mánadagur 24. apríl 2006síða 5

Nr. 78 - 24. apríl 2006 5 Fleiri og fleiri dansk- ar kvinnur eru ó- nøgdar við burðar- hjálpina frá tí al- menna. Heldur gjalda tær fleiri túsund krónur fyri at fáa um- sorgan og tryggleika aðrastaðni frá BURÐARHJÁLP Lív Højsted Horsdal horsdal@sosialurin.fo Altsamt fleiri danskar kvinnur ynskja at keypa sær stuðul, umsorgan og tryggleika, áðrenn tær fara á føðistovuna at eiga. Eitt nú keypa fleiri ein persón- liga burðarvenjara, sum kemur við á sjúkrahúsið, meðan aðrar kvinnur rætt og slætt ikki taka ímóti burðarhjálp frá tí almenna, men heldur fara á eina priv- ata føðistova at eiga. - Privatar føðistovur eru komnar orsakað av, at fleiri smáar føðistovur hjá tí al- menna eru latnar aftur. Tær, ið eru eftir, eru sera stórar. Ljósmøðurnar hava nógv at gera og skulu í heilum ansa eftir fleiri barnsburðum í senn. Harumframt eru føði- fyrireikingar nógvastaðni spardar burtur. Ljósmøður- nar ásanna, at umstøðurnar ikki eru góðar, men loysnin er avgjørt ikki at hava burð- arvenjara við sær á sjúkra- húsið. Heldur skulu kvinn- urnar krevja frá politikaru- num at fáa betri burð- arhjálp frá tí almenna, sigur Lillian Bondo, forkvinna í danska felagnum fyri ljós- møður. Mia Jiaya Gilling Borg- man, sálarfrøðingur og royndur burðarvenjari, sig- ur, at tað kostar um 6000 krónur fyri ein privatan burðarvenjara. Fyri tveim- um árum síðani byrjaði hon at útbúgva aðrar burðar- venjarar, og metir hon, at um 30-40 privatir burðar- venjarar eru í Danmark: - Eftirspurningurin er stórur og vaksandi. Kvinn- urnar fáa tíverri ikki ta tæn- astu frá tí almenna, sum vit kunnu bjóða teimum. Kvinnurnar sakna nær- leika, umsorgan og tryggl- eika. Ein burður er týdning- armikil, og sjúkrahúsini megna ikki at hjálpa og fyrireika kvinnurnar nóg væl til hetta, sigur Mia Jiaya Gilling Borgman. Fyrr í hesum mánaðinum lótu tríggar ljósmøður egna føðistovu upp í Keypmann- ahavn. Har bjóða tær burð- arhjálp fyri 18.000 krónur. - Ein kvinna hevur brúk fyri góðari tíð og umsorg- an, tá hon er við barn og skal eiga. Júst hetta bjóðar tað almenna ikki í løtuni. Ein burður festir seg djúpt í huganum hjá kvinnuni, og tí eiga tær at fáa eina ná- greiniliga frágreiðing um burðin, sigur Ditte Marså, jarðarmóður á nýggju føði- stovuni í Keypmannahavn. Kelda: Kristeligt Dagblad Kvinnur keypa privata burðarhjálp Á føðideildini á Landssjúkrahúsinum liggja í løtuni tvær kvinnur - Turið Magnussen og Louisa Fjallsbak, ið báðar hava átt tvíburar: - Vit hava fingið dygg- an stuðul, góða hjálp og umsorgan, bæði fyri og eftir burðar- tíðina, siga tær báðar við ein munn BURÐARHJÁLP Lív Højsted Horsdal horsdal@sosialurin.fo 12. apríl fingu Louisa Fjallsbak og Julian Thom- sen eina gentu og ein drong. Louisa átti fimm vikur ov tíðliga við keisara- skurði, men hóast hetta gekk alt, sum tað skuldi, og tvíburarnir hava tað gott: - Eg havi fingið sera góða hjálp á Landssjúkra- húsinum. Allar ljósmøður- nar og sjúkrasystrarnar á deildini hava verið óføra dugnaligar, blíðar og veitt mær góðan stuðul. Tvíbur- arnir eru føddir nakað tíð- liga og mugu hjálpast við at eta og halda hitanum. Hes- um hava sjúkrasystarnar somuleiðis hjálpt mær væl við. - Tær eru frálíkar barn- agentur, sigur Louisa Fjallsbak og leggur afturat, at gjøgnum alla burðartíð- ina hava jarðarmøðurnar greitt sær gjølla frá øllum: - Eg havi alla tíð kent meg tryggan, og einki ó- væntað er komið fyri, sum eg ikki visti frammanund- an. So eg havi avgjørt einki at finnast at hesar 11 dagar- nar, eg havi verið á sjúkra- húsinum. Fyri fýra døgum síðan fingu Turið og Rasmus Magnussen tvær gentur, ið vigaðu ávikavíst 3050 og 2800 gramm. Sjálv varð Turið at kalla tikin á bóli, tá hon fekk at vita, at hon gekk við tvíburum: - Eg mátti líka svølgja tvær ferðir, men eftir hetta kendist tað heldur sum eitt privilegium. Eg eigi trý børn frammanundan, so tvíburarnir eru at kalla eft- irnølarar. So tað er bara frá- líkt, at tær eru tvær. Turið sigur seg ongantíð hava havt tørv á at klaga um nakað sum helst á sjúkrahúsinum: - Jarðarmøðurnar og sjúkrasystrarnar gera eitt framúr gott arbeiði. Tær hava veitt mær hjálp, stuðul og umsorgan eftir tørvi. Eg átti somuleiðis við keisara- skurði, og tá vóru tvær jarðarmøður um meg alla tíðina. Eg hevði 100% álit á alt, tær gjørdu. Eftir burðin hava tær somuleiðis verið um meg og døtrar mínar. Her her rætt og slætt sera hugnaligt og heimligt at vera, sigur Turið Magnus- sen at enda. Í Føroyum tykjast kvinnur ikki eins og í Danmark at vera ónøgdar við burðarhjálpina frá tí almenna - tvørt- urímóti. - Eftir øll- um at døma hava vit í Føroyum eina sera góða burðar- hjálp. Eingin klagar um nakað, og tískil verða heldur ongar kollveltandi broyt- ingar gjørdar, sigur Annika Hoydal, jarðarmóðir BARNAKONUR Lív Højsted Horsdal horsdal@sosialurin.fo – Hevði tað verið so frægt, at barnakonurnar settu onkur krøv. Eg haldi, barnakonurnar í Føroyum krevja og spyrja alt ov lítið. Í síni heild eru tær ov mynd- ugleikatrúgvar. Vit gera tað gott, men tað er altíð spennandi, tá brúkarin setir veitaranum krøv, tí annars menna vit okkum ongantíð. Í løtuni hava vit onga hóming av, hvussu vit møguliga kunnu gera okkara arbeiði enn betri. Nú er tað soleiðis, at vit fortelja barnakonunum, hvat tær skulu gera og geva teimum tað gene- rella svarið. Sjálvandi koma onkrar til okkara við smáum ynskjum av og á, men av hesum menna vit okkum ikki, og tískil verða ongantíð nakrar kollveltandi broytingar í arbeiðnum, sigur Annika Hoydal, jarðarmóðir á føði- deildini á Lands- sjúkrahúsinum. Í Danmark keypa alt fleiri danskar kvinnur sær stuðul, umsorgan og tryggleika, áðrenn tær fara á føðistovuna at eiga, meðan aðrar kvinnur rætt og slætt ikki taka ímóti burðar- hjálp frá tí almenna, tí jarðarmøðurnar hava ov nógv at gera og skulu ofta ansa eftir fleiri barnsburðum í senn, men hetta er í løtuni eingin trupulleiki í Før- oyum, tí á føðideildini á Landssjúkrahúsinum eru altíð tvær jarðar- møður til taks, og Ann- ika Hoydal sigur, at tað er rættiliga sjáldan, at tað er brúk fyri fleiri: - Í Føroyum eru føði- deildirnar smáar, so vit hava sjálvandi ikki sama trupulleika, sum tey í løtuni dragast við í Dan- mark, har føðistovurnar eru ov stórar, og ov fáar jarðarmøður eru til ar- beiðis. Tá ein kvinna eigur í Føroyum, er tað sera sjáldan, at hon noyðist at deila sína jarðarmóður við aðra barnakonu. Men hóast hetta, haldi eg, barna- konurnar saktans kundu sett okkum krøv, leggur Annika Hoydal afturat. Somuleiðis heldur Annika Hoydal, at pol- itikkararnir áttu at farið og gjørt eina kanning fyri at staðfesta, hvat er gott á føðideildunum í Føroyum, og hvat møg- uliga kann gerast betri: - Okkara stóri dreym- ur er at gera eina full- fíggjaða kanning fyri rætt og slætt at kanna, hvat barnakonur veru- liga ynskja sær og hava tørv á. Kanska áttu vit at farið út á aðrar føði- deildir uttanlands at kanna, hvussu tey gera sítt arbeiði fyri síðan at koma heim aftur við nýggjum íblástri og síðan gjørt eina skipan, ið riggar væl. Sum nú er, gissa vit at kalla í okkara arbeiði, hóast vit altíð royna at gera okkara besta, ber Annika Hoy- dal at enda fram. Annika Hoydal, jarðarmóðir: - Føroyskar barnakonur krevja ov lítið Tvær tvíburðafamiljur: Rasmus og Turið Magnussen og Louisa Fjallsbak og Julian Thomsen - Hava ikki tørv á betri burðarhjálp - Tvíburarnir hjá Turið og Rasmus eru ikki eineggjaðir, men líkjast. Genturnar viga ávikavíst 3050 og 2800 gramm og eru 49 og 48 cm til longdar - Beiggin og diddan hjá Louisu og Julian vigaðu 1665 og 2210 gramm. Hóast tvíburarnir eru føddir fimm vikur ov tíðliga, hava teir tað gott.