týsdagur 25. apríl 2006síða 11

Nr. 79 - 25. apríl 2006 11 Grætur Merkið flaggdagin? Mangar staðir grætur Merkið – hvønn einasta flaggdag Aftur í ár, skal ein stór­ ur partur av føroy­ingum flaggdagin ”standa model” til eina niðurgerðing. Merkið er merkið alra føroyinga. Mangar staðir standa fólk ár eftir ár spyrjandi. Hvussu ber tað til, at tey, ið fyri ein stóran part bera fram flaggdagsrøðu eru tjóð­veldisfólk ella loys­ ingarfólk? Hava  vit eina flaggdags mafiu, ið velur loysingarfólk, fyri ein stóran part, at halda røður flaggdagin? Ikki er heldur sørt, at flaggdagurin eisini verður nýttur av somu loys­ ingarfólkum at senda pílar eftir sambandsfólkum. Undirtónin er tann, at loys­ ingarfólk eiga Merkið.  Tað skal undra, um hendan grova manipulatión ið er farin fram flaggdagin, ikki eisini verður at hoyra fleiri staðir í ár. Tey sjálvútnevndu  ”reinu”, fara enn einaferð at royna at stjala Merkið, við at prísa egnum dygdum, m.a við at traðka á aðrar landsmenn. Nakrir sokallaðir ”stikk­ pillarar” verða helst send­ ir sambandsfólkum aftur í ár. Um bert ein lítil javn­ vág skal fáast i flagg­ dagshaldini, so er neyðugt, at sambandsfólk komandi 50 árini halda hvørja einastu flagsdagsrøðu her á landi. Flaggið er Merkið hjá øllum føroyingum. Ein kann ikki finna seg í, at mítt Merkið verður stolið av loysingarfólkum. Antin SKAL skeiva siðvenjan broytast – ella mugu vit Sambandsfólk skipa fyri Flaggdagshaldi –  fyri allar føroyingar.  Eg hvørki tími ella vil longur finna meg í loysingarsvassi sjálvan flaggdagin.   Vit mugu koma á eitt hægri støði. Tað hava nevniliga bæði føroyingar og Merkið uppiborið. MERKIÐ MÁ IKKI GRÁTA LONGUR. VIÐMERKINGAR løgtingsmaður Marjus Dam Øll norðurlendsku ítróttasambondini og olympisku nevndirnar uttan tey í Svøríki hava stuðlað føroysku umsóknini. DIF stuðlar føroysku umsóknini frá 1984, men ásannar samstundis, at galdandi reglurnar hjá IOC bert loyva sjálvstøðugum londum limaskap. ÍSF hevur við atliti til 1984- umsókina valt at vera uttanfyri DIF-samstarvið, eftirsum vit ynskja sjálvstøðugan lima­ skap. Grønlendska Ítrótta­ sambandið hevur onga vón um sjálvstøðugan lima­skap fyribils, og hevur tí valt at luttaka á danska OL-lands­ liðinum, har tað ber til. Trætumálið millum danir og grønlendingarnar snýr seg um luttøkutreytirnar, ið verða settar donskum og grønlendskum ítróttafólkum. Grønlendingar ynskja ser­ liga lagaligar treytir fyri síni ítróttafólk, meðan danir føra fram, at uttan mun til, um ítróttafólkini koma úr Danmark, Grønlandi ella fyri so vítt úr Føroyum, skulu tey uppfylla somu krøv. Tað er í hesum høpinum, at DIF samanber føroysk og grønlendsk ítróttafólk. Um føroyska ítróttarrørslen ger av, at vit skulu royna at fáa føroysk ítróttafólk á danska OL-landsliði, eru tey vælkomin sigur DIF. Men ÍSF hevur sagt, at føroysk ítróttarfólk einans koma at lut­taka sum føroyingar og fyri Føroyar. Alt annað kemur ikki uppá tal. Skrivið frá Rogge vísir ikki til 1984-umsóknina, men sigur bert, at við ver­ andi IOC-lóg og verandi ríkis­rættarligu støðu Føroya, kunnu Føroyar ikki upptakast sum sjálvstøðugir limir. Støðan hjá DIF er tann sama, sum hon altíð hevur verið. Teir stuðla 1984- um­sóknini, men geva før­oysk­um ítrótta­fólk­um møgu­leik­an at lut­taka á danska OL-liðnum, um ÍSF ynskir tað. Men tað hevur ÍSF onki ynski um, tí vit eru føroyingar undir egnum flaggi. Um Gibraltar vinnur rætt­ ar­málið, fáa Føroyar og Gibraltar sambært keldum í IOC sjálvstøðugan limaskap í IOC. Skrivið hjá Rogge broytir einki í so máta. Tað er bert ein staðfesting av verandi støðu. Báðir partarnir í rættar­ málinum, IOC og Gibraltar, krógva síni kort væl, og eru tí ikki áhugaðir at siga so nógv um gongdina í rættar­ málinum. ÍSF arbeiðir víðari við mál­ inum. Í løtuni verður roynt at fáa fund í lag við IOC. Vit ætla framhaldandi at vísa á, at okkara umsókn varð send inn, áðrenn reglurnar vórðu broyttar, og at hon tí eigur at verða viðgjørd sambært teimum reglum, ið vóru í gildi, tá umsóknin varð send inn. Svar til Jørgen Evald Solmunde: Takk fyri áhuga um limaskap ÍSF í IOC Heðin Mortensen Uttanlandsnevndin er samd um, at løgmaður hevur borið seg skeivt at í framløgu síni av Hoyvíkssáttmálanum Full semja er um, at tað er skeivt at samtykkja sáttmálan sum lóg, so sum løgmaður hevur skotið upp. Soleiðis sum fleiri okkara lýstu málið undir fyrstu við­ gerð fyri fimm mánaðum síðan, soleiðs vísir tað seg at hanga saman. Umsiting løgtingsins og ein røð av advokatum eru samd í sjónamiðum okk­ ara og mæla so avgjørt frá at samtykkja uppskot løg­ mans. Íslendingar eru av somu hugsan sum vit, og ís­lendska Altingið fer eisini at sam­tykkja sáttmálan sum uppskot til samtyktar. Hóast uttanlandsnevndin er samd um sjálvan leistin, og um framtíðarleistin fyri sáttmálager av hesum slag, so er hon ósamd í tilmæli sínum til løgtingið. Vit, sum eru í minni­lut­ anum, mæla tinginum til at samtykkja málið sam­svar­ andi sannføring okkara. Meirilutin er hinvegin hokn­aður undir trýstinum frá løg­manni, og móti síni sann­føring mælir hann løg­ tinginum til at samtykkja sáttmálan sum lóg. Teir fýra javnaðar- og fólka­floksmenninir í meiri­ lutanum skriva søgu. Teir viðganga enntá, at teir mæla tinginum til at samtykkja lógarfusk – við víðfevndum samfelags­skaði­ ligum avleiðingum fyri al­tjóðagerðina. Teir siga um tilmæli teirra til løgtingið: – ”at hesin háttur ikki er fram­tíðar leistur og ikki á nakran hátt skal skapa for­dømi fyri framtíðar sátt­ málagerðum av hesum slagi.” Sjálvt barnið í vøgguni spyr tá, hví í verðini eitt heilt løgting skal samtykkja nakað, sum ein heil nevnd er samd um, er skeivt. Svarið er, at løgmaður hevur hótt við at taka málið aftur, verður tað ikki samtykt eftir hansara høvdið. Hesir báðir heima­stýris­ flokkarnir mæla tí tinginum til at samtykkja eitt mistak hesa fyrstu ferðina, ein tílíkur sáttmáli verður gjørdur. Teir mæla løgtinginum til at virka móti betri vitandi, og at samtykkja eitt lógarkent misfostur hjá løgmanni, sum eftir teirra høvdið kortini ikki skal vera nakað fordømi frameftir. Vit í minnilutanum vilja ikki hava ruðulleika á økinum, og síggja ein beinleiðis vanda fyri samfelagið, um vit stíga skeivt í hesum fyrsta týdnnigarmikla stigi okkara út í altjóðagerðina. Samstundis sum vit nú hoyra advokatarnir tosa um lógarfusk í altjóðagerðini, undrast øll nú yvir ein løg­mann, sum trýstir eitt løg­ting frá at halda lóg og landa­skil. Tá stríðið í nevndini um mánaðarskiftið februar/mars var upp á tað hægsta gav formaður sambandsfloksins formanninum í uttan­lands­ nevndini sína treytaleysu til­ søgn, tá hann í Dimmalætting skrivaði: – “At taka formannin hjá okkum í Uttanlandsnevndini av ræði, er tað sama sum at taka Sambandsflokkin av ræði, og tað uttan haldgóðar grundgevingar, og tað verður ikki góðtikið – Formaður okkara í Utt­ an­landsnevndini ger eitt dygd­argott arbeiði, og vit stuðla honum fult í hans­ ara arbeiði í nevndini, og tað vilja vit eisini heita á okkara samgongulimir um at gera.” Vit í minnilutanum halda eisini, at formaðurin í nevndini hevur gjørt eitt gott arbeiði saman við okkum øðr­um. So fáa vit at síggja, um sambandsflokkurin verður tikin av ræði í fyrsta lagi, og um hann góðtekur tað í øðrum lagi. Hoknar sambands­flokk­ urin eisini, so kunna vit ikki siga annað enn: - “Hoknaðu í taratøðum, hetjurnar á Stiklastøðum.” Lógarfusk í altjóðagerðini løgtingslimur Hergeir Nielsen Ein føroysk familja, ið flytur uttanlands at búgva í 4 ár, har skatturin er lægri enn tann føroyski, skal tibakarvirkandi skattast í føroyum av síni inntøku uttanlands, um hon flytur heim aftur til føroyar 4 ár seinni. Skattalógin sigur : § 1. Fulla skattskyldu hevur: 1) Hvør persónur, ið hev­ ur bústað í Føroyum. 2) 1) 2) 25) Hvør persónur, sum innan 4 tey seinastu árini hevur havt bústað her í landinum, uttan so at hann prógvar, at hann er undir skyldu at gjalda inntøkuskatt uttanlands. Tað er tó ein treyt, at skattingin ikki fer fram eftir reglum, sum eru eyðsýnt lagaligari enn skattareglurnar í Føroyum. Landsstýrismaðurin í skatta­ málum avger, um inn­tøku­ skattingin uttanlands má metast sum eyðsýnt lagaligari enn eftir skattareglunum í Føroyum. Avgerðin, um skattingin uttanlands eyðsýnt kann metast sum lagaligari enn eftir skattareglunum í Føroyum, verður tikin út frá eini heildarmetan. Eisini hevur tað týdning fyri metingina, um ein veru­lig inntøkuskatting fer fram, um inntøkuskattingin sum meginregla fevnir um allar inntøkur, uttan mun til hvaðani tær stava, og um inntøkuskattingin fer fram eftir reglunum galdandi fyri persónar búsitandi har. Fylgirnar av hesu paragraf eru : Ein føroyska familja ið flyt­ur til eitt land har skattaprocentið er 20 %, og flytur heim aftur til føroyar 4 ár seinni, fær 30 % føroyskan tilbakar­ virkandi 4 ár aftur í tíðina fyri tey árini tey vóru uttan­ lands. Henda paragraf í skattalógini hindrar føroyingum at flyta til onnur lond at búgva, har skatta prosentið er lægri enn í føroyum. Lønarlagið ið einum landi er altíð tengt til skattatrýstið í landinum. Hetta er eitt stavnsband. Tað er einki annað land ið bindur sínar íbúgvar frá at gerast alheimsborgarir sum Føroyar. Broytið tí § 1. í skattalógini soleiðis. § 1. Fulla skattskyldu hevur: 1) Hvør persónur, ið hevur bústað í Føroyum. 2) Kapital inntøkur frá føroyskum virkjum og rentur skattast í føroyum. 3. Føroingur ið býr uttan­ lands og skattast har og hevur familjuna í føroyum skattast har han býr Viðmerkingar. Ein føroyingur skattast har hann býr. Um dupultskatta avtala er gjørd millum Før­ oyar og viðkomandi land er dupultskatta avtalan gald­ andi. Niðurstøða: Um ein ynskir at arbeið í altjóða umhvørvi skal man ikki búseta seg í Før­ oyum. Visión 2015 er deyadømd um ikki føroyingar á landi ikki fáa somu treytir at arbeiða í altjóða umhvørvi sum onnur. Uppskot til broytan av § 1 í føroysku skattalógini Martin Pauli Jacobsen