hósdagur 2. mars 2006síða 17

Nr. 44 - 2. mars 2006 17 UTTAN ÚR HEIMI Tey neyðstødddu og svøltandi flóttafólkini í Darfur fáa ikki hjálp, tí sudanski forsetin sigur nei Darfur Árni Joensen fartekst@mail.dk Afrikanski Eindarfelags­ skapurin AU hevur biðið al­tjóða samfelagið senda eina friðarvarðveitandi her­ deild til sudanska landspart­ in Darfur. AU hevur 6.800 hermenn í økinum, men teir megna ikki at verja sivil­fólkið ímóti ágangi. Tvørt­urímóti eru vápnað lið farin at gera seg inn á her­menninar hjá AU, sum tí hevur vent sær til ST um hjálp. Men sudanski forsetin, Omar al-Bashir, hevur svor­ið at beina fyri ST- her­monnunum, koma teir hag­ar uttan loyvi frá stjórn hans­ara. – Darfur verður ein kirkju­ garður hjá teim­um fremm­ andu ST-hermonn­unum, sigur forsetin við fronsku tíðindastovuna AFP. Hann leggur afturat, at hava her­ menninir hjá Afrikanska Eindarfelagsskapinum hug at fara til hús, kunnu teir bara stinga í sekkin. ST hevur skotið upp at senda 14.000 hermenn til Darf­ur at verja sivilfólkið, sum eru vorðin offur í stríð­ num ímill­­um upp­reist­rar­ menn og su­danska stjórn­ar­ herin. Eisini í Tjad Altjóða hjálparfelagsskap­ irnir siga, at sannur ruðu­leiki valdar í Darfur. Fleiri vápnað stríðast ímóti hvør øðrum, uttan at tað ber til at siga, hvat tey stríðast um. Antonio Guterres, flótta­fólka­kommi­ serur hjá ST, segði í síðstu viku, at kreppan í Darfur er tann ringasta av sínum slagi í heiminum, og at støðan versnar í hvørjum. Í seinastuni eru vápnað lið eisini farin at gera seg inn á flóttafólkini, sum eru flýdd úr Darfur, og sum halda til í legum í grannalandinum Tjad. Hildið verður, at um­leið 200.000 flóttafólk hava ver­ ið í legunum har, men nú tey eisini verða álopin har, hava umleið 10.000 valt at venda aftur til Darfur. Men tað er sum at fara úr øskuni í eldin, skrivar AFP. Eingin veit við vissu, hvussu mong fólk hava lat­ ið lív í ófriðinum í Darfur, men ST sigur, at talan er um mong túsund. Harafturat eru meiri enn tvær milliónir fólk rikin frá húsi og heimi, og mong teirra líða hungur. 32.000 ísraelsmenn hava skrivað undir eitt krav um, at ein palestinskur filmur skal útihýsast frá Oscar-kappingini Filmur Árni Joensen fartekst@mail.dk Avvarðandi hjá nøkrum ísraels­monnum, sum eru deyðir í palestinskum atsókn­ um, krevja, at palestinski filmurin ”Paradise Now” verður tikin burtur úr teirri árligu Oscar-kappingini, sum verður sunnudagin. Filmurin er annars innstillaður til kapp­ ingina sum besti útlendski filmur. Tey avvarðandi í Ísrael vilja vera við, at filmurin ger sjálvmorðsbumbumenn til halgimenni, og at hyggj­ ararnir fáa ta fatan, at ís­raelska framferðin gevur ikki palestinum annað í at velja enn sjálvmorðsatsókn­ ir. Tey siga seg eisini stúra fyri, at filmurin kann eggja til yvirgang. Avvarðandi hjá 17 ísraels­ monnum, sum doyðu í einari sjálvmorðsatsókn í Haifa fyri trimum árum síðani, hava tikið stig til mótmælið. 124 sjálvmorðsatsóknir hava verið síðani 2000, og tær hava kostað 521 ísraelsmonnum lívið, skrivar AP. Segði sína meining Bretska forsætisráðharra­ frúan, Cherie Blair, legði ikki fingrarnar ímillum, tá hon fyrradagin helt røðu á tí kenda uttanríkispolitiska stovninum Chatham House í London. Hóast hon ikki nevndi fangaleguna í Guantanamo, vóru áhoyrararnir ikki í iva um, hvat hon hugsaði um, tá hon segði, at fólkarætturin bannar londum at pína fang­ ar, og at tað finnast eingi undantøk frá teirri regluni, heldur ikki í krígstíð. Maður hennara, Tony Blair, hevur eisini hert orða­lagið um fangaleguna í Guantanamo í seinastuni. Í einari røðu í Undirhúsinum mikudagin segði hann seg vóna, at fangarnir koma fyri ein dómstól skjótt, so teir annaðhvørt verða dømd­ir ella fríkendir, og so­leiðis at fangalegan kann niðurleggjast. Tony Blair og konan herða orðalagið um fangaleguna í Guantanamo. Bleiv noyddur frá Bajram Kosumi, sum hevur verið forsætisráðharri í Ko­ sovo hetta seinasta árið, hevur rætti­liga óvænt­­að lagt frá sær eft­ir inn­an­hýs­ is ósemju í stjórn­ar­flokk­ inum. Politiskir eygleiðarar vænta, at Agim Ceku fer at taka við eftir Kosumi. Ceku var uppreistrarleiðari og stóð á odda fyri bardagan­ um ímóti serbiska herinum undir borgarakrígnum fyri sjey árum síðani. Hann er yvirhøvurr væl um­tóktur í Kosovo og verð­­ur rokn­ aður sum ein ný­skipanar­ politikari. Hin­vegin halda serbar lítið um hann, og teir hava eisini boðað frá, at Agim Ceku er ikki egnaður til at leiða eitt samfelag, har serbar eisini búgva. Í hesum døgum eru sam­ ráð­ingar um framtíðina hjá Kosovo, og tær skulu ætl­ andi enda í hesum árinum. Tann albanski meirilutin vil hava fult sjálvsstýri, men tann serbiski minnilutin sigur seg ikki hava álit á einum albanskum stýri og vil hava altjóða verju ímóti meirilutanum. Formliga er Kosovo fram­ vegis ein partur av Serbia Montenegro, men undir ST-umsiting. – Vit fáa hann! George W. Bush, forseti, var í Afghanistan mikudagin, har hann nýtti høvi til at vitja nakrar av teimum 20.000 hermonnunum, sum USA hevur í landinum. Aftan á vitjanina hjá her­ monnunum hildu Bush og afghanski forsetin, Hamid Kaezai, felags tíðindafund, og har bleiv Bush spurdur, um og nær USA fer at taka yvirgangsleiðaran Osama bin Laden. – Vit fáa hann. Spurn­ing­ urin er ikki, um hann og hansara hjálparmenn verða tiknir, men heldur nær tað verður, svaraði Bush. Hann legði afturat, at bardagin ímóti al-Qaeda gongur tann rætta vegin, og at tað eisini fer at eydnast at finna og taka leiðararnar. Seinastu tíðina er mót­ støð­an ímóti teim­um ameri­ konsku hermonn­un­um í Afghanistan vaksin, og afghanskir myndug­leik­­ar siga, at tað eru við­halds­ menn hjá gamla Taliban- stýrinum, sum skipa fyri. Afghanska stjórn­in vil vera við, at fleiri sjálv­morðs­ bumbumenn eru komnir um markið úr Pakistan, og á tíðinda­fundinum lovaði Bush at taka málið upp við pakistanska forsetan, Per­ ves Musharaf, tá teir báðir ætlandi hittast í morgin. Tað hevur verið av ringasta veðri summastaðni í Grøn­ landi teir seinastu dagarnar, og á donsku flotastøð­ ini Grønnedal hava teir mát­að vindferð upp í 62 metrar um sekundið, sigur TV2. Telefonsambandið hjá flotastøðini fór, og fleiri bilar fingu skaða av smágróti, sum kom flúgv­ andi við teimum hørðu hvirl­unum. Í Vestur- og Suður­grøn­ landi hava tey harafturímóti havt summarveður við ímill­ um 12 og 15 hitastig­um. Ódnarveður í Grønlandi Noktar teimum neyð­ støddu hjálp og verju Vilja hava palestinskan film úr Oscar-kappingini Omar al-Bashir, forseti, hóttir við at gera av við ST-hermenn, koma teir til Darfur uttan hansara loyvi Mynd: Reuters