fríggjadagur 19. mai 2006síða 15

16 Nr. 96 - 19.-21. mai 2006 - Eftir hava tosað við ein hóp av ES pol­i­tikarum og em­bæt­isfólki, eri eg púra vísur í, at verða vit limir í ES, fer fisk­i­skapurin undir Før­oyum niður í helvt, sigur Jørgen Niclasen, formaður Fólkafloksins á Løgtingi, sum eisini hevur verið landsstýrismaður í fiskivinnumálum Føroyar og ES Áki Bertholdsen aki@bertholdsen - Eg eri púra vísur í, at verða Føroyar limur í ES, fer okkara fiskiskapur niður í helvt. Jørgen Nicla­sen, sum hevur ver­ið lands­stýris­mað­ ur í fiskivinnumálum og sum nú er formaður Fólk­a­ floksins á Løgtingi, sigur, at sum støðan er nú, kann føroyskur limaskapur í ES als ikki koma upp á tal. - Eg ikki so frægt sum orki at tosa um føroyskan limaskap, sum støðan er nú, staðfestir hann. Annars eru tað kreftir í samgonguni, sum hava bor­ið ES limaskap upp á tal, helst er tað sambandsflokkurin, sum hevur borið upp á mál, at vit eiga at taka upp samráðingar við ES um møguleikarnar og treyt­ir­nar fyri limaskapi, ella einum tættari tilknýti til fel­ags­ skapin. - Men sum støðan er nú, kann føroyskur limaskapur als ikki koma upp á tal, sigur Jørgen Niclasen. Forkoma okkum fiskiríkidøminum Tá ið formaður Fólk­a­ floks­ins og fyrrver­andi lands­stýrismaðurin lands­ stýrismaður í fisk­i­vinn­u­ mál­um, er komin til hesa niðurstøðu, hugsar hann fyrst og fremst um fisk­i­ vinnuríkidømið hjá før­oy­ ing­um. - Fiskivinnupolitikkurin hjá ES londunum, verður miðstýrdur úr Brüssel og tað tað er als ongin undirtøka fyri at geva teimum ymsu ES londunum heimildin til at umsita teirra egna fisk­i­ vinnuríkidømi. - Í ES trúgva tey upp á eina kvotaskipan og eg eri púra sannførdur um, at verða Føroyar limaðar inn í ES, fáa vit eisini eina kvotaskipan og so fer okk­ ara fiskivinna niður í helvt. Hann sigur, at úrslitið av kvotuskipanini hjá ES er, at fiskiskapurin er farin nið­ur í helvt, men úrslitið av okkara fiskidagaskipan er, at vit fiska áleið tað sama nú, sum vit altíð hava gjørt. Jørgen Niclasen hevur her­fyri verið í Brüssel, har hann hevur greitt fisk­ i­vinnunevndini frá okkara fiskidagaskipan. Men tað er verri enn so einastu ferð, hann hevur havt høvi at hitta politikarar og embætisfólk í ES, tí hann hev­ur ferðast nógv í Evropa, bæði sum landsstýrismaður í Fiskivinnumálum og síð­ ani fyri at greiða frá um okkara fiskidagfaskipan. - Eg havi sæð, hvørja lagnu tey gomlu fisk­i­vinn­u­ sam­feløgini í ES hava fing­ ið. Fyri at siga tað, sum tað er, eru tey sorlað sundur og í størsta inntøkugevandi vinnan í fiskivinnuni í ES er upphøgging av skipum og tað er hugstoytt. Í Pet­ er­head lógu ein ørgrynna av skipum fyrr í tíðini, nú kunnu tey næstan teljast á hondunum. Jørgen Niclasen sigur, at orsøkin til tað er, at ES- politikarar úr øll­um teim­­ um londunum, sum lítla og onga fiskivinnu hava, tvíhalda um, at fiski­vinn­u­ politikkurin skal vera eins í øllum ES og at ongi und­ antøk skulu gerast. - Teir góðtaka sostatt ikki, at undantøk verða gjørd fyri at ganga serligum á­hug­ amálum hjá teimum ein­ støku londunum, á møti. - Og teir eru altso iva­leysa sterk­ir til, at hetta verður ikki broytt, tað vísa allar sam­røður eg havi havt við ES-myndugleikar í ymsum høpum hesi seinastu árini. - Men ein av teimum heilt stóru trupulleikunum í hesum sambandi er, at poli­tikarar kring um í Evropa í alt ov stóran mun lata seg stýra av um­hvørv­ isfelagsskapum, sum hugsa meiri um fiskin sum eitt dýr, ið skal varðveitast, enn tey hugsa um fiskin sum eina vinnu. - Tað er heilt týðiligt, at fiskivinnupolitikkurin hjá ES verður stýrdur av øll­ um teimum mongu at­kvøð­ u­num, sum taka und­ir við teimum ymsu u­mhvørvisfe lagsskapunum. Jørgen Niclasen sigur, at Bretland, sum eisini hevur eina munandi fisk­i­vinnu, hava roynt av øll­um alvi at um­skipa fiski­vinn­u­pol­i­­tikk­ in, so at hvørt einstakt land fær ræðið á sínum egna fiskivinnupolitikki. - Men har er ES veldið ikki til at vika og so leingi tað er støðan, kunnu før­ oy-ingar ikki so frægt sum hugsa um ein ES limaskap, tí fiskivinna er okkara høv­ uðs­vinna, sum vit skulu liva av, staðfestir formaður Fólkafloksins á Løgtingi. Fara við oljupengunum Men tað er ikki bara fisk­i­ vinnupolitkkurin, sum fær for­mann Fólkafloksins á tingi at ivast í ES- limaskapi. Tað er eisini olju­pol­i­tikk­ urin hjá ES, sum ræðir. - ES krevur eisini at oljuríkidømið í ES, skal umsitast úr Brüssel. Sam­ stundis betalir hvørt lima­ land eitt limagjald til ES- kassan og tað er ásett alt eftir, hvussu stórar landsins inntøkur eru. Fáa vit nógv­ ar oljuinntøkur, koma vit eisini at betala nógv til ES- kassan. Niðurstøðan hjá Jørgeni Niclasen er sostatt, at verða Føroyar limur í ES, fáa vit eina kvotuskipan, har fisk­i­ vinnan fer niður í helvt og har okkara heimasjógvur fer at liggja opin fyri skip­ um úr ES londum og at okkara oljuinntøkur fara at streyma niður til Brüssel. - Hugsa vit um at natt­ úru­tilfeingið, er tað kanska bara tey lond, sum hava nógvan landbúnað, ið hava ein fyrimun av ES tí tey fáa so nógvan studning – men so er tað sjálvandi eisini ein spurningur, hvussu gott tað er í longdini. Tí tekur hann avgjørt ikki undir við teimum kreftum í Sambandsflokkinum, sum hava róð framundir, at vit skulu søkja um limaskap í ES og sum samstundis hava koyrt EFTA í 4. deild. EFTA og tey fýra frælsini Tað einasta, sum kann fáa formannin í Fólkaflokkinum at skifta meining, er, at nátt­ ur­u­tilfeingið verður lagt und­ ir tey ymsu limalondini at umsita. Tí er hann eisini sann­ førdur um, at kósin, sum sam­gongan hevur sett, at søkja um Limaskap í EFTA, er tann rætta leiðin. - Hvat handli viðvíkur, hava vit hampiliga góða av­­talu við ES so fyri Fólk­ aflokkin er ongin ivi um, at vit skulu verða limir í EFTA. - Men vit eru eisini sann­ førd um, at vit eiga at taka sam­ráðingar upp við ES um at fáa tey fýra frælsini, sum er fríur flutningur av kapitali, vørum, tænastur og arbeiðsmegi. Hetta eru frælsi, ið nøkur lond hava fingið í ES, eitt nú Ísland, Noreg og Sveis, so tað eigur tað eisini at bera til hjá okkum at fáa tey. - Og eg haldi eisini, at tað er rættiliga umráðandi, at vit fáa tey fýra fræls­ini, tí so eru bara studn­ing­ar­nir eftir, um­­framt fisk­i­vinnupoli­tikk­ in, oljupolitikkin og lima­ gjald til ES, so tað er ongin orsøk hjá okkum at fara longur enn tað. Jørgen Niclasen sigur, at summi siga, at vit skulu hava limaskap í EFTA fyri at fáa fríari atgongd til ES. - Tað er ein misskiljing, tí vit skulu hava limaskap í EFTA fyri at lata restina av heiminum upp fyri okk­ um, staðfestir hann, tí tað verður ein avtala við ES um tey fýra frælsini, sum skal geva okkum betri atgongd til ES. Eg orki ikki tankan um føroyskan limaskap í ES Fyri okkum, sum liva av fiskivinnu og hava vónir um eina oljuvinnu, kann tað ikki koma upp á tal at tosa um limaskap í ES, sigur Jørgen Niclasen, sum hevur havt nógv samband við ES- myndugleikar Ikki loyvt at draga lunda í ár Lundin er so illa fyri, at Náttúrugripasa­vn­ið fer ikki at geva loyvi at draga lunda í ár. Tey seinnu árini hevur á­hugin fyri at draga lunda ikki verið serliga stórur, men kortini eru um­leið 1.000 lundar drignir á hvørjum ári, tað mesta í Sandoynni og í Mykinesi. Harumframt hava sumbingar drigið lundapisur í stakkunum vest­anfyri, tá pisurnar eru um at vera floygd­ ar. Men nú er lundin so illa fyri, at tað verður ikki loyvt at draga í ár, og tað er galdandi fyri bæði búfuglin og pisuna og allar veiðihættir, sigur Náttúrugripasavnið. Savnið vísir á, at lund­ in, sum verður drig­in, er búfuglur, sum júst hev­ur vorpið, og tað verð­ur ikki hildið vera góð veiðimentan at veiða búfugl í verp­ing­ ar­tíðini. -fartekst Da Vinci Code kortini til Føroya Hóast Havnar Bio ikki sýnir filmin, tykist møg­u­leiki nú vera fyri, at føroyskir Bio-hygg­ jar kunnu hyggja at um­strídda filminum í Norð­uelandahúsinum Tað er Herluf Sørensen í Havn, sum saman við øðrum nú hevur tikið stig til, at umstríddi film­ur­in kortini kann sýnast í Føroyum, visti Sjón­varpið at siga í gjár­ kvøldi Sum skilst, so er játtan fing­in frá Nordisk Film fyri, at filmurin kann sýn­ast í Føroyum, og ein bio-framvísari skal leig­ ast til endamálið. Enn eru tó onkrir formligir trup­ulleikar eftir, men tað rokna stigtakararnir við, at fáa í rættlag. -mørk Felagið Føroysk Verk­ætl­ an­ar Leiðsla fær nú egna heimasíðu. Føroysk Verkætlanar Leiðsla, stytt FVL, varð stovn­að fyri einum ári síð­ani og hevur nú havt að­al­fund. Á aðalfundinum Súni Christ­iansen úr nevndini, og í hansara stað kom Reg­in Hammer. Nevndin hev­ur skipað seg við Árna Jakobsen sum formanni, Reg­in Hammer er næst­ formaður, Kári Dal-Christ­ i­ansen skrivari, Regin W. Dalsgaard kassameistari, og fimti nevndarlimurin er Sigurð Lamhauge. Føroysk Verkætlanar Leiðsla hevur umleið 50 limir, og felagið arbeiðir nú við at fáa sær egna heima­síðu, sum verður løgd út í næstum. -fartekst FVL havt aðalfund