mánadagur 22. mai 2006síða 14

14 Nr. 97 - 22. mai 2006 Tað, sum skuldi gerast ársins stóra, danska bók­a­nýggjheit, sær nú meir at kalla út sum ein sam­ an­sokk­in ballón. Ummælararnir ­geva næst­an allir sum ein nýggju bókini hjá Peter Høeg av grov­ fílini Bókaútgáva Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Heili tíggju ár komu at ganga, áðrenn kendi danski rit­høv­und­urin Peter Høeg aftur lat hoyra frá sær. Og ikki minst av teirri orsøk, hava væntaninar til hansara nýggju bók, Den stille Pige, sum kom út fríggjadagin, verið ovurhonds stórar. Tess snópisligari er kenslan nú í kjalarvørrinum á fyrstu um­mælunum í teimum stóru donsku ávísunum. Keðsemi á høgum støði Rætt skal vera rætt. Á B. T, sum hevði sníkt seg til at ummæla bókina fleiri dag­ar, áðrenn hon kom út, fekk Den stille pige fimm av seks stjørnum. Og inn í­mill­um eru eisini glottar at hóma í onkrum av hinum ummælunum. Men hyggja vit at teimum sum heild, slepst ikki undan, at nýggja skaldsliga útspælið hjá Høeg er eitt stórt vónbrot. Á Weekendavísini legg­ur Lars Bukdahl sum van­ligt ikki fingrarnar í­mill­um. Aldrin fyrr hevur hann sæð nakað líknandi for­ vrøvl­ að, excentriskt og grovt útspekulerað kitsj. Á Pol­itiken var Bjørn Bredal um at sovna og harmast, tá hann raknar við aftur, um at talentið hjá Høeg fer til spillis í einum prædikusavni í skaldsøguhami. “Geispandi gjøgnumhugsað”, er nið­ur­ støð­an hjá Bredal, meðan hann, sum fleiri av hinum um­mælararnum, staðfestir, at bókin tíverri ikki megnar at skapa samband við les­ar­ an. Hesum tekur John C. Jørg­ensen á Ekstra Bladet und­ir við, men viðgongur, at hann keddi seg á høgum støði. Sum lívsfilosofi er bók­in áhugaverd, men sum skaldsøga virkar hon ikki, sambært Jørgensen. Ummælarin á Information, Mar­i­anne Ping Huang, royn­ ir sítt besta at finna okkurt gott at siga, men heldur ikki hjá henni finnur bókin nakra náði, tá av tornar. Den stille pige er ein endurtøka av Kvind­en og aben, sum eft­ir hennara tykki er tann ván­a­ ligasta av skaldsøgunum hjá Peter Høeg. Á Berlingske Tidende fer Jens Andersen so langt sum at siga, at við Den stille pige tykist Høeg at hava avskrivað seg sjálvan sum listamann Eitt sindur mildari við­ferð fær bókin frá Jakob Levinsen á Jyl­lands-Posten, sum hóast hann heldur bókina vera irr­i­ ter­andi og ikki til at halda út í løt­um, kortini samanumtikið ikki vildi verið hana fyri utt­ an. Mytan selur Hóast ummælið hjá Jens And­ er­sen kanska er tað hvassasta av teimum øllum, ger hann sær tann ómak at hugleiða eitt sindur um, hvat tíggju ára skaldslig tøgn ger við rit­ verkið hjá einum høvunda. Sambært Andersen fær Den stille pige í øllum førum ikki fjalt út yvir ein rithøvund, sum listarliga hevur rent á land í sínum innara heimi og ikki longur tykist megna at fortelja eina søgu á skrift. Tað kann undra, at And­ er­sen ikki samstundis nýtir høvið at gruna yvir, hvat alt rumblið kring hesa útgávuna møguliga hevur gjørt við um­mælini av henni. Onkur vil verða við, at tað hevur fingið ummælarar at kenna seg so kroystar at hálova bók­ ini, at teir kolldøma hana fyri at prógva, at teir nettup ikki kenna seg kroystar. Hvussu er og ikki, kann Høeg ugga seg við, at bókin nokk fer at selja væl kortini - Tað er mytan Høeg, sum fær fólk at keypa bókina. Tey keypa hana ikki, tí tey hava lisið ummælini, vóru Buk­ dahl og Andersen samdir um í práti við Politiken herfyri. Høeg fær av grovfílini »Keðsemi á høgum støði« og »Útspekulerað kitsj« eru nøkur av skoðsmálunum, ið ummælarar geva nýggju skaldsøguni hjá Peter Høeg, Den stille pige