hósdagur 3. august 2006síða 5

Nr. 147 - 3. august 2006 5 tíðindi - 1. flokkur, sum fer í skúla nú, skal PISA-kannast í ár 2015 Fyri fyrstu ferð kemur ein føroysk frálærubók í ensk­ um út, sum gevur skúla­ børnunum møguleika at læra enskt umvegis før­ oyskt, og ikki umvegis danskt ella enskt, sum fyrr. Hetta kann vera ein ábending um, at vit nú í størri mun enn áður brynja okkum út til at fara út í heim ella at taka ímóti heiminum í alheimsgerðini, sum so nógv verður prátað um. Í løgmansrøðuni verður sett út í kortið at á vári í 2009, tá ið næsta PISA- kanning verður gjørd skulu vit vera líka væl fyri sum hini Norðanlondini – tað vil so helst siga, at vit fáa nøkulunda sama miðalúrslit í PISA 2009. Hini Norðanlondini Formaðurin í Føroya Lær­ arafelag, Magnus Tausen, er væl nøgdur við tað, sum varð tikið fram í røðuni og er spentur eftir at vita, hvat fer at koma burturúr. Men hann slær fast, at okkurt má av álvara setast í verk nú vit nærkast 2015. Um 11 dagar fara tey børnini, sum í 2015 skulu í PISA-kann­ ing, í 1. flokk kring alt landið. – Mær dámar væl, at tað verður tikið fram í løg­ mansrøðuni. Men spurn­ ingurin er nú, hvat skal so til? Formaðurin peikar á, at undirvísingarstøðið, sum før­oysku skúlabørnini koma ígjøgnum í teirra skúlagongd skal vera tað sama sum í øðrum norð­an­ londum, um vit vilja koma uppá teirra støði. Hetta er alneyðugt, men samstundis fer tað at kosta, undirstrik­ ar Magnus Tausen av­ gjørdur. Hann fortelur, at í hinum Norðanlondunum fara børnini í skúla, tá ið tey eru 6 ár. Tað er eitt ár áðr­ enn føroysku skúlabørnini. Og afturat hesum, so hava tey fleiri undirvísing­ar­ tímar enn okkara. – Vit muga hava líka nógvar tímar – tvs. uml. 20-25 % meiri – í byrjan­ar­ undirvísingini, um vit skulu koma uppá tað sama undirvísingarstøðið hjá hinum Norðanlondum. Eisini skal nakað gerast við førleikan hjá lærar­un­ um. Har er brúk fyri at dagføra førleikan, sum afturúrsigldur. Lærarar skulu í eina støðuga eftir­ útbúgvingarskipan, eins og í hinum Norðanlondunum. Tann triði týdningar­mik­ li luturin, sum Magnus Tausen eftirlýsir, er mangl­ andi støðið á føroyskum undirvísingartilfari yvir­ høvur. – Hvør er týdningurin av, at føroyska undir­vís­ ingartilfarið als ikki er sama á støðið við undir­ vísingartilfarið í Danmark, spyr formaðurin í FL. Hann heldur, at kom­ munurnar skulu gera eitt betri arbeiði við at fáa gagnnýtt tað føroyska til­ farið, sum er – soleiðis, at ikki fleiri bøkur bara verða standandi. Føroya Skúlabóka­grunn­ ur er einasta forlagið í Føroyum, sum arbeiður við eini miðvísari útgávuætlan, ið skal nøkta tørvin á undirvísingtilfari í øllum skúlaverkinum og, sum eisini skal vera í tráð við lesiætlanin. Forlagið er ein landsstovnur undir Ment­a­ málaráðnum. Tá ið skúla­ bøkur verða keyptar, so er tað kommunurnar, sum keypa tilfarið inn. Kom­ munurnar hava ábyrgdina fyri skúlabygninginum og eisini undirvísingar­til­fari­ num. Stórur tørvur eftir føroyskum undirvísingartilfari Wenche Andreassen er mark­naðarfólk á Føroya Skúlabókagrunni, hon mark­naðarførir m.a. bóka­ útgávur, fylgir við tí, sum kemur út og kannar eftir, hvat selur og ikki. Á forlagnum hava tey eitt nærum dagligt samskifti við skúlaverkið. Hon for­ telur frá einum alsamt vaksandi tørvi innan skúla­ verkið. – Tað er ein sannroynd, at tørvurin á føroyskum undirvísingartilfarið er stórur. Men vit verða noydd at raðfesta, tí vit hava eina avmarkaða fígging at arb­ eiða við. Wenche vísir, at í summ­ um førum keypir mann danskar bøkur, tí mann er noyddur til tað. Hon peikar eisini á, at tá ið ein lærari manglar tilfar, so er tað upp til hann sjálvan at syrgja fyri tilfarinum – tá blívur tilfarið sera ymiskt frá skúla til skúla. - Tað hevur stóran týdn­ ing, at lærubøkur hava ein ávísa dygd, tá ið tær koma út. Bókin skal bæði hava dygd, tá ið umræður tað málsliga, tí viðvíkjandi frá­ læruhátti og tað fakliga. Skúlabókagrunnurin legg­ ur dent á at geva bókarøðir út, sum eru eitt dygdargott amboð hjá lærarum í dag­ ligu undirvísingini. Tá ið skúlar velja danskt tilfar framum føroyska tilfarið, so gongur tað út yvir før­ oysku skúlabókaútgávuna. Wenche Andreassen sigur eisini frá, at mann eisini hevur hoyrt um, at læru­ bøkur verða kopieraðar. – Hetta er jú fyrst og fremst ólógligt. Og so gag­ nar hetta jú á ongan hátt føroysku skúlabóka­út­gáv­ uni. Magnus Tausen slær fast og endurtekur, at teir tríggir avgerandi lutir, sum vit av álvara verða noydd at brúka penging uppá eru hesir: Eina eftirútbúgving­ arskipan av lærarum, fleiri tímar og so muga vit fáa gjørt nakað við okkara føroyska undirvísingar­til­ far, sum vit muga gagnnýta tað betri. Tað má sigast at, nú­­ver­ andi undirvísingar­støðið, sum vit hava, stendur ikki í mát við hini norður­ lendsku. – Skúlaverkið, sum er grundarsteinur í Visjón 2015, fær eisini fremstu raðfesting. – Næsta PISA-kanningin verður á vári 2009, og tá skulu Føroyar vera líka væl fyri sum hini Norðanlondini. Frá framløgu løgmans á ólavsøku 2006 SITAT Nú í heyst verður orðaskifti í løgtinginum um fólkaskúlan • Aðalorðaskifti um fólkaskúlan Endamálið við orðaskiftinum er at fáa at vita, hvørjar hugsanir tingmenn hava um, hvussu skúli okkara skal verða skipaður í framtíðini. PISA-undankanningin og tilráðingarnar frá einum PISA-átaksbólki verða partar av hesum orðaskifti. Mál, ið mentamálaráðharrin ætlar sær at leggja fyri tingið í vár: • Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um fólkaskúlan Endamálið við uppskotinum er at fáa ásetingar um, hvussu farast skal fram í setanarmálum, tá ið skúlaleiðarin er ógegnigur, og at útvega heimildir fyri framhaldandi økissetan av lærarum. • Uppskot til løgtingslóg um Lærdan háskúla og um samskipan av hægri útbúgvingumEndamálið við uppskotinum er at samskipa ávísar hægri útbúgvingar í Føroya lærda háskúla. • Uppskot til løgtingslóg um læraraútbúgving Endamálið er at nútímansgera útbúgvingina og skipa hana á bachelorstigi. • Uppskot til løgtingslóg um pedagogútbúgving Endamálið er at nútímansgera útbúgvingina og skipa hana á bachelorstigi. • Aðalorðaskifti um miðnámsútbúgvingar Endamálið er at fáa orðaskifti um, hvussu gymnasialu miðnámsútbúgvingar eiga at verða skipaðar í framtíðini. Álitið frá nevndini, ið endurskoðar gymnasialu miðnáms­ útbúgvingarnar, verður partar av hesum orðaskifti. FAKTA – 1. flokkur, sum fer í skúla nú, skal PISA-kannast í ár 2015, so vit mugu av álvara taka okkum um reiggj, um vit skulu røkka málinum um at gerast millum heimsins fremstu lond. Men eg meti hetta vera væl møgu­ ligt, men tað fer at kosta. Og í 2009 er tað tey, sum nú fara í 6. flokk, sum skal kannast, staðfestir formaðurin í Føroya Lærarafelagi, Magnus Tausen. Í heyst verður orðaskifti í tinginum um fólkaskúlan, meiri um løgmansrøðuna á síðu 6 og 7. FÓLKASKÚLIN Johan Jacobsen Johan@sosialurin.fo 14. august fara tey børnini, sum í 2015 skulu í PISA- kanning, í 1. flokk kring alt landið. Savnsmynd Magnus Tausen, formaður í Føroya Lærarafelag. Hann slær fast, at okkurt ítøkiligt má setast í verk, og tað skjótast gjørligt.