mikudagur 10. mai 2006síða 16

16 Nr. 90 - 10. mai 2006 UTTAN ÚR HEIMI Stutt sagt Norska fiskivinnan hev­ur notið gott av fugla­krím­inum, tí í nógvum lond­um aftra fólk seg við at eta flogfenað so sum høsn­arungar. Eitt nú eta fransmenn 40 prosent færri høsnarungar nú enn fyri bara nøkrum mánaðum síðani, og í summ um pørtum av Italia er nýtslan minkað heili 70 prosent. Nógvir fransmenn og italiumenn vilja hava fisk ístaðin fyri, og tað kemur norsku fiskivinnuni væl við, skrivar Aftenposten. Rolf Domstein, sum er formaður í fiskaútflutningsnevndini, sigur við blaðið, at fýra teir fyrstu mánaðarnar í ár hevur Noreg útflutt 10 prosent meiri fiskavørur enn í sama tíðarskeiði í fjør. Rolf Domstein sigur, at teir nýggju keypararnir leggja stóran dent á góðskuna, og at teir eru til reiðar at rinda fyri góðskuna. Teir vilja eisini heldur hava feskan fisk enn frystan, sigur hann. Suðurkoreanska stjórnin hevur gjørt av at taka ein triðing av sínum her­ monnum úr Irak, og aftur­ tøkan byrjaði í gjár. Suðurkorea hevur 3.200 hermenn í Irak og er sostatt tað landið, sum hevur havt triðflestar hermenn har aftan á USA og Bretland. Men 1.000 teirra skulu hað­­ani innan árslok, og teir fyrstu 40 fóru í gjár. Teir suðurkoreonsku her­ menn­­inir hava havt støð har norðuri í Irak, har teir m. a. hava havt ábyrgdina av at tryggja frið í býnum Ibril. Tað var eftir trýsti frá pol­itikarum og fólki yvir­ høvur, at stjórnin í Seoul gjørdi av at fara undir aft­ur­tøkuna. Nógvir suð­ ur­koreanar vilja hava her­ menninar heimaftur, tí teir halda viðurskiftini í Irak vera alt ov ótrygg, skrivar AP úr Seoul. Norski njósnarin Arne Tre­holt fekk ikki rættvísa viðgerð, tá hann í 1985 varð dømd ur fyri at hava njósnast fyri Sovjetsamveldið. Tað sigur verji hansara, Harald Stabell. Hann vísir á, at tríggir av dómarunum í rættinum høvdu tilknýti til tann borgarliga flokkin Høgra, og at tað tískil var ein dómstólur við borgarligum grundhugsjónum, sum dømd i Treholt. Ein av dóm­­arunum hevði verið stór­­tingslimur fyri Høgra, og tveir aðrir høvdu til­ knýti til flokkin, og tað held­ur Harald Stabell vera í stríð við grein seks í evr­ ope­iska mannarættinda­ sátt­ málanum, sum tryggjar øll­um rætt til at fáa síni við­urskifti viðgjørd í einum óheft­um og ópartískum dómstóli. Verjin vísir í hesum sam­bandi á eitt svenskt rætt­armál, har ein dømd ­ ur kærdi úrskurðin, tí nakr­ir av dómarunum høvdu havt tilknýti til so­si­­­aldemokratarnar. Mað­­urin fekk viðhald í evr­opeiska mannarættinda­ dómstólinum. Harald Stabell vil tí hava dómsvaldið at taka málið ímóti Arna Treholt uppaftur. Tað hevur hann roynt tvær ferðir fyrr, men básðar ferðirnar hevur hægstirættur havnað kravi hansara. Ein maður í West Palm Beach í USA hevur fingið 8.000 krónur í endurgjaldi, tí ein pytonslanga drap hund hansara. Tann 3,3 metrar langa slang­an var sloppin úr búri sínum, og tá hon fekk eyga á ein mann og ein hund uttanfyri, legði hon á hundin og beit hann í høvdið. Maðurin royndi at sláa slanguna við einum golfstavi, men uttan úrslit. Tað eydnaðist kortini hund­ in­um at sleppa til rýmingar, men dagin eftir varð hann funnin deyður. Hundaeigarin stevndi myndugleikunum í Flor­ ida. Teir vildu vera við, at hundurin kundi vera deyð­ ur, tí at eigarin hevði rakt hann við golfstavinum, men tað helt dómarin ikki og álegði statinum at rinda manninum 8.000 krónur í endurgjaldi. Fekk endurgjald fyri hund Dómurin var partískur Fara úr Irak Fuglakrímið gagnar fiskaprísinum Fólk vilja hava fisk heldur enn høsnarungar Skal Italia fáa nýggjan forseta, skulu tveir triðingar av Senat­ inum atkvøða fyri, men Berlusconi vil ikki styðja valevnið hjá stjórnini Italia Árni Joensen fartekst@mail.dk 18. mai fer tann 85 ára gamli Carlo Ciampi frá sum italskur forseti, men tað kann fara at taka sína tíð at finna hansara eftirmann. Ikki tí at einki uppskot er, men heldur tí at politikararnir kunnu ikki semjast um, hvønn teir skulu velja. Meirilutasamgongan hjá Romano Prodi hevur skot­ið upp at velja vinstra­demo­ kratin Massimo d’Alema til forseta, meðan tann borg­arligi minnilutin vil hava fyrrverandi politiska ráðgevan Gianni Letta í embætið. Sum eina neyð­ loysn hevur Prodi skotið upp at velja tann 80 ára gamla senatorin Giorgio Napolitano, men hann er fyrrverandi komm unistur, og tí vil tann høgrasinnaði Liga Nord- flokkurin ikki hoyra talan um, at hann verður forseti. Italska stýrisskipanin sigur, at forsetin skal fáa minst tveir triðingar av atkvøðunum í Senatinum, har meirilutin hjá Romano Prodi hevur 159 umboð og minnilutin hjá fráfarandi forsætisráðharranum, Silvio Berlusconi, 156. Sambært italskum fjøl­ miðlum hevur Berlusconi so ilt við at viðurkenna ósig­urin á valinum herfyri, at hann er til reiðar at leggja meirilutanum allar meinbogar í vegin. Í so máta kann hann forða øll­ um, tí í fyrra lagi verður eingin forseti valdur, uttan at hansara flokkar atkvøða fyri, og í øðrum lagi kann Romano Prodi ikki skipa stjórn, fyr enn forsetin er valdur. Tí stýrisskipanin sig­ ur, at tað er forsetin, sum skal biðja meirilutaleiðaran skipa stjórn. So hóast Berlusconi tapti valið, hevur hann framvegis buktina og báðar endarnar. Longu beint eftir valið segði hann, at hann ætlaði sær ikki at rudd a nakra gøtu fyri sín eftirmann, og tað hevur hann eisini víst síðani, skriv­ar AP. Summ ir italskir fjølmiðlar halda, at hann í veruleikanum roynir at skipa so fyri, at hann sjálvur skal taka við sum forseti. Ísurin hvørvur, og um stutta tíð fara fleiri bygdir at skola út. Veðurlag Árni Joensen: fartekst@mail.dk Veðurlagsbroytingarnar eru av álvara farnar at gera vart við í fleiri inuittabygdum í Alaska, skrivar blaðið Anc­ horage Daily News. Fyrr vardi havísurin bygd­irnar, men nú er ísurin minkaður, og tað ger, at brimið skolar longri og longri niðan í bygdirnar. Nógva­staðni er støðan so álvarssom, at vandi er fyri, at hús, skúlar og flogvallir fara at skola út, skrivar blaðið. Tey seinastu árini hava amerikonsku myndug­leik­ arnir tosað um at flyta tær bygdirnar, sum eru ringast fyri, men tað hevði kostað fleiri hundrað milliónir doll­ arar, og tí er tann ætlanin slept. Ístaðin fyri arbeiða myndugleikarnir við einari ætlan um at gera nýggjan veg til bygdirnar, so fólk kunnu sleppa til rýmingar, um illa vil til, skrivar Anchorage Daily News. Veðurlagsbroytingar hótta fleiri bygdir í Alaska Misnøgdur Berlusconi forðar forsetavali Silvio Berlusconi sigst vera so vónsvikin av ósigrinum herfyri, at hann forðar bæði forsetavali og stjórnarskipan