týsdagur 8. august 2006síða 32

Nr. 150 - 8. august 2006 21 tíðindi Marknaðarrák Farna vikan var rætti­liga hend­ingarík. Hósdagin hækk­aði ECB rentuna 0,25%-stig til 3,00%. Hetta var væntað. Men tað var ikki vænt­að, at stjórin, Trichet, fór at vera so greiður um, at fleiri rentuhækkingar eru í væntu. Tað vakti ans, at hann legði serligan dent á, at rentupolitikkurin hjá ECB verður lagdur meir eftir støðugum prísvøkstri enn búskaparvøkstri. Hetta tálmaði partabrøvunum. Fríggja­dagin varð kunn­ gjørt, at amerikanski ar­­ beiðs­­markn­að­ur­in er veik­ ari enn íleggj­arar mettu. Hetta vendi gongdini á bæði partabræva- og láns­bræva­ markn­að­un­um. Partabrøv í Evropa vóru á leið óbroytt, tá vikan endaði. Lánsbrævarentur á sama stigi 10-ára danska rentan hækk­aði fyrst 0,09%-stig tá ECB avdúkaði, at fleiri rentuhækkingar eru í væntu. Hon lækkaði tað sama dagin eftir, tá vánaligu ar­beiðs­ markn­að­ar­tøl­ini vóru kunn­ gjørd. So vikan endaði á sama stigi sum hon byrjaði, 10-ára rentan er 3,96%. Roknskapir betri enn væntað Eins og alt annað vóru parta­brøv ávirkaði av bæði tíðinda­ fundinum hjá Trichet og vánaligu arbeiðs­mark­n­ að­ar­frá­greið­ing­ini úr USA. Hóast hetta hevur parta­ bræva­­mark­nað­ur­in verið rætti­liga friðarligur hesa farnu vikuna. Roknskapirnir fyri 2. ársfjórðing eru í and­ gletti, og teir hava sum heild verið góðir. Nú 423 av teimum 500 virkjunum í am­eri­kanska S&P500- vísi­tal­in­um hava kunngjørt roknskap, hava 300 kunn­ gjørt ein  roknskap sum var betri enn væntað. Inn­tøk­ urnar eru hækkaðar í miðal 16% seinasta árið. Hesa vikuna Týskvøldið í hesi vikuni verður altavgerandi fyri virð­is­bræva­markn­að­ir­nar. Tá hevur amerikanski tjóð­ bankin rentufund, og fyri fyrsti ferð í 2 ár er stórur ivi um, hvat fer at henda. Spenningur er eisini um, hvat stjórin, Bernanke, fer at siga. Um rentan ikki verð­ ur hækkað, stuðlar hetta undir bæði láns- og parta­ brøvum. Fleiri rentuhækkingar í væntu                                  SEK      Broytingar eru útroknaðar í mun til fyri viku síðan. Myndirnar vísa gongdina seinastu 3 mánaðirnar.               Vika 32 landið kostar ikki meiri enn ein undirsjóvaltunnil, sigur Finn Helmer og vísir á, at ein tunnil kostar nógv meiri enn ein ferja, men at tað avgjørt loysir seg í longdini við at hava tunnil. Á sama hátt er tað við at leggja fipurnet út, tað kostar nógv at leggja, men tað er ein íløga inn í framtíðina og loysir seg avgjørt, heldur Finn Helmer. Samsvarar við Visjón 2015 Finn Helmer hevur í fleiri ár víst á, at 10 gigabit fipurnet eigur at verða lagt út í hvørt heim. Tann boðskapin hev­ur hann ført fram í Danmark í nógv ár, og nú vendir hann sær eisini til Føroya, har hann sær nógvar fyrimunir. - Ætlanin hjá landsins politikkarum er, at Føroyar skulu vera millum heimsins fremstu lond í 2015. Verður fipurnet lagt kring alt land­ ið, hava vit tikið eitt risa fet rætta vegin, tí tá verða Føroyar ikki millum heim­ sins fremstu lond á økinum, men Føroyar verða langt fremst í deildini, greiðir Finn Helmer frá. Hansara greiða fatan er hon, at tað ber ikki til yv­ir­ hála, við at ganga í fóta­ sporunum hjá øðrum. - Einasti máti at yvirhála upp á er við at seta ferðina upp, og tað gera vit við at leggja 10 gigabitnet út í hvørt heim. Møguleikin er har, og tað er bara at taka av honum, sigur Finn Helmer. Føroyar á heimskortið Orsøkin til, at Føroyar eru áhugaverdar fyri Finn Helm­er og hansara 10 giga­ bit verkætlan er, at tað eru fleiri ymiskir fyrimunir við Føroyum í mun til Dan­mark og onnur lond. Fyrimunurin við at roynd­ ar­koyra nýggja netið í Før­ oyum er, at teir kunnu vísa á, at her er eitt heilt land har øll hava 10 gigabitnet í húsinum, og tað riggar. - Tað riggar minni væl, tá vit siga, at í Danmark er tað ein partur av landinum, har tey brúka hetta slag­ ið av breiðbandi, í staðin fyri, at eitt heilt land hevur tikið hesa skipan til sín. Tú kanst ætla, at tað hevur størri slagkraft, greiðir Finn Helmer frá. Við øðrum orðum merkja orðini hjá Finn Helmer eisini, at íbúgvatalið í Før­ oyum er til at hava við at gera, har vit ikki eru ov smá til at vera onkisigandi, og samstundis ikki ein ov stórur biti hjá teimum at gloypa í einum. Eitt annað, sum gera Før­ oyar áhugaverdar, er góða fjar­skift­is­sam­band­ið við um­heim­in, vit hava í Far­ Ice-kað­al­in­um, ið var lagd­ ur tikin í nýstlu í 2004. - Taka føroyingar sum teir fyrstu undir við ætlanunum, so setir tað tykkum í eina heilt serstaka støðu, tí tey, ið koma út við ætlanunum fyrst, kunnu vera við at lyfta tað, fortelur Finn Helm­er og leggur so aftrat, at sjálvandi fær eitt land ágóðan av at vera við at lyfta eina slíka skipan sum hesa. Helmer aftur í august Samrøðan við Finn Helmer varð gjørd fyri einari tíð síðani, tá hann var í Før­ oyum. Greitt er, at hann tá tosaði við bæði Formula, Føroya Tele og umboð fyri Føroya Landsstýrið. Av tí, at summarfrítíð er, vísir tað seg at vera ógvuliga trupult at fáa fatur á røttu fólkunum at gera viðmerkingar til málið. Sosialurin hevur tó fing­ ið váttað, at gongd er í málinum og eisini greitt, at Finn Helmer hevur ætlanir um at koma aftur til Føroya síðst í august mánaði, og um ikki annað verður helst okkurt nýtt at frætta tá. - Taka føroyingar sum teir fyrstu undir við ætlanunum, so setir tað tykkum í eina heilt serstaka støðu, tí tey, ið koma út við ætlanunum fyrst, kunnu vera við at lyfta tað ” Finn Helmer er føddur í 1949 og býr í dag Sveits. Hann er dani, og gjørdist í 2000 landskendur í Danmark fyri søluna av fyritøku síni GIGA. Hann byrjaði KT-fyritøkuna í 1992 við seks fólkum knýttum at sær. Átta ár seinni hevði henda sama fyritøka 130 í starvi og eitt yvirskot áljóðandi 340 milliónir. Síðani seldi Finn Helmer GIGA til amerikonsku fyritøkuna Intel Corporation fyri heilar 9,7 milliardir krónur. Samstund­ is varð hann settur í starv sum stjóri hjá Intel Danmark. Sølan av GIGA til Intel Corporation fór í søguna sum ein tann størsti handilin í Danmark nakrantíð. Sjálvur kallar Finn Helmer seg íverksetara, og tað virksem­ ið byrjaði hann tíðliga. Longu sum 11 ára gamal fór hann undir býfluguhald, og í dag er hann størsti býfluguhaldar­ in í Danmark. Finn Helmer hevur sjálvur byrjað ella verið við at byrjað 40 fyritøkur, og verður hann eisini sera ofta nýttur av nýggjum fyritøkum, sum vanta góða vegleiðing. Eisini er Finn Helmer sera vælumtóktur fyrilestrarhaldari, tí hann hevur royndir, sum fá onnur hava. -rwd FAKTA