týsdagur 27. juni 2006síða 11

Nr. 121 - 27. juni 2006 11 viðmerkingar Eitt nýtt og betri til­ boð til brekað børn í Føroyum Almannastovan leggur alla orku í at menna eina nýggja og betri stuðulsfólkaskipan. Vit vita, at foreldur kenna seg ótrygg, og tað harmast vit um, men vit kunnu vissa tey um, at alt verður gjørt fyri at fáa stuðulfólkaskipanina um­skipaða so skjótt, sum til ber. Størvini í skipanini verða sett í hesum døgum, og vit kenna okkum vís í, at vit við nýggju skipanini fáa eitt betri tilboð til børn, ið bera brek og familjur teirra. Ein nýggj skipan var tiltrongd Almannastovan hevur leingi umsitið stuðulsfólk til børn við breki. Stuðulsfólk vóru fyrr sett eftir § 17 í for­sorg­ arlógini, sum ein lóg­ar­bund­ in veiting. Stuð­uls­fólk vóru sett hvørjum einstøkum barni eftir umsókn frá for­ eldr­u­num, um mett var at tørv­ur var á hesari veiting. Stuðulsfólkaskip­an­in hevði partvís til endamáls at vera ein bráfengis hjálp, har sum skipaði tilboð ikki vóru til, t.d. bústovnar ella um­lættingartilboð. Eisini skuldi skipanin gera tað møg­ u­ligt hjá familjum at hava børn við breki búgvandi heima, og stuðulsskipanin var á henda hátt eisini eitt alt­ernativ til onnur skipað til­boð. Stuðulsfólk vóru til árslok í fjør sett eftir hesi lógargrein. Løg­tingið helt tað tó vera neyð­ugt at broyta lóggávuna av fleiri orsøkum. • Landsgrann­skoð­ar­in metti ikki, at heimild var at rinda lønir eftir § 17 í for­ sorgarlógini. • Tá ið stuðulsfólk vórðu sett eftir hesari lógargrein, vórðu tey sett at vera um eitt ávíst barn, og tað bar illa til at samskipa arbeiðið ella flyta stuðulsfólk til aðrar uppgávur, um tørvurin hjá barninum broyttist. • Tað bar ikki til at fáa til vega fysiskar karmar, har børn við líknandi tørvi kundu fáa tilboð saman, tí lógin bert heimilaði tilboð til hvørt einstakt barn, og verandi stuðulsfólkaskipan kundi tí ikki taka á seg fastar rakstrarútreiðslur. • Stuðulsfólk vórðu í stórum tali í starvi á dagstovnum, og tað hevði við sær ógreið setanar- og leiðsluviðurskifti hjá hesum stuðlum, tí stuðl­ ar­nir starvaðust inni á dag­ stovnu­num, men hoyrdu kortini ikki til starvshópin. Tvær lógargreinir vórðu tí broyttar. § 5 í dag­stovn­ a­lógini varð broytt, so at børn, ið kundu int-e­grer­ ast í kommunalum an­s­ ing­ar­til­boðum, frameft­ir skuldu vera ábyrgd­ar­øki hjá kommununum. For­sorg­ ar­­lógin bleiv broytt, so at heim­ildin at seta stuðlar var flutt úr §17 til eina nýggja §32c, sum ásetur, at stuðulsfólkaskipan skal setast á stovn til børn við heilt serligum tørvi, og at hon verður umsitin av Al­mannastovuni. Tey børn, sum eru fevnd av §32c, eru tey, ið hava so víðfevnd brek, at tey ikki kunnu int­e­grer­ast í kommunalu ans­ing­ar­ tilboðini, og tey børn, sum eru farin um tann aldur, sum kommunalu tilboðini fevna um, men sum enn tørvar stuð­ ul vegna brek teirra. Tá ið hesar lógir vórðu broytt­ar, var samstundis ein meting gjørd av, hvussu nógv av børnunum kundu integrerast, og hvørji børn áttu at hoyra til skipanina hjá Almannastovuni. Í hesi upp­gerð var funnið fram til, at kr. 12,7 mió. skuldu fylgja við til kommunurnar, og at stuðulsfólkaskipanin á Almannastovuni skuldi fáa eina rakstrarjáttan, sum í 2006 er kr. 16,8 mió. Kunning til foreldur og stuðlar Broytingarnar eru stórar, og foreldur og stuðlar hava sjálv­andi krav upp á kunning um nýggju skipanina. Tí helt Almannastovan í jan­ uar og februar kunnandi fund­ir í Havn, í Klaksvík, í Eysturoynni og í Suðuroy, fyri foreldrum, stuðlum, komm­unum og dagstovnum. Á fundunum varð greitt frá lógarbroytingunum, og hvørj­ar avleiðingar hesar fóru at hava við sær. Tá varð eisini kunnað um, at allir stuðlar fóru at vera sagd­ir úr starvi, og at lýst fór at verða eftir fólki til nýggju stuðulsskipanina. All­ir stuðlar vóru sjálvandi væl­komnir at søkja inn í nýggju skipanina, men tað varð gjørt teimum greitt, at alt økið mátti skipast av nýggjum. Tøkk til stuðulsfólkini Almannastovan noyddist at siga 133 stuðulsfólkum úr starvi, skipa økið av nýggjum og manna skip­an­ ina av nýggjum. Stuð­uls­fólk­ a­­skip­anin veitir stuðul til børn við heilt serligum tørvi- kring alt landið- allar tíðir av samdøgrinum, og uppgávan er tí rættiliga stór. Samstundis ráddi um at ansa eftir, at verandi fyr­i­ skip­anir ikki duttu niður­ fyri, meðan økið varð um­skip­að. Við góðari hjálp frá stuðlunum, bar hetta í flestu førum til. Hóast fólk vóru søgd upp og ikki vistu, um vit fingu boðið teimum starv aftur, stóð ikki á at fáa fólk at loysa av og at taka eyka tøk í hesari stravnu tíð. Tað ber boð um, at Almannastovan hevur trúgv­ ar og ábyrgdarfullar stuðlar, og tíbetur hava mong valt at søkja inn aftur í nýggju stuðulsfólkaskipanina. Tey mongu góðu við­ mæl­i­ni, sum stuðlar hava fing­ið frá foreldrum, og at foreldrini hava ynskt at varð­ veita stuðlarnar, bera eis­ini boð um, at vit hava mong dugnalig og røkin starvs­ fólk. Nógvar setanir ganga út 30. juni, og tí er umráðandi, at skipanin nú fæst at virka eftir ætl­an. Stuðulsfólkaskipanin hevur havt meginpartin av setanarsamrøðunum, og hild­ið verður á uttan íhald. Mong fólk eru longu sett í starv, og í endanum av hesari vik­uni verður skipanin full­ mannað. Einstakar fyriskipanir vóru raktar Tíverri vísti tað seg at vera trupult at halda øllum fyriskipanum á sama støði sum higartil í skiftistíðini. Tað hevur í einstøkum førum verið trupult at manna avloysarastørv, til endaliga setanarumfarið hevði verið, og tað harmast vit almikið um. Øll gera tó sítt ýtarsta at fáa viðurskiftini nøktandi sum skjótast, og tí fara allar setanir at vera avgreiddar í hesari vikuni. Í øðrum førum vita vit, at foreldur hava kent seg ó­t­ rygg, hóast stuðulin ikki er minkaður. Tað er somuleiðis væl skiljandi. Eftir stóra kunn­ing­arátakið vildu for­ eldur, sum rímiligt er, vita, hvussu tilboðið fór at vera til júst teirra barn. Tað hevur tó tikið longur tíð at greiða, tí tørvurin er so sera ymiskur, og skal tørvurin nøktast inn­ an fyri játtanina, uttan at tilboðini versna, so krevur tað neyva samskipan og ný­hugs­an. Tilboð fara í summum før­um at verða broytt, og vit fara tí her stutt at greiða frá teimum ætlanum, sum eru við nýggju skipanini. Møguleikar og krøv Skiftið frá lógarbundnari játt­an til rakstrarjáttan hev­ ur vakt stúran hjá nógv­ um foreldrum. Tað er væl skiljandi. Fyrr skuldu ráðgevarnir á Al­mann­a­stov­ uni ikki taka fíggjarlig atlit, tá ið stuðulsfólk skuldu set­ ast, men skuldu játta stuð­ ul­in, um tey mettu, at hann var neyðugt tiltak. Tørvurin á stuðli er stórur, og út­reið­sl­ ur­nar til stuðulsfólk er eisini vaksnar uml. Kr. 4 mió hvørt ár seinastu árini. Tað er tí nátt­ úr­ligt at hugt verður at hesum út­reiðslum, og eftir møg­u­ leik­um at tálma teimum. Játt­an­i­r skulu haldast, og tí liggur ein stór ábyrgd á Stuðulsfólkaskipanini at bera so í bandi, at øll børn, sum tørvar stuðul úr skip­ anini, fáa hann innan fyri ta játtan, sum verður henni lutað til. Tí er tað gott, at stuð­uls­ fólk­a­skipanin eisini hevur fingið nøkur nýggj amboð at arbeiða við. Fyrst er at nevna, at stuðlar ikki longur verða settir einum ávís­um barni. Tað merkir, at um børn kunnu stuðlast á fullgóðan hátt við minni enn einum stuðli, so verður tað at vera gjørt. Hesa broytingina eru summi foreldur rættiliga stúrin um. Tey eru von at vera við til at gera av, hvør skal setast sum stuðul, og hava mangan sjálv skula gjørt av, hvussu stuðlar hava ar­beitt, funnið avloysarar v. m. Nú, stuðulsfólk verða sett í eina skipan, ber ikki til at taka foreldrini við upp á ráð í mun til sjálva setanina, tí setanin hjá stuðulunum er ikki júst tengd at einum ávís­ um barni. Heldur er skipanin hesum viðvíkjandi, at bera saman við ein stovn, har stovn­ur­in setir fólkini og hev­ur alla ábyrgdina av at geva eitt gott tilboð á fakliga høgum støði. Hetta er eins og tá ið børn ganga í skúla, barnagarði ella eru á øðrum stovnum. Tá eru foreldur held­ur ikki við til at seta starvs­fólkini, men tað er stovns­leiðsl­an, sum hevur á­byrgd av at seta tey fólk, ið verða mett vera best skikkað til starvið. Nú játtanin er vorðin ein rakstrarjáttan, ber eisini til at hugsa nýggjar tankar, og at gera tiltøk, ið ikki bóru til fyrr, serliga at skapa fys­isk­ar karmar, har partar av stuð­uls­ arbeiðinum kunnu fara fram, og í løtuni er Stuð­uls­fólk­a­ skipanin farin undir at skipa stuðulsstovur kring landið. Ætlanin er at samskipa tær stuðulsuppgávur, sum kunnu samskipast, á stuð­uls­ stov­unum, so at hesi børnini eisini kunnu vera saman við øðrum børnum. Stuðulstoymi Arbeiðið fer at verða skip­ að í stuðulstoymum. Stuð­ uls­fólkaskipanin hevur býtt landið upp í 11 ymisk toymi kring alt landið, so at tey børn, ið hava líknandi tørv, kunnu fáa stuðul frá einum toymi, sum fær møguleikan at menna serligan førleika at taka sær av júst hesum børn­um. Tørvurin er sera ym­iskur, og tí verða toymini eis­ini ymisk í stødd og sam­ an­seting, men yvirhøvur er galdandi, at stuðlstoymið hev­ur ábyrgd av øllum børn­u­num í toyminum, og stuðl­arnir skulu kenna og duga at vera um øll børnini í toyminum. Børnini koma tí eisini at kenna fleiri stuðlar, og tað merkir, at um stuðlar gerast sjúkir ella fara í annað starv, eru aðrir, sum barnið eisini kennir og kennir seg trygt við. Hvørt toymi fær ein samskipara, og hesir hava á­byrgd av at samansjóða toym­ið og at ansa eftir, at stuð­uls­ar­beiðið fer fram sum ætlað. Samskipararnir vera so vítt gjørligt fólk við náms- ella heilsufrøðisligari útbúgving. Stuðlarnir fáa á henda hátt eisini eitt tryggari ar­beiðs­ pláss, við møguleika at menna serligan førleika til ávísan tørv, og á henda hátt vænta vit eitt munandi støð­ ugari og hugaligari ar­beiðs- umhvørvi hjá stuðlunum. Ráðgevingin munandi styrkt Nú Stuðulsfólkaskipan­in hev­ur fingið eina rakstrar­ játt­an at arbeiða við, ber eis­ ini til at styrkja ráðgeving­ ina til stuðlar og foreld­ur. Stuð­­uls­fólk­a­skip­anin fer at hava eitt tvørfakligt ráð­ gev­ar­a­toymi, sum skal sam­ starva við foreldrum, sam­ skiparum og stuðlum um stuð­uls­uppgávuna, og hava ábyrgd av, at stuðlar vera før­ leik­amentir, so at teir gerast al­samt betur fyri at røkja stuð­uls­størvini. Ein nýggj byrjan Broytingarnar eru stórar, men vit eru vís í, at tær flestu verða góðar. Vit síggja fram til at kunna bjóða børn­ unum betri karmar og at fáa umstøður at bjóða­ stuðl­u­ num førleikamenning, betri ráðgeving og tryggari set­ anartreytir. Framvegis fara at henda broytingar, serliga so hvørt sum stuðulsstovurnar koma undir land, og til ber at skipa arbeiðið betur. Stuð­uls­ fólkaskipanin fer at gera sítt besta fyri at kunna foreldrini so hvørt, og at taka foreldrini við upp á ráð, at skipa ar­beiðið í stuðulstoymunum, og sjálvandi serliga tá ið um ræður stuðulin til teirra barn. Tað er tó eisini greitt, at støð­u­r kunnu koma, har sum foreldur ynskja øðrvísi, ella víðfevndari tilboð enn stuðulsfólkaskipanin kann bjóða. Almannastovan vón­ a­­r og sær fram til eitt frukt­ ar­gott samstarv við for­eldri­ ni, so at eisini slíkar støður kunnu greiðast í sátt og semju. Stuðulsfólkaskipanin fyri børn Stjóri á Al­mann­a­ stovuni Petra Johns­ dóttir Joensen G! Festivlaurin: Lampshade á G! festivalur Svensk/donsku Lamp­ shade góvu fyrr í ár út fløguna “Let´s away”. Hendan fløgan verður fagnað víða um. G! ak­t­u­elli Lampshade fáa sera góð ummælir úti í heimi, m.a. tey 4 av 5 stjørnum í Rol­ing Stones. G! heima­síð­an veit at siga frá, at vit kunnu vænta okk­um ein av teimum all­ar­ mest spennandi norð­ ur­lendsku bólkunum á G! í ár. Á www.myspace/ lmpshd kann ein hoyra trý løg hjá bólkinum, og undirritaði má við­ ur­kenna, at hetta er ein serliga spennandi bólk­ ur. Tey hava ein heilt ser­lig­an popputtan stíl við deiliga heitum ljóð­ið. Sangarinnan Re­bekk­a­maria er ein heilt egin sangarinna, sum óivað hevur funn­ ið íblástur hjá Tori A­m­ os. G! heimasíðan skriv­ar m. a. so­leið­ is: Lampshade hava í fleiri ár havt nógvar fjepparar í Föroyum og talið er vaksandi. Talan hevur í fleiri för­ um verið um at fáa tey henda veg. Men nústaðni eydnaðist at fáa tingini at passa sam­ an. Lampshade koma beint av konsertferð kring Europa nú tey koma til Föroya at spæla fyri föroyskum á­hoyr­a­r­um á G! Og sum ummælini benda á, so gongur tað væl hjá Lampshade í lötuni. Tá tiltikna enska tón­leik­a­blaðið MOJO herfyri skuldi velja 100 av heimsins bólk­ um at tulka eitt lag hjá The Beatles, var Lampshade ein av bólkunum, sum har­ við komu við á eina savnsflögu, sum blaðið gev­ur út. Lesið meir á www. gfestival.com