mikudagur 22. november 2000síða 4

Nr. 225 - 22. november 2000 7 6 Nr. 225 - 22. november 2000 Eftirliti› umbor› á skipum skal styrkjast Jørgen Niclasen hevur ongar ætlanir um at lata Arbei›seftirliti › taka yvir eftirliti› vi › trygdini umbor› á skipum. Men eftirliti › skal kortini styrkjast Eftirliti› vi› trygdini og arbei›sumhvørvinum um- bor› á skipum er í dag ein uppgáva hjá Skipaeftirlitin- um. Og ta› fer ta› eisini at vera í framtí›ini. Ta› sigur Jørgen Niclasen, lands- st‡risma›ur, í einum svari uppá fyrispurning frá Hans Paula Strøm, løgtings- manni. Hans Pauli Strøm vildi hava at vita, hvørjar ætlanir landsst‡risma›urin hevur um at tryggja, at somu krøv ver›a sett til arbei›sum- hvørvi› umbor› á skipum sum á arbei›splássum á landi. Og hann vildi eisini hava at vita, um nakrar ætl- anir eru um at lata Arbei›s- eftirliti› hava um hendi eft- irliti› umbor› á skipum. Jørgen Niclasen vísir í svarinum á, at lógarøki› í dag er tøkt í danskari lóg- gávu, men at ætlanin er at yvirtaka Skipaeftir- liti›, so øki› ver›ur føroyskt burturav. Í hesum sambandin- um ætlar landsst‡ris- ma›urin at styrkja tann føroyska partin vi› atliti av n‡ggju lóggávuni. Jørgen Niclasen heldur, at arbei›s- umhvørvi› umbor› á skipum er betri í dag enn fyrr, og hann vísir eitt nú á rullu- doyvitangarnar, sum eru komnir umbor› á flestu føroysku fiski- skipini. – Vi› at saman- bera arbei›sum- hvørvi á landi vi› ta›, sum er galdandi umbor› á skipum, so íresta krøv um, hvussu sjómenn handfara vandamikl- an løg á ein óska›i- igan hátt, og hvussu arbei›sumstø›urnar ávirka kroppin á minst ska›iligan hátt, sigur Jørgen Niclasen í svarinum uppá fyrispurningin. Landsst‡risma›urin heldur ta› ikki vera naka› gott hugskot at taka eftir- litsuppgávuna frá Skipaeft- irlitinum og leggja hana til Arbei›seftirliti› í sta›in. – Ta› er eingin fyrimunur at blanda fleiri eftirlits- stovnar í arbei›i› um tryggleikan umbor›, sigur Jørgen Niclasen. Lagaligari at leiga íbú›ir Vi› at gera ta› laga- ligari hjá fólki at leiga íbú›ir út, kann slepp- ast undan íbú›ar- ney›ini í Havn og a›rasta›ni, heldur Rúna Sivertsen, løgtingskvinna Rúna Sivertsen hevur í hesum sambandinum sett Karsteni Hansen, lands- st‡rismanni, ein fyrispurn- ing, har hon vil hava at vita, um hann ætlar at gera skatt- ingina av privatum íbú›ar- leigumálum lagaligari. Hon vísir á, at íbú›ar- ney›in er stór bæ›i í Havn og a›rasta›ni í landinum. Ein orsøk er, at útbo›i› á leigumálum er ov líti› í mun til eftirspurningin, og tí ver›ur prísurin eisini har eftir. Orsøkina til lítla út- bo›i› heldur Rúna Sivert- sen vera, at ta› loysir seg ov illa at leiga út. Hon heldur, at vit skulu hyggja at, hvussu nor›- menn hava gjørt. Har ber til at leiga út skattafrítt, um í mesta lagi helvtin av egn- um bústa›i ver›ur leiga›ur út, og um allur bústa›urin í mesta lagi helvtina av ári- num ver›ur leiga›ur út. Í Norra gjørdist útbo›i› so stórt, at bí›ilistarnir mink- a›u, tá i› broytingarnar vór›u gjørdar. Tr‡sti› á ta› almenna til at byggja leigu- íbú›ir minka›i. Prísurin lækka›i, og harafturat hækka›i livistø›i› hjá eldri fólki, tí leiguinntøkan ikki ávirka›i pensiónina. Tingkvinnan heldur, at vit mugu síggja í eyguni, at tørvur er á broytingum á hesum økinum í Føroyum, og hon vísir á, at ta› eitt nú stendur í samgonguskjalin- um, at ein grei›ur íbú›ar- politikkur skal ra›festast. – Um skattingin av leigu- inntøkum til bústa›arenda- mál var› gjørd lagaligari, má roknast vi›, at útbo›i› av leigumálum øktist mun- andi, og at príslegan á leigumálum lækka›i. Hetta kann fáa ta› hjáárin, at fólk vi› lágum inntøkum fáa møguleika at leiga sær ein bústa›, og at fleiri av mál- setningunum í samgongu- skjalinum ver›a náddir, sigur Rúna Sivertsen í vi›- merkingunum til fyrispurn- ingin. Tórbjørn Jacobsen er landsst‡risma›ur í skúla- málum. Hann hevur eftir fólkaskúlalógini heimild at áseta, hvussu nógvar skúladagar, og hvussu nógvar frídagar føroysku sklúlabørnini skulu hava. Men landsst‡risma›urin kann ikki vi› einum rundskrivi til skúlarnar broyta landsins lógir. Tann lógin, sum kann geva Tobba trupulleikar, er halgidagslógin. Henda lógin var sett í gildi í 1923 vi› kongalig- ari fyriskipan. Henda setti eftir tilmæli frá Før- oya løgtingi í gildi eina danska lóg frá árinum fyri. Sum so mangar lógir, er henda lógin ikki broytt í nógv ár. Lógin er tí heldur enn ikki merkt av elli, og er ikki sørt skemtilig at lesa. Fyriskipanin eitur “An- ordning... om den offent- lige Fred paa Folkekirk- ens Helligdage samt Grundlovsdagen”. Fyriskipanin ásetur, at “Arbejdssysler i eller ud- enfor Huset, der ved Larm forstyrrer Hellig- dagens Fred er forbudt”. Millum tey tingini, sum eru forbo›in heilidagar og grundlógardag eru “offentlige forlystelser eller støjende Øvelser eller Foretagender, der- under Væddeløb og Klapjagt”, umframt al- mennir fundir og annars alt, sum kan órógva. Ta› kann ikki sigast anna› enn, at lógin er farin um sí›sta søludag. Men ta› broytir onki um tann veruleikan, at ein kongalig fyriskipan eftir løgtingsins tilmæli er ein lóg, sum trumfar eitt rundskriv frá UMMS. Skal landsst‡risma›- urin ikki bróta heilidags- lógina, so má hann innan grundlógardagin megna at fáa løgtingi› at sam- tykkja eitt ríkislógartil- mæli ella eina lógtings- lóg, i› avtekur ella broyt- ir galdandi halgidagslóg. Landsst‡risma›urin situr annars bara í sessi- num uppá tingsins og løgmans ná›i. Vit kunnu tí spyrja, hví landsst‡ris- ma›urin ikki kunnar landsst‡ri› og tingi› ella tingsins mentunarnevnd, á›renn hann tekur eitt stig, sum hann veit er sera ideologiskt og pol- itiskt vi›kvæmt. Ein annar spurningur er, um landsst‡risma›- urin hevur heimild at senda kommunalu skúlu- num rundskriv, sum á- leggja teimum a›rar frí- dagar enn teir, sum løg- tingi› hevur ásett í lóg. Er 1. mai lógliga vor›in frídagur hjá føroyskum skúlabørnum? Ta› næsta kundi veri›, at dey›adagur Che Gue- vara gjørdist frídagur, ella at Jørgen Niclasen á- setti fø›ingardagin hjá Jóannesi bónda sum frí- dag umbor› á skipum hjá Vaktar og Bjargingartæn- astuni. Um at halda lóg og halg- ar dagar Sambært Tórbjørn Jacobsen hevur danski forsætisrá›- harrin givi› løg- manni bo› um at krevja av Tórbjørn Jacobsen, at hann let- ur vera vi› at avtaka grundlógardagin sum frídag hjá skúlunum. Landsst‡risma›urin hóttir vi› at r‡ma, um hann ikki sleppur at føra sín egna poli- tikk Politiskt órógv John Johannessen Tórbjørn Jacobsen, lands- st‡risma›ur í skúlamálum, ætlar sær ikki at broyta av- ger› sína um, at grund- lógardagurin ikki longur skal vera frídagur hjá før- oysku skúlunum. Hetta stendur hann fast vi›, hóast løgma›ur sigur, at landsst‡risma›urin í hes- um føri greitt hevur broti› halgidagslógina, sum sigur, at grundlógardagurin skal vera almennur frídagur – Halgidagslógin er ikki anna› enn ein gomul donsk kunnger›, sum var› sett í gildi í Føroyum í 1923. Er ta› ikki landsst‡risma›urin vi› málsøkinum, i› hevur heimild at broyta frídagar- nar hjá skúlunum, so er okkurt gali›, sigur Tór- bjørn Jacobsen. Leigusveinur Landsst‡risma›urin í und- irvísingar- og mentamálum sigur seg vita, at danski for- sætisrá›harrin hevur vent sær til løgmans, eftir at rundskrivi› um frídagarnar var› sent út, og hevur hann heitt á løgmann um at krevja av Tórbjørn Jac- obsen, at hann broytir av- ger›. – Og sum tann danski leigusveinurin í Føroyum, sum Anfinn Kallsberg er, so hevur hann bert handla› samsvarandi bo›unum frá sínum harra. – Men eg ætli mær einki at gera ví›ari vi› máli›. Tann avger›, sum eg havi tiki›, hon stendur vi›, sigur Tórbjørn Jacobsen. Hetta kann fáa avlei›ing- ar fyri Tórbjørn Jacobsen. Løgma›ur sigur nevniliga vi› Sosialinum, at ein landsst‡risma›ur, sum hev- ur broti› landsins lógir, ikki kann ver›a sitandi í sessi- num. Men hetta rørir ikki Tór- bjørn Jacobsen. – Kann eg ikki dríva pol- itikk eftir mínum egna høvdi, so fari eg, so tími eg ikki at sita í hesum sessi- num. Tí so havi eg einki at sita her til. Eg tími ikki at vera majonettfigurur hjá nøkrum ø›rum, sigur Tór- bjørn Jacobsen. Løgma›ur avsannar, at hann skal hava fingi› harr- abo› frá danska forsætis- rá›harranum. – Eg havi hvørki tosa› vi› Poul Nyrup Rasmussen ella nakran danskan em- bætismann um máli›, sigur Anfinn Kallsberg, løg- ma›ur. Skeivt at átala Tórbjørn Jacobsen skilur ikki, at løgma›ur átlar hann fyri sína avger› um at av- taka grundlógardagin sum frídag. – Hví hevur løgma›ur so ikki átla› í ør›um førum, spyr Tórbjøn Jacobsen, sum heldur ta› vera ide- ologi at halda uppá grund- lógardagin í Føroyum. – Løgma›ur átti at havt átala› í ø›rum størri málum enn hesum. Hann hevur havt ney›tøkubrots- menn sitandi í fleiri mána›- ir eftir at ta› er sta›fest, at teir hava forbroti› seg, og ta› hevur hann einki gjørt vi›. Hartil hevur løgma›ur sjálvur fleiri lík í lastini, sta›festir Tórbjørn Jacob- sen. Landsst‡risma›urin heldur ikki, at rumbuli› seinastu tí›ina setir sam- gonguna í vanda. – Vit hava havt gott stev sí›ani n‡ggju semjuna, sta›festir Tórbjørn Jacob- sen. Tórbjørn Jacobsen, landsst‡risma›ur: Løgma›ur er danskur leigusveinur Alt bendir á, at Tórbjørn Jacobsen ikki ver›ur drúgvur í landsst‡rissessinum. Løgma›ur sta›festir, at hann hevur broti› landssins lógir, og at ein landsst‡risma›ur, sum hevur broti› landssins lógir ikki kann ver›a sitandi. Sjálvur hóttir Tórbjørn Jaocbsen vi› at fara úr landsst‡rissessinum, um hann ikki sleppur at føra tann politikkin, hann vil