týsdagur 12. desember 2000síða 5

Nr. 239 - 12. desember 2000 9 gult cyan magenta svart 8 Nr. 239 - 12. desember 2000 gult cyan magenta svart Vikuskifti› hevur veri› stak fri›aligt, ver›ur sagt av politi- stø›unum kring landi›. Fólk, sum hava veri› í jólaveitsl- um, fer›ast vi› bussi aftur og fram LØGREGLU- FRÁGREI›ING Edvard Joensen Hóast nógv fólk hevur vri› á fer› um vikuskifti›, hevur ta› veri› stak fri›aligt kring landi›, siga politifrágrei›ingarnar hjá ymsu stø›unum. Fólk n‡ta skil og fara ikki vi› bili, tá tey ætla sær í veitslu. Av politistø›ini í Runa- vík ver›ur sagt, at at hóast løgreglumenninir, sum hava veri› á vakt um viku- skifti›, hava kanna› rætti- liga nógvar bilar, hava fólk ikki koyrt ávirka›. Vi › trimum undantøkum kort- ini. Fríggjakvøldi› var› ein bilførari tikin fyri at koyra ávirka›ur, og ein annar fall fyri sama mistakinum sunnumorgunin. Annars var› ein ma›ur tikin seinnapartin leygar- dagin, eftir at hann var r‡mdur frá einum lítlum fer›sluóhappi í Saltangará. Ma›urin var rættiliga ávirka›ur, og fær eina heilsu frá fútanum fyri ta›. Nógv fólk hevur fer›ast til og frá jólaveitslum hesi vikuskiftini, sum farin eru, sigur løgreglan í Runavík. Bæ›i í Eysturoynni og eysturoyingar, sum eitt nú eru farnir til Havnar at ballast. Men fólk eru so miki› skilagó›, at tey fer›ast kollektivt. Og ta› er avgjørt ein fyrimunur fyri trygdina. Sama er galdandi a›rasta›ni. Eitt nú i Vágum hava fleiri tiltøk veri› seinastu tvær vikurnar. Og eisini har koyra náttbussar, sum fólk brúka dúgliga. Annars hava náttbuss- arnir í Vágum koyrt í fleiri ár, og undirtøkan er gó›, frættist vestaneftir. Ta› eru bussarnir á Giljanesi, sum koyra náttarkoyringina har vesturi. Einasta, sum komi› erat standa í frágrei›ingini, sig- ur vakthavandi, er at onkur helst hevur veri› eitt sindur svangur um vikuskifti› og hjálpt onkrum fiskatræi av vi› nakrar ræstar greipur. Úr Su›uroynni ver›ur sagt, at har hendi hvørki eitt ella anna›, og eisini í Nor›oyggjum var sera fri›- arligt, ver›ur sagt av politi- stø›ini í Klaksvík. Okkurt pinkalíti› fer›sluóhapp, har onkur smávegis bugla stó›st av, er ta›, løgreglan í Klaksvík hevur at skriva um. Og so var onkur lítil ósemja mill- um mann og konu. Í Havn var eisini rættiliga nógv fólk úti um vikuskift- i›, og ikki øll vunnu hús uppaftur. Átta mans hava sovi› á politistø›ini um vikuskifti›. Leygarnáttina tók løg- reglan ein ávirka›an bilfør- ara, og sunnunáttina endur- tók søgan seg, tó vi› ø›rum leikara. Annars var okkurt her- verk framt, sigur vakt- havandi á politistø›ini í Havn. Millum anna› vór›u rútar brotnir í bygninginum hjá trolvirkinum Vónini í Álakeri. Men sum heild var vikuskifti› stak fri›aligt, ver›ur sagt úr øllum land- inum. Fólk n‡ta skil Løgreglan ger nógvar fer›slukanningar í hesum døgum Savnsmynd Farmadeildin hjá Strand- faraskipum Landsins b‡›ur sær til at samskipa flutn- ingin av flogfrakt millum flogvøllin og farstø›ina í Havn. Sum er, eru fleiri flutn- ingsfeløg, sum átaka sær at flyta flogfrakt av flogvøll- inum beinlei›is út til kundan. Ta› fer fram á tann hátt, at feløgini koma hvørt vi› sínum bili út á flogvøllin, tá flogfari› lendir, og fara sí›- an avsta› aftur hvørt vi› sínum parti av farminum. Hetta hevur ávísa tro›k- an vi› sær. Bæ›i á flogvøll- inum og ikki minst í bí›i- rø›ini vi› ferjulegurnar í Vestmanna og á Oyrar- gjógv. Strandfer›slan hevur farmastø› á flogvøllinum og b‡›ur sær nú til at taka sær av at flyta allan flog- farmin til Havnar, har flutningsfeløgini sí›an kunnu taka í móti og flyta út til kundarnar. Ta› hevur fleiri fyrimun- ir vi› sær, heldur Heini á Borg, lei›ari á farmadeild- ini. Í fyrsta lagi slepst undan øllum bilunum á flogvøll- inum, og í ø›rum lagi lættir ta› munandi um tr‡sti› um Vestmannasund, um bara ein bilur kemur vi› øllum farminum og flytur hann á farstø›ina í Havn. Men enn er einki avgjørt í hesum máli. Arbeitt ver›- ur vi› tí, sigur Heini á Borg. Hetta er eitt tilbo›, Strandfer›slan er komin vi›, og samrá›ingar eru nú vi› flutningsfeløgini. Vónandi kemur ein loysn einafer› í januar, sigur Heini á Borg. ej Broyta mannagongdina Fakfeløgini vilja hava at vita, hvørjir flokkar á tingi› taka undir vi › einum uppskoti frá Vinnumálast‡rinum, sum tey siga, fer at skerja taka samrá›- ingarrættin frá feløgunum ARBEI‹S- MARKNA‹UR Áki Bertholdsen Fakfeløgini á føroyska arbei›smarkan›inum vilja nú hava at vita frá teimum politisku flokkunum, hvør er vinur og hvør er fígg- indini í sambandi vi› eitt suppskot, sum Vinnumála- st‡ri› hevur or›a› um, hvussu ósemjur á arbei›s- markna›inum skulu loysast framyvir. Sum ta› sæst í grein a›rasta›ni í bla›num, hava fakfeløgini sent Vinnu- málast‡rinum eina hvassa átalu og eina ávaring um, at ver›ur uppskoti› lagt fyri tingi›, sum ta› nú er or›a›, ver›a tiltøk sett í verk, sum fara at fáa álvarsligar av- lei›ingar. Men á fundi í Sjey- mannabólkinum hósdagin samdust feløgini eisini um at spyrja teir politisku flokkarnar, hvør teirra stø›a er í hesum máli. Feløgini halda, at ætla›a uppskoti› er so fakfelags- fíggindaligt, at tey undrast yvir, at ongin flokkur í samgonguni hevur tala› at. – Vit undrast eisini á, at Vinnumálast‡ri› saman vi› lønardeildini ikki vir›a samrá›ingarrættin hjá før- oysku fakfeløgunum, siga feløgini. Tey halda nevni- liga, at lønardeildin hevur havt eitt stórt or› at siga, tá i› uppskoti› var› or›a› og at ta› i helst er meiri enn tann eini flokkurin, sum Bjarni Djurholm er í, fólkaflokkurin, sum stend- ur aftanfyri hesa ætlanina. Ta›, sum ætlanin er at leggja fyri tingi›, er fyri ein part avskriftir úr donskum lógum, siga feløgini. Men hesar lógirnar eru settar í gildi› í Danmark eftir av- talur ímillum partarnar á danska arbei›smarkna›in- um – Vit fara sta›iliga at heita á politisku flokkarnar á tingi, um at vísa aftur hesari ódámligu roynd at leggja seg út í samrá›ing- arrætt okkara, siga fak- feløgini. Svar í vikuni Sjeymannabólkurinsigur, at fyri fakfeløgini hevur ta› t‡dning at fáa grei›u á hvørjir flokkar stu›la grundleggjandi rættindi hjá fakfeløgunum, og, hvørjir flokkar eru sinna›ir at seta til viks grundleggjandi demokratiska rættin hjá fakfeløgunum at samrá›ast um vi›urskiftini á føroyska arbei›smarkna›inum. Tey heita tí á hvønn ein- stakan flokk á tingi um skrivliga at bo›a feløgun- um frá, um teir taka undir vi› hesum n‡ggja upp- skotinum, sum Vinnumála- st‡ri› hevur or›a› um seming á arbei›smarkna›- inum, ella . Teir flokkar, sum taka undir vi› tí, ver›a eisini bidnir um at grundgeva fyri hesari stø›uni. – Fyri fakfeløgini, og ikki minst fyri limir okkara, hevur ta› t‡dning at fáa grei›u á, hvar politisku flokkarnir á tingi standa í hesum máli, sigur sjey- mannabólkurin. Sjeymannabólkurinsigur, at hann ætlar at kunngera fyri limunum í fakfeløg- unum, hvørja stø›u teir ymisku flokkarnir hava, og eisini um tann einstaki fólkavaldi politikarin er fyri at føra avskriva›ar danskar lógir í føroyskan arbei›s- rætt, og vi› hesum bein- lei›is leggja seg út í sam- rá›ingarræt okkara. Feløgini siga, at máli› hevur skund og tí vóna tey at frætta aftur frá flokk- unum í hesi vikuni. Fakfeløgini fara at seta tiltøkí í verk, sum fara at fáa álvarsligar avlei›ingar, um Bjarni Djurholm leggur eitt n‡tt upp- skot fyri tingi› um, hvussu ósemjur á arbei›smarkna›inum skulu loysast ARBEI‹S- MARKNA‹UR Áki Bertholdsen Fakfeløgini á føroyska arbei›smarkna›inum hava tiki› ta› sum eina rættiliga krígsavbjó›ing, at Vinnu- málast‡ri› nú hevur or›a› eitt uppskot, sum skal leggjast fyri tingi› um, hvussu ósemjur á arbei›s- markna›inum skulu loys- ast. Tey siga, at tey fara undir ongum umstø›um at gó›- taka, at uppskoti› ver›ur lagt fyri tingi›, solei›is sum ta› nú er or›a›. Sjeymannabólkurin, sum umbo›ar at kalla allan tann føroyska arbei›smarkn- a›in, hev›i fund um máli› hósdagin. Og har samtykti tey at vísa uppskotinum aftur vi› rættiliga avgjørdum or›ing- um. Aftaná fundin siga tey, at tey meta uppskoti› so mik- i› álvarsligrt, at ver›ur ta› lagt fyri tingi›, fara tey at seta tiltøk í verk, sum fara at fáa rættilgia álvarasligar avlei›ingar, bæ›i fyri pri- vata og fyri almenna ar- bei›smarkna›in. Missa samrá›ingarrættin Ta› eru serliga ávísir partar í uppskotinum, sum fakfe- løgini halda ganga teimum so nær, at ta› kann ikki gó›takast. – Hetta er eitt uppskot, sum fer at taka samrá›- ingarrættin frá fakfeløgun- um og ta› ver›ur undir ongum umstø›um gó›tiki›. Tey siga, at eitt nú fær semingsma›urin at kalla óavmarka›ar heimildir til at útseta arbei›sste›gir. Tey siga, at eftir samrá› vi› partarnar skal semingsma›- urin áseta freistina fyri, nær partarnir í eini trætu skulu hava svara› einum sem- ingsuppskoti. – Sostatt kunnu vit koma í ta› stø›u, at vit kunnu ikki fara í verkfall fyrrenn eitt hálvt ár, ella kanska longri, aftaná at semings- ma›urin hevur lagt sem- ingsuppskot fram, alt eftir, hvussu langa freist hann setir. Tey siga, at semingsma›- urin fær eisini tilvidarliga heimild til at útseta verkfall um ein arbei›sste›gur, eftir hansara tykki, hev›i havt ví›tóknar avlei›ingar fyri samfelagi›, ella avger›andi óhepnar avlei›ingar fyri royndirnar at enda strí›i› uttan at fara í arbei›sste›g. Feløgini vísa eisini á, at eftir n‡ggja uppskotinum, ver›ur ta› eisini at kalla ógjørligt hjá fakfeløgunum at fella eitt semingsupp- skot. Sum er, ver›ur lagnan hjá einum semingsuppskoti› avgjørt vi› vanligum meiri- luta. Men eftir n‡ggja uppskotinum, skulu minst 75% av teimum, sum hava atkvø›urætt, taka lut í atkvø›ugrei›sluni. Og av teimum skulu so yvir 50% ver›a ímóti einum sem- ingsuppskoti, fyri at fella ta›. Provokatión Sjeymannabólkurin sigur, at hetta er ein provokatión ímóti fakfeløgunum, sum tey har›liga mótmæla. Tey halda eisini, at hetta vísir eina slíka vanvir›ing ímóti feløgunum, at ta› má átalast har›liga. Tey siga, at hetta er ein roynd at seta danskar reglar í gildi í Føroyum. Tey sipa til reglarnar í lógunum um høvu›savtalu, um arbei›srætt og um sem- ing. Men tey leggja dent á, at í Danmark samtykti Fólk- tingi› hesar tríggjar lógir- nar, eftir at partarnir á arbei›smarkna›inum vóru samdir um, at tær skuldu setast í verk. – Men slíka vir›ing vísir Vinnumálast‡ri› ikki fyri pørtunum á arbei›smarkn- a›inum í Føroyum, tí her er ta› ætlanin at fáa Løgtingi› einvíst at seta hesar reglar í gildi›, uttan at spyrja partarnar á arbei›smarkn- a›inum. Fer at fáa álvarsligar avlei›ingar -Ta›, sum Vinnumálast‡ri› nú ætlar, fer at taka grundarlagi › undan fakfeløgunum og ta› ver›ur undir ongum umstø›um gó›tiki›, sigur Sjeymannabólkurin, sum umbo›ar at kalla allan tann føroyska arbei›smarkna›in Vilja hava svar í hesi vikuni Tey føroysku fakfeløgini vilja nú hava at vita, hvør eru vinur og hvør er fíggindi.Og heitt ver›ur á flokkarnir um at svara í hesi vikuni, tí máli› hevur skund