Hví hava so óhepna hond í Kyrjasteinsmálin- um?« Tað hevur alla tíðini verið fullkomiliga upp til eigarnar á Kyrjasteini, hvat hendir við skipinum. • »Hví hevur kommunan ikki útstykkja, tá tað eru ár liðin síðani fólk byrj- aðu at flyta heimaftur?« Kommunan hevur í ára- vís sett pening av til út- stykkingarveg, keypt jørð og er nú farin í gongd. Annars eru enn nøkur grundstykkir tøk. • »Hví breyt kommunan sínar egnu lógir við at geva byggiloyvi á frið- aðum øki?« Kommunan hevur ongar lógir brotið á hesum økjum. Bert givið loyvi til smærri frávik, ið eru fult í tráð við reglurnar. Ósvaraðir spurningar frá valevni á lista B í Fuglafirði Finnleif Guttesen Tvøroyri. Valevni á Sam- bandslistanum, listi B Uppskot er frammi um at hækka barnafrádráttin so at foreldur støðast á Tvøroyri og alt gott um tað. Men um børnini ikki trívast í teimun bygningum sum kommunan hevur til skúla, so er ikki nógv vunni. Skúlin Veruleikin er ídag, at skúlin úti á Tvøroyri lekur sum sílin, børnini sita í klassa- rúmun, sum eru umvæld fyri fleiri hundra túsund krónur, við spannum ímill- um seg tá ið tað regnar, lær- ararnir skulu hava regn- skjól við á lærarastovuna og øll skulu ansa eftir rút- um sum detta úr rotnum rammum. Somuleiðis lekur takið á ítróttarhøllini, henda høll sum er so fín, at mann skuldi ikki trú at hon bleiv brúkt. Børn Mín spurningur er: skulu børnini hava tað gott í skúlanum,høllini og feløg- um ella skulu foreldur hava nakrar kr. meira? Tað blíva foreldur sum koma at av- gera hendan spurning. Eg vil siga, at umstøður- nar hjá børnunum skulu gerast so góðar sum gjørligt og tá er tað ikki ráð til hækkan av barnafrádrátti nú. Bert umvælingarnar, at fáa skúlar og høll tættar kemur at kosta fleiri mill. kr tey komandi árini og minsta treyt fyri ein skúla og høll má verða, at tú kanst verða inni uttan regn- skjól og spannir. Skattur Skattalækkingin uppá eitt hálvt prosent í ár er valagn, kommunan missir inntøku sum kundi verði brúkt skilagott, t.d. at goldið skuld við og borgarnir varnast neyvan tær 50,- kr teir fáa meira í lumman um mánaðin, fyri hetta hálva prosentið. Sum valevni skalt tú tora at skriva tað, sum tú metur vera skilagott og ikki bert skriva tað ið tú heldur at veljarin vil hoyra. Børn sum trívast, skúlar og skatt Hvat skal eitt komandi býráð gera? VI‹MERKINGAR Hilmar Danielsen Valevni Kristiliga Fólkafloksins til Klaksvíkar b‡ rá› B‡ rá›svali› nærkast og eitt hav av valgreinum og lesaragreinum pr‡› a tey annars soltnu blø›ini. Í allari rúgvuni er hópur av gó›pum hugskotum til alt ta› ymiska i› má og skal gerast bæ›i innan hetta og hatta. Inn ímill- um hómast onkur, i› tosa rum ni›urgjaldan av skuldi g avmarka›a fíggjarstyrki. Ra›festing er ney›ug Øll hugskotini kunnu ver›a gó› á sín hátt og eingin ivi er um, at ein og hvør sum letur seg upp- stilla til b‡ rá›i›, vil b‡ i okkara ta› besta. Men samstundis er alney›ugt hjá okkum at halda høvd- i› kalt og minna okkum á, at allur peningurin, sum vit skulu n‡ ta, má takast inn vi› skatti frá teimum, sum her búgva. Um vit hyggja eftir fíggjarætlanini fyri ár 2000, soer høvu›stølini álei› solei›is: Skattainntøkur 80,0 mió. rentur og avdráttir: 15,0 mió. skúli og mentan: 13,20 mió. almannamál, írokna› barnaansing 13,2 mió. vegir, vatn renovatión v.m. 20,0 mió. umsiting 5,8 mió. Tá vit hava hesi tøl fyri okkum, so er ta› spurn- ingurin kemur: hvat øki skal skerjast fyri at anna› skal økjast. Ella skal skatturin økjast fyri at seta meira virksemi í gongd. Eg havi arbeitt fyri og vil framvegis arbei›a fyri eina javnari ni›urgjaldan av skuldin og eini gó›ari ra›festing av arbei›um, i› gerast skulu, solei›is at b‡ ur okkara ver›ur betri at liva í fyri hvørt ár sum gongur. Eg eri ímóti skattahækkan, men fyri gó›um tí›arætlanum, sum greitt vísa okkum borgarum, hvat vitk unnu vænta okkum fyri tann inngoldna skattapening- in. Vegir og gongubreytir Sum dømi kann nevnast gongubreytir og vegir okkara, sum fleiri, kanska vi› røttum, hava ávíst eru í ringum standi. Ein gongd lei› er at finna samla›a tørvin og fella hvørt ney›ugt arbei›i ni›ur á bla›. Harvi› síggja vit, hvat tørvurin er innan øki, sum eitur vegir og gongubreytir. Saí›ani er ta› uppgávan hjá b‡ rá›num at ra›festa henda tørvin yvir eitt áramál eftir tí upphædd usm b‡ rá›i› metir vera rá›iligt at seta av til arbei›i. Harvi› hevur ein og hvør møguleika at síggja hvussu long tí› gongur, til ymisku ar- bei›ini kunnu gerast. Sjálvandi kunnu broytingar stinga seg upp í slíkari lantí›arætlan , men í høvu›sheitum eig- ur ein slík ætlan at leggjast sum grundarlag fyri einum vælskipa›um b‡ rá›sarbei›i, tí hetta gevur ein tryggleika og stabilitet, sum er gó›ur fyri eitt samfelag sum okkara. Virðingin fyri mannalívum í USA og í Føroyum Jenis av Rana Amerikumenn høvdu tvey forsetavalevni av t‡ dningi at velja millum, annar metir avgjørdur, at frítt skal vera at drepa barni›, sum trygt búnast í mó›urlívi, me›an bá›ir meta ta› ver›a rætt at taka lív dey›adømda. Av sonnum eitt løgi› samfelag, har mannalív ikki ver›a vird. Men spurningurin er, um stø›an er petti frægari her heima ! Jú, svarar tú avgjørdur, vit drepa ikki brotsmenn. Nei, fyrr var illa, men hvussu vi› børnum? Ver›a ikki hvørt ár minst 40, uttan iva fleiri, meti eg, mis- kunnarleyst skrødd, toga ella sogin úr føroyskum mó›urlívum, bert tí at sam- felagi› ikki veitir ta hjálp og tann stu›ul, sum forldur/ mó›ur tørva at bera barni› í heim? Jú, men er hetta ikki í teimum før›um, har man, vi› at taka barni›, bjargar mó›urini, ella tí at man verjir sjúkari mó›ur móti at gerast enn sjúkari? Skeivt- so er als ikki! Sambært danska etiska rá›num vildi fyrra grundin (vandin fyri lívi mamm- unar) bert heimila› einari fosturtøku 8-10 hvørt ár, hin grundin bert fáum árliga. Nei, í Føroyum er stø›an ikki petti betri á hasum økinum, og hóttanin móti føroyska samfelagnum, vegna hetta brotsverki› móti komandi ættarli›in- um, er álvarslig, tí ein er, sum hevur umsorgan fyri tí ófødda sovæl sum tí fødda! Úr Himli sko›a eygu hans- ara, og Hann syrgir børn síni, fyrst av øllum tey óseku dripnu, harnæst sítt skaparverk, sum brots- ger›ina fremur. Lat okkum, børn Hans- ara, drivin av tí kærleika Hann vísti og vísir okkum, standa saman og verja hesi minstu og veikastu Hans- ara. Ta› ver›a ikki fiska- prísir, rentustø›i, samband, sjálvst‡ ri ella E.S., sum koma at avger›a framtí›ar- vánir føringa, men eina og áleina signingin Hann vísir tí (samfelag), sum letur seg lei›a av Honum! Kenneth Rasmussen valevni til Runavíkar B‡ rá› Umhvørvispolitikkur er rættiliga ókendur í Føroyum. Sí›an byrja› var› at tosa um oljuvinnu, eru ta› tó fleiri, sum eru farin at geva umhvørvinum størri ans. Um oljuvinna tekur seg upp ella ikki, hava vit tó avgjørt brúk fyri einum umhvørvispolitikki. At landst‡ ri› arbei›ir vi› at or›a ein umhvørvispolitikk fyri Føroyar, er sjálvsagt ein gó› byrjan, men ta› eru tær einstøku kommunurnar, sum eiga at átaka sær sín part av uppgávuni, fyri at fáa umhvørvispolitikkin at virka. Tá tosi› kemur inn á umhvørvispolitikk, hugsar vinnulívi› her á landi beinanvegin um eyka út- rei›slur. Hetta er tó ikki rætt. Í næstseinastu viku hev›i Heilsufrø›iliga Starvsstovan vitjan av einum umbo›i frá Kristian- sand Kommunu í Noregi, sum greiddi frá einum um- hvørvisátaki hjá teimum. Í teirra føri vóru kommunan og vinnan í b‡ num gingin saman um at seta krøv til tey einstøku virkini fyri at verja umhvørvi›. Í samrá› vi› rá›gevar á økinum fóru virkini at kanna, hvat tey kundu gera fyri at minka um árinini á umhvørvi›. Virkini settu sær nøkur ávís mál, sum skuldu náast innan eina ásetta tí›. Tá hesi mál vóru nádd, fingu virkini eitt umhvørvisprógv frá kommununi. Royndirnar í Kristian- sand hava víst, at vi› at endurn‡ ta burturkast og avlopstilfar hevur vinnan spart nógvan pening. Nøgdirnar av burturkasti, og harvi› útrei›slur til burturbeining, eru minka›- ar, og endurn‡ tsla av tilfari hevur havt øktar inntøkur vi› sær. Samanumtiki› hevur vinnan minka um útrei›sl- urnar, kommunan hevur fingi› fleiri skattakrónur og til seinast eru árinini á umhvørvi› minka›i. Hetta seinasta var jú endamáli› vi› arbei›inum. At hinir ágó›arnir fylgdu vi›, vísir at ta› loysir seg at gera ein umhvørvispolitikk og seta hann í verk. Í Runavíkar Kommunu er fjølbroytt vinnuvirksemi, so b‡ rá›i› eigur at um- hugsa› at or›a ein um- hvørvispolitikk. Hetta ar- bei›i eigur at ver›a gjørt í samrá› vi› vinnuna, tí ta› er vinnan, sum skal brúka umhvørvispolitikkin. Ein slíkur politikkur hev› i veri› til gagn fyri vinnuna, allar okkara borgarar og heimssamfelagi› sum heild. Alt ger mun, seg› i ein ma›ur einafer›…… . Vinnan og umhvørvið Petur Hans á Høvdanum Valevni til b‡ rá›i› í Klaksvík Hetta b‡ rá›i› hevur gjørt nógv fyri at gera Klaksvík- ar Havn so kappingarføra sum gjørligt. Brúktar eru stórar upphæddir, bæ›i vi›víkjandi at markna›ar- føra Klaksvíkar Havn og at byggja hana út. D‡ pingin av vágni er gjørd, hetta fyri at havnin skal lúka øll krøv. Eisini er asfaltera› eitt stórt øki á vestura sí›u, har bingjur kunnu standa. Í Ánunum er eisini fari› ígongd og er fyrsta byggi- stig gjørt li›ugt. B‡ rá›i› hevur sett ein stjóra og hevur hesin fingi› serstakliga ví›ar heimildir at virka undir, men enn er sera langt á mál. Ynskiligt hev›i veri› at fleiri fer›amannaskip komu til Klaksvíkar, men enn er einki komi›, hví er ilt at meta um. Møguliga eru pengarnir brúktir skeivt hesum vi›víkjandi, tí sum nú er, enda øll fer›a- mannaskipini í Tórshavn, her má vend koma í. Eitt anna›, sum Høvu›- sta›urin er serstakliga gó›- ur til, er at fáa øll skipini, at uppskipa allar vørurnar í Tórshavn, her fær Tórs- havnar Havn fleiri milliónir at rá›a yvir, íme›an útja›- arin einki fær. Her má okk- urt gerast og ver›i eg vald- ur inn í B‡ rá›i›, ver›ur fari› ígongd vi› at fáa Klaksvíkar Havn at virka nógv betur, so hon kann kappast á jøvnum føti vi› Tórshavnar Havn. Kl. Havn má virka betur Fró›i Sigvardsen Valevni Fólkafloksins til b‡ rá›svali› Vit mega ásanna, at alney›ugt er at geva vinnulívinum betri ar- bei›s- og menningar- líkindi her í høvu›ssta›- num. Ta› er vi› m.a. hesum í huga, at eg havi lati› meg stilla upp fyri Fólkaflokkin til komandi b‡ rá›sval, tí ta› ber ikki til longur – núljuvinnan stendur fyri durum, at høvu›ssta›ur landsins ikki eigur eitt einasta n‡ tiligt øki at útvega teimum mongu og fjøl- broyttu vinnulívsfyritøk- um, i› standa og bí›a, og sum eisini høvdu givi› havnarborgarum mong n‡ ggj arbei›spláss! – Stórur tørvur er og ver›ur tí eisini á grundstykkjum til sethúsabygging! Ta› er eitt fjølbroytt, blómandi vinnulív, sum er grundarlagi› undir trivna og frambur›i. Hav- nini tørvar tí eitt fram- skygt b‡ rá›, i› straks kann útvega hóskandi grundøki bæ›i til verandi og komandi vinnulívs- greinir – og til tann ein- staka borgaran. Hetta er eitt av hjarta- málunum hjá tí unga ættarli›inum. Grundøkir bráðneyðug til vinnulívið í kommununi!