mánadagur 19. juni 2006síða 20

Nr. 113 - 15. juni 2006 útland Stutt sagt Ein fiskimaður í Finn­mørk­ ini í Norðurnoregi gjørd­ ist ikki sørt skakkur, tá hann um vikuskiftið fór at hyggja at einum laksagarni, sum hann hevði standandi. Tað vísti seg, at hann hevði fingið fong og ivaleyst tann størsta fongin nakrantíð, men tá hann fór at kanna garnið, sá hann, at ein deyð­ ur hvalur hekk í tí. Løgreglan í Finnmørkini sigur við Aftenposten, at hvalurin var ímillum sjey og níggju metrar langur, men einki verður sagt um, hvat fyri hvalur hetta var. Løgreglan sigur, at hval­ur­ in var ikki deyður av at vera komin í garnið, men at hann var komin rekandi í tað. Sjóverjan hevur nú togað tann deyða hvalin burtur. Fekk deyðan hval í garnið Fleiri hundrað fólk tóku í gjár til rýmingar burtur frá gosfjallinum Bulusan í Filipsoyggjunum, eftir at fjallið hevði sent stór øsku­ skýggj langt upp í luftina. Jarðfrøðingarnir siga, at fleiri sterkar spreing­ing­ ar hava verið inni í gos­ fjallinum, sum er har suð­uri á oynni Luzon. Í gjár slongdi fjallið tjúkk øskuskýggj einar tveir kilo­metrar upp í luftina, og alt lendið rundan um fjallið er hvítt av øsku. Jarðfrøðingarnir siga, at enn er ikki talan um eitt veruligt gos. Teir vænta kortini, at fjallið fer at sleingja meiri øsku upp úr sær, men teir duga ikki at siga, um tað fer at enda við einum veruligum gosi. Myndugleikarnir í Man­ ila hava givið teimum lok­ alu myndugleikunum boð um at flyta fólkið burtur frá Bulusan. Í gjár vórðu 42 húski flutt haðani, skrivar NTB. Flýggja frá gosfjalli Tamilsk bygdafólk har norð­­­uri í Sri Lanka eru skelk­­að, eftir at vápnaðir her­­­menn lupu á eina kirkju leygardagin. Álopið kostaði fimm mannalív, og tamilarnir siga, at tað vóru stjórnarhermenn, sum søktu at kirkjuni. Í Sri Lanka er vanligt, at fólk leita sær skjól í kirkj­­unum fyri at bjarga sær undan samanstoytum ímillum tamilsku tikararnar og stjórnarherin. Men leyg­ ar­­dagin var tað ikki nóg mikið. Stjórnin avsannar, at tað vóru hennara hermenn, sum lupu á kirkjuna, men fleiri eygnavitni hava greitt AP-tíðindastovuni frá, at menninir vóru úr stjórn­ar­ herinum. Fólk, sum sluppu livandi frá álopinum siga, at fleiri hundrað fólk vóru í kirkjuni, tá hermenninir herjaðu inn í kirkjuna og fóru at skjóta. Seinastu tíðina hava fleiri samanbrestir verið ímillum stjórnarherin og tann tam­ ilska uppreistrarherin, sum stríðist fyri at loysa tann tamilska partin frá hinum part­inum av landinum. Norð­menn hava roynt semju ímillum partarnar í fleiri ár, men í seinastuni hava fleiri stúrt fyri einum veruligum borgarakríggi í Sri Lanka Skotin inni í kirkjuni Nývaldi forsetin í Bolivia, Evo Morales, kunngjørdi um vikuskiftið eina stór­ sligna ætlan, sum skal bøta um fátækradømið í land­inum og útvega nógv nýggj arbeiðspláss. Ætlanin hjá Moreno er at útvega 90.000 nýggj a­r­ beiðspláss um árið tey næstu fimm árini. Í hesum sama tíðarskeiði skulu 100.000 hús og íbúðir byggjast, øll børn skulu læra at lesa og skriva, og tann fátæki parturin av fólkinum skal skerjast úr 35 prosentum í 27 prosent. Ætlanin fer at krevja almennar og privatar íløgur fyri meiri enn 12 milliardir dollarar hetta til 2011. Carlos Villegas, menn­ ing­armálaráðharri, sigur, at tað privata skal gera íløgur í orku- og námsvinnuna, með­an tað almenna skal gera íløgur í heilsuverkið og samferðslukervið. Sam­ stundis skuku smábøndur, handverkarar og smá vinnu­ virkir fáa møguleikar at læna pengar fyri lága rentu. Evo Morales varð valdur til forseta í Bolivia fyri einum hálvum ári síðani, eftir at hann hevði lovað at verja rættindini hjá teimum fátæku og indianska minnilutanum. Átøk ímóti fátækradømi Omar el-Heib fekk 15 ára fongsul fyri njósning Njósning Árni Joensen fartekst@mail.dk Ísraelska ákæruvaldið hevði ákært oberstin Omar el-Heib fyri at hava njósnast fyri tann víðgongda, libanska felagsskapin Hizbollah, og hesum gav rætturin ákæruvaldinum viðhald í. Í rættarhølinum í Tel Aviv varð Omar el-Heib dømdur 15 ára fongsul. Hann var eisini ákærdur fyri landasvik, men hesum fekk ákæruvaldið ikki viðhald í. Hevði Omar el-Haib eisini verið funnin sekur í landasviki, hevði hann helst fingið lívlanga fongsulsrevsing. Sambært dóminum gav obersturin Hizbollah upp­ lýsingar um, hvar ísraelskir hermenn vóru, og sum sam­ sýning fekk hann fleiri tús­ und dollarar umframt rús­ evni. Sjálvur heldur el-Heib uppá, at hann er ósekur, og hann leggur herin undir rasismu. – Eg havi ikki játtað meg sekan, og tað fari eg heldur ongantíð at gera. Eg havi ikki gjørt nakað skeivt. Eg eri ákærdur, tí eg eri arabi, sigur Omar el-Heib sambært BBC. Ísrael hersetti tíðliga í áttatiárunum ein part av Suðurlibanon, og tey næstu 18 árini vóru javnan samanbrestir millum ísra­elskar hermenn og Hizbollah. Fyri seks árum síðani tók Ísrael sínar hermenn úr Libanon. Ísraelskur heryvirmaður njósnaðist ímóti Ísrael USA, Japan og Suðurkorea ávara Norðurkorea ímóti at royna eina rakett, sum eftir øllum at døma kann raka mál í Alaska Rakettroynd Árni Joensen fartekst@mail.dk Sambært amerikonskum keld­­um eru norðurkoreanar lidnir við at lata brennievni á eina langtberandi rakett, men vánaligt veður hevur forðað teimum at royna hana. Men sambært veðurmonnunum fara líkindini at batna mitt í vik­uni. USA, Japan og Suðurkorea hava boðað norðurkoreansku stjórnini frá, at tey eru harð­ liga ímóti teirri ætlaðu rakett­ royndini. – Verður royndin kortini framd, fara vit at tosa við amerikanararnar, og síðani fara vit at taka hóskandi stig, segði japanski forsætis­ráð­ harrin, Junichiro Koizumi, í gjár. Hann sýtti tó fyri at siga, hvørji stig kunnu koma upp á tal, men japanskir embætismenn hava sagt, at tað kann koma upp á tal at kalla trygdarráðið hjá ST saman at umrøða málið. Norðurkorea skelkaði um­heimin í 1998, tá landið royndi eina langtberandi rak­ ett, sum fór ígjøgnum japanskt loftrúm, áðrenn hon datt niður í Kyrrahavið. Hildið verður, at rakettin, sum norðurkoreanar ætla at royna hesaferð, ber so mikið langt, at hon kann raka mál í Alaska. Amerikanskir fylgisveinar hava tikið myndir av einari rakettstøð í Hamgyong- lands­­partinum har norðuri í Norð­urkorea, og sambært Reuter vísa myndirnar, at støðin er til reiðar at royna eina rakett. Summir eygleiðarar halda, at Norðurnorea fer at nýta høvi til at royna ta nýggju rakettina, nú altjóða samfelagið hevur vent eygunum ímóti Iran og tess kjarnorkuætlanum. Ávara Norðurkorea ímóti raket troynd Hesa myndina hevur ein fylgisveinur tikið av einari rakettstøð í Norðurkorea 20 tíðindi TÍÐINDI árni joensen árni@mail.dk tlf 341800 fax 341801