fríggjadagur 29. desember 2000síða 2

Nr. 250 - 29. desember 2000 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 250 - 29. desember 2000 gult cyan magenta svart – Landsstýrið skal undir øllum umstøð- um góðkenna sátt- málarnar fyri dagrøktirnar SÁTTMÁLATRÆTA Áki Bertholdsen Sáttmálarnar, sum dag- røktirnar hava fingið við tær ymsu kommunurnar eru eitt sindur ymiskir. Men í øllum førum er tað greitt, at landssýrið skal góðkenna teir. Tað sigur bygdaráðsfor- maðurin á Strondum, Ei- vind Jacobsen. Hann sigur, at tað stendur í øðrum løgtingslógum, at landsstýrið skal góðkenna teir og so er tað líka mikið, hvat stendur í sáttmálunum. Tí sendu strandingar fíggj- armálastýrinum sáttmálan til góðkenningar, hóast tað ikki stendur í honum, at landsstýrið skal góðkenna hann. Samstundis eru sáttmál- arnir ímillum Kommunala Arbeiðsgevarafelagið og Føroya Arbeiðarafelag eis- ini sendir landsstýrinum til góðkenningar. Men í teim- um stendur tað beinleiðis, at landsstýrið skal góð- kenna teir. – Landsstýrið hevur boð- að okkum frá, at tað skal góðkenna allar sáttmálar, sigur Peter Kruse, formað- ur í Kommunala Arbeiðs- gevarafelagnum. Tí stendur tað í teimum, at teir koma í gildi 1. januar, treytað av, at landsstýrið góðkennir teir. Men sum tað sæst aðra- staðni í blaðnum, vil lands- stýrið ikki góðkenna sátt- málarnar. Sostatt er sátt- málaloysi og fleiri, sum hava við málið at gera, vænta, at tað fer helst at fáa avleiðingar Senda ikki inn Í Vági, sum er ein av teim- um størru kommununum, hava tey eina heilt aðra áskoðan. Vágur er ikki í Komm- unala Arbeiðsgevarafelag- num, men hevur samráðst við Føroya Arbeiðarafelag saman við fýra øðrum stór- um kommunum, sum held- ur ikki eru limir. Jógvan Krosslá, býráðs- formaður, sigur, at í teirra sáttmála, stendur, at hann verður settur í gildi, treytað av, at býráðið góðkennur hann. – Tað stendur onki í sátt- málanum hjá okkum um, at landsstýrið skal góðkenna sáttmálan. Tí hava vit held- ur ikki sent teimum hann til góðkenningar, sigur Jógvan Krosslá. Alt hetta kundi bent á, at støðan er rættiliga fløkt í løtuni og spurningurin er tí eisini, sum sáttmálin hjá vágbingum yvirhøvur hev- ur gildið, tá ið landsstýrið ikki hevur góðkent hann, hóast onki stendur í sátt- málanum um tað. Og sum nevnt aðrastaðni, eru tey fólkini í lands- stýrinum, sum hava við hetta málið at at gera, ikki til arbeiðis. Petur Kruse, for- maður í Kommu- nala Arbeiðs- gevarafelagnum, væntar ikki, at dagrøktarmammur fara at leggja arbeiðið niður, hóast landssýrið ikki vil góðkenna teir nýggju sátt- málarnar SÁTTMÁLATRÆTA Áki Bertholdsen – Eg vænti ikki, at tað verður verkall á nýggj- árinum. Tað sigur Petur Kruse, sum er formaður í Kommunala Arbeiðs- gevarafelagnum. Í heyst vórðu sáttmál- ar á fyrsta sinni gjørdir ímillum Føroya Arbeið- arafelag og kommunur- nar kring alt landið um dagrøktarmammurnar. Hetta er ein sáttmáli, sum fevnir um dagrøkt- armammurnar í øllum landinum, uttan í nøkr- um einstøkum kommun- unum, har tær eru undir Starvsmannafelagnum, eitt nú í Havn,í Klaks- vík og í nøkrum einstøk- um kommunum afturat. Men sum tað sæst aðrastaðni í blaðnum, hevur landsstýrið nú boðað frá, at tað kann ikki góðkenna sáttmál- an. Bæði Ingeborg Vinth- er, formaður í Føroya Arbeiðarafelag og onn- ur, vænta, at tað verður trupult at fáa dagrøktir- nar til arbeiðis eftir nýggjár við ongum sátt- mála. So svartskygdur er Petur Kruse, formaður í Kommunala Arbeiðs- gevarafelagnum, ikki. Hann heldur ikki, at støðan eftir 1. januar kann kallast sáttmála- loysi sum so, tí í løtuni er ongin sáttmáli og hetta er fyrstu ferð, at sáttmáli skal setast í gildi á økinum yvirhøv- ur – Sostatt verður støð- an bara óbroytt eftir 1. januar, sigur hann. Hann væntar tí heldur ikki, at hetta fer at føra til arbeiðssteðg. – Eg vænti, at dag- røktarmammurnar fara at halda fram sum higar- til, eisini eftir 1. januar. So mugu vit brúka jan- uar mánaða til at fáa viðurskiftini í rættlag og at fáa sáttmálan snikk- aðan til, so at landsstýrið kann góðkenna hann. Sáttmálin kann so koma í gildi 1. februar ístaðin. Sostatt er bara talan um at útseta hann í ein mán- aða, sigur hann. – Um støðan, sum hon er í løtuni, varar ein mánaða afturat, átti ikki at gjørt tann stóra skað- an, leggur Petur Kruse afturat. Men hann sigur, at sum støðan er í løtuni, verður hann noyddur at boða kommununum frá, at sáttmálin kann ikki setast í gildi 1. januar, sum ætlað. Hann sigur, at tá ið farið varð undir samráð- ingarnar, kannaðu tey málið og fingu at vita, at landsstýrið skal góð- kenna allar sáttmálarnar. – Tí stendur tað í sátt- málanum ímillum Kommunala Arbeiðs- gevarafelagið og Føroya Arbeiðarafelagið, at teir koma í gildi, treytað av, at landsstýrið góðkennir teir. – Landsstýrið vil ikki góðkenna sáttmálar- nar, sum eru gjørdir ímillum Føroya Arbeiðarafelag og kommunurnar um dagrøktarmammur kring landið. Sostatt er sáttmálaloysi 1. januar og tað vænta fleiri, fer at raka samfelagið hart SÁTTMÁLATRÆTA Áki Bertholdsen Tað er nú nógv, sum bendir á, at tað verður ongin barnaansing í tí mesta av landinum aftaná 1. januar- ella í hvussu so er stutt eftir tað. Orsøkin er, at fíggjar- málastýrið í landsstýrinum vil ikki góðkenna sáttmál- an, sum er gjørdur ímillum Føroya Arbeiðarafelag og kommunurnar. Sáttmálin skuldi annars koma í gildi nú 1. januar. Áður hevur ongin sáttmáli verið á økinum, so tá ið sáttmáli varð gjørdur í heyst, var hetta fyrstu ferð, at hesin bólkurin í samfe- lagnum fær skipað viður- skifti. Men tá ið landsstýrið ikki vil góðkenna sáttmálan, kann hann ikki setast í gildi. – Sostatt er framvegis sáttmálaloysi tann 1. jan- uar, sigur Eivind Jacobsen, bygdaráðsformaður á Strondum, sum er rættiliga argur inn á landsstýrið um framferðina í hesum máli. Hann væntar at tað verð- ur trupult at fáa dagrøktar- mammurnar til arbeiðis, uttan at sáttmáli er komin í gildi. Og tí væntar hann eisini, at tær fara at leggja arbeiðið niður og sostatt er ongin barnansing eftir fyrsta januar. Ella í øllum førum roknar hann ikki við, at tað fara at ganga nógvir dagar av nýggja árinum, áðrenn dag- røktarmammurnar fara at niðurleggja arbeiðið. Ingeborg Vinther vil ikki gera so nógvar viðmerking- ar til málið. Boðini frá landsstýrinum um, at tað ikki kann góðkenna sátt- málan, eru so nýggj, at hon hevur ikki fingið sett seg ordiliga inn í málið. Men eisini hon væntar, at tað verður trupult hjá dag- røktunum at fara til ar- beiðis við ongum sáttmála. – Tað er í øllum øfrum greitt, at hetta fer at fáa álv- arsligar avleiðingar, sigur IngeborgVinther. Svar í síðstu viku Eivind Jacobsen, sigur, at sáttmálin ímillum Sjóvar Kommunu og Føroya Ar- beiðarafelag samráddust um nýggjan sáttmála, áðr- enn sáttmálin varð gjørdur ímillum Føroya Arbeiðara- felag og arbeiðsgevarafe- lagið hjá kommununum og ímillum Føroya Arbeið- arafelag og tær størru kommunurnar. Men allir sáttmálarnir eru at kalla eins. Og nú hava bæði Sjóvar Kommuna og allar hinar kommunurnar, sum hava sáttmála við Føroya Ar- beiðarafelag, fingið at vita frá landsstýrinum, at sátt- málin kann ikki góðkenn- ast. Eivind Jacobsen sigur, at tað var longu fyrst í no- vember, at hann sendi fíggjarmálastýrinum sátt- málan til góðkenningar. Men svar kom onki fyrr- enn í síðstu viku - nakrar fáar arbeiðsdagar, áðrenn hann skuldi koma í gildi. – Hetta er langt úti. Hetta minnir mest um eina roynd at leggja trýst á okkum um at góðtaka krøvini hjá fíggjarmálastýrinum, tí tað er sálvsagt, at tað ber ikki til at gera nógv til 1. januar. Bygdaráðsformaðurin á Strondum sigur, at tað eru fleiri øki í sáttmálanum, sum Landsstýrið ikki vil góðkenna. – Í fyrsta lagi vil lands- stýrið ikki góðkenna sjálva lønina. Eftir sáttmálanum skulu dagrøktirnar fáa 2.947 krónur um mánaðin fyri hvørt barnið, men landsstýrið vil ikki góð- kenna, at tær fáa meiri enn 2.720 krónur, ella 227 krónur færri. – Eg dugi ikki at síggja, hví landsstýrið skal leggja seg út í hetta, tí kommunur- nar gjalda alt samalt sjálv- ar. – Harafturat vil lands- stýrið ikki góðkenna, at dag røktar mammur nar skulu hava frí 1. mai. Landsstýrið heldur, at tað er óheppið, at tær hava frí, tá ið flest øll onnur eru til arbeiðis. Landsstýrið held- ur, at hetta fer at noyða nógv av teimum, sum hava børn í dagrøkt, eisini at taka frí 1. mai. Hetta skilir Eivind Ja- cobsen heldur ikki. – Dagrøkt er ein tænasta, vit veita borgarunum. Og um vit ikki kunnu veita hesa tænastuna 1. mai eis- ini, hevur tað onki við landsstýrið at gera. Tað eru eisini aðrir partar í sáttmálanum, sum lands- stýrið ikki vil góðtaka. Bygdaráðsformaðurin sigur, at hann skilir ikki, hvat landsstýrið yvirhøvur hevur við hetta málið at gera, tí tað eru kommunur- nar, sum betala hvørt oyra. – Men landsstýrið hevur lógir at vísa til og krevur, at tað skal góðkenna sáttmál- arnar, sigur Eivind Jacob- sen. Ongin viðmerking Í landsstýrinum er ongin av teimum til arbeiðis, sum hava við málið at gera, so haðani fekst ongin við- merking til málið. Útseta sátt- málan ein mánaða Dagrøktarmammur: Vandi fyri verkfalli á nýggjárinum Tað er nógv sum bendir á, at dagrøktarmammurnar kring alt landið fara í verkfall fyrst í januar. Landsstýrið ikki góðkenna sáttmálarnar og sostatt er sáttmálaloysi. Hetta fingu vit ikki at vita fyrrenn í síðstu viku og tað er átaluvert, sigur bygdaráðs- formaður, sum hevur gjørt sáttmála um dagrøkt. Myndin er tilvildarlig Hava ikki sent sáttmálan inn Gullbrúdleyp Nýggjársaftan hava hjúnini Palma og Bjarni Dal- Christi-ansen í Havn gull- brúdleyp. Palma er fødd og upp- vaksin á Skála og er yngst av 12 systkjum. Foreldur hennara vóru Jóhanna, fødd Gregersen úr Gøtu og Petur Rasmussen, Petur í Uppistovu av Skála. Palma kom longu sum 15 ára gomul til Havnar. Hon gekk á Handilsskúla og tænti m. a. hjá Anmnu Sam, var í handlinum hjá Hans Joensen, í Smæruni og hjá Katrinu Christiansen. Í nógv ár handlaði hon sjállv úti í Jóannesar Patursonar- gøtu, síðani fór hon aftur til Katrinu Christiansen, áðr- enn hon fór at arbeiða í Lit- brá, har hon var í sekstan ár. Tey mongu, ið hava keypt frá Palmu, minnast, hvussu væl alt var fyriskip- að hjá henni, hvussu blíð, fyrikomandi og hjálpsom hon altíð var. Bjarni er havnarmaður. Føddur og uppvaksin í Tórsgøtu í Havn, har Resta- urant City nú er. Hann er sonur Paulinu Dal-Christi- ansen og Sophus Christian- sen, vanliga nevndur Soph- us skómakarin, bæði úr Havn. Bjarni hevur alla sína tíð starvast sum bilførari. Byrj- aði sum heilt ungur at koyra hýruvogn og var við til at stovna Auto, har hann koyrdi í nógv ár. Koyrdi í nøkur ár skúlabørn av Hvít- anesi til Havnar og koyrdi eisini í fleiri ár rutukoyring millum Havnina, Kirkjubø og Velbastað, og sigast má um hann, at hann hevur verið sera røkin í sínum starvi. Fyrst í 70’unum vóru tey umleið eitt ár í Danmark, Palma var í einum skógva- handli á hvidovrevej og Bjarni starvaðist hjá Skandinavisk Tobakskom- pagni, hetta var ein góð tíð, og minnast tey ofta aftur á tíðina á Rebæk Søpark. Palma og bjarni eru nú bæði pensjónistar, men frísk og væl fyri, og teim- um dáma væl at vera um børnini, Annelin og kára, og tey fimm ommu- og abbabørnini. Dagurin verður hildin heima frá kl 9-14, har øll, ið vilja heiðra gullbrúðar- pari1ð, eru vælkomin. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254mm breið og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Innantóm og óvirðilig fólkaatkvøða Um somu tíð sum ís lendska Vølvan spáar um fólkaatkvøðuna í Føroyum og fullveldið og sigur, at føroyingar fara at siga ja til hesi bæði, stendur vanligi føroyingurin púra á ber- um. Neyvan nakar før- oyingur veit, hvat ein komandi fólkaatkvøða skal innihalda og í hvønn mun hon skal binda øll komandi ætt- arlið til eina ávísa polit- iska kós. Løgmaður veit tað heldur ikki og sær tað ikki mætari út enn, at hann skal brúka allan januar mánað eisini til at finna út av hesum. Við øðrum orðum fáa føroyingar bara ein til tveir mánaðir at um- hugsa seg og taka støðu til framtíðina hjá sær og sínum børnum. Fólka- atkvøðan skal nevniliga vera í apríl. Útmeldingarnar frá landsstýrinum eru eisini sera ymiskar og jánkas- ligar. Hetta er heldur ikki so løgið og man neyvan undra nakran. Tí øllum kunnugt varð semjan, sum landsstýr- isflokkarnir gjørdu við fólkaatkvøðu sum loys- unnarorði einki minni enn ein sjónleikur, sum hvørki samgonguflokk- arnir sjálvir ella nakar annar trýr veruliga upp- á. Tá samgongan hevði rent seg fasta í fullveld- isgongdini og flokkarnir innanhýsis vóru rúkandi ósamdir eydnaðist tað tó túsundkunstnarara- num í Tinganesi, sjálv- um formanni Tjóðveld- isfloksins í evstu løtu at finna uppá. Og harvið bjargaði hann samgongu og sær og sínum. Hann megnaði at fáa eina loysn, sum hvørki var fuglur ella fiskur. Í ver- uleikanum ein totalkapi- tulering og afturvendan til gamlan fólkafloks- og sjálvstýris- stig fyri stig politikk. Nýggja barnið kom at eita semja um fólkaatkvøðu, men hóast fleiri mánað- ir eru gingnir síðani hetta varð almanna- kunngjørt, veit Føroya fólk enn ikki, hvat sam- gongan vil og ætlar við fólkaatkvøðuni. Mannagongdin í hesum máli hevur ódemokrat- isk og ósømilig. Tí fyrst at lappa uppá eina sam- gongu við lyfti um fólkaatkvøðu fyri síðani ikki at vita, hvat henda atkvøða skal snúgva seg um, fyrr enn beint und- an henni, er einki mæt- ari enn at spæla hasard og at halda veljararnar fyri spott. Var nøkur meining í eini fólkaat- kvøðu, so høvdu lands- stýrisflokkarnir fyri langari tíð síðani havt gjørt sær greitt, hvat hon skal innihalda. Føroyingar standa sum kánus og bíða eftir at ó- samdir politikarar í eini samgongu, sum alla tíð- ina er í innanhýsis stríði, skulu koma ásamt um, hvat ein fólkaat- kvøða um fólksins framtíð skal innihalda. Tað einasta rætta so- leiðis sum støðan er vorðin, er at lata veljar- an tala við eitt komandi val. Ja ístaðin fyri eina fólkaatkvøðu í apríl átti løgmaður heldur at skriva út nýval, hvørs valstríð so kundi snúð seg um, hvat ein kom- andi fólkaatkvøða skal innihalda. Samgongan vil gera tað júst øvugt. Ikki fyri fólksins skuld men fyri sína egnu skuld. Fyri at varðveita maktina. Hetta er ódám- ligt. Sosialurin Spyrjið serfrøðingarnar Bergur Hansen, djóralækni Heri Joensen, prestur Heri Krage- steen, sálar- frøðingur Ingi Højgaard, løgfrøðingur Jens Andre- assen, lækni Jóhanna á Tjaldrafløtti, føðslu/húsar- haldsfrøðingur Jón Klein Olsen, politistur Jón Krage- steen. Ferðslu- trygd Julianna Næs, pedagogur Sjúrður Johannesen, sosialráðgevi Turid Thom- sen, lestrarveg- leiðari Marius Staksberg, málfrøðingur Adressan: Sosialurin, box 76, 110 Tórshavn, Fax 314720 ella teldupost: spyr@sosialurin.fo – og merkið, hvørj- um tit seta spurn- ingum. Svarini verða prentað í blaðnum mikudag NØVN Í VIKUNI Tøkk Eina hjartans tøkk vil eg senda tykkum mongu, sum mintust meg á áttati ára føðingardegnum hin 13. desember, við ynski um eini gleðilig jól og signing Guds yvir nýggja árið. Niels Pauli Sigurheim Kunngjørt verður at kæra mamma mín og systir okkara Gunnhild Gudmundsdóttir Isfeldt, doyði í Skien í Noreg, jóladag 53 ára gomul. Jarðarferðin verður í dag úr Solum Kirke í Skien. Vegna tey avvarðandi Gudmund