mikudagur 6. september 2006síða 16

16 Nr. 171 - 6. september 2006 útlond SAMBAND árni joensen fatekst@mail.dk tlf 341800 – Fyrr var illa, um krokodillurnar ikki fáa líkið av Steve Irwin vinmaður hansara Stutt sagt Í India stúra myndug­leik­ar­ nir fyri, at yvirgangsmenn fara at gera um seg í næst­um, og sambært for­ sætisráðharranum, Man­ mohan Singh, er tað ikk i óhugsandi, at yvir­ gangsmeninir fara at søkja at onkrum av landsins kjarn­ orkuverkum. Singh sigur, at trygdar­ tæn­astan hevur fingið upp­ lýsingar, sum kundu bent á, at yvirgangsmenn fyrireika seg til atsóknir, og at um­framt kjarnorkuverkini verða høvuðsstaðurin New Dehli og fígg jarmiðdepilin Mumbai mett sum tey fremstu álopsmálini. Løgreglan hevur tikið fleiri fólk, sum verða hildin at hava tilknýti til yvirgang, men tað merkir avgjørt ikk i, at vandin er av, sigur forsætisráðharrin. Í gjár frættist eisini, at onkur hevur hótt við at beina fyri indiska for­ set­anum, A. P. J. Abdul Khalai. Mánakvøldið bleiv flogfarið hjá forsetanum kannað bæði væl og leingi á flogvøllinum í býnum Chenmai, tí tað ljóðaði, at onkur hevði fjalt spreingi­ evni í flogfarinum. Har var kortini einki at finna. Guido Mussolini, sum er abbasonur fyrrverandi it­alska einaræðisharran Be­nito Mussolini, vil nú hava at vita, hvør gav boð um at beina fyri abba sínum. Benito Mussolini og unn­­usta hansara, Clara Pet­ ac­chi, vórðu tikin í Norð­ur­ italia tann 26. mai í 1945, og tveir dagar seinni vórðu tey avrættað í Milano. Av­rættingin var almenn, men líka síðani krígg ið hava italiumenn spurt, hvat veru­ liga hendi teir dag­ar­nar. Tað vil Guido Mus­so­ lini eisini hava at vita. Sam­b­ært søguni var tað her­yvirmaðurin Walt­er Audisio, sum gav boð­ini um at beina fyri eina­ræðis­ harranum, men sakførarin hjá Guido Mussolini sigur, at navnið á Audisio kom ikk i fram fyrr enn tvey ár eftir krígg ið. Hann ivast tí ikk i í, at tað var onkur annar, sum gav boðini. – Eg vil bara hava at vita, hvør beindi fyri abba mínum, og tað er væl ikk i annað enn rímiligt, sigur tann 69 ára gamli Guido Mussolini við italska útvarpið. Við jøvnum millumbilum vitja donsk sjóverjuskip ta lítlu oynna Hans Ø vestan fyri Grønland fyri at vísa, at danir meta seg hava ræðisrættin á oynni. Men hesaferð miseydnaðist tað tí lítla sjóverjuskipinum „Agpa“ at sleppa til oynna, tí har var so nógvur ísur. Sambært danska útvarp­ inum noyddist „Agpa“ at venda aftur, tá skipið var 11 fjórðingar frá oynni. Manningin tók nakrar mynd­ir og setti síðani kós suðuraftur, sigur útvarpið. Danmark og Kanada eru ósamd um, hvørt teirra skal hava ræðisrættin á Hans Ø. Í 1973 skuldu londini áseta mark millum Kanada og Grønland, men tey kundu ikk i semjast um, hvørt teirra eigur ta lítlu oynna. Málið er týdningarmikið, tí tað kann henda, at olja er at finna undir havbotninum á hesum leiðum. Stórur vandi fyri yvirgangi Hvør drap abba? Sluppu ikki á land Líkið av „The Crocodile Hunter“ skal latast kroko­ dillunum – Hann hevur argað kroko­ dillurnar alt sítt lív, so tað er ikk i annað enn rímiligt, at tær fáa hann nú, sigur ein vinmaður Steve Irwin við heimasíðuna Brainsmap. Tað er ikk i greitt, um lík­ið av „The Crocodile Hunter“ veruliga verður latið krokodillunum í djóra­ garðinum Beerwatch, men sambært Brainsmap hava tey avvarðandi hjá Steve Irwin havnað einum tilboði frá avstralsku stjórnini um at geva tí kenda djóravininum eina almenna jarðarferð. Tað var politiski leiðarin í Queensland, Peter Beattie, sum fyrstur kom við hugskotinum um eina al­menna jarðarferð, og seinni segði avstralski for­ sætisráðharrin, John Howard, at hann tók undir við, at Steve Irwin verður jarðaður fyri almenna rokning. Men sambært Brainsmap hevur einkjan havnað til­ boðnum. Veðurlag­sbroyting­ ar­nar við veksandi hita í Evropa kunnu hava við sær, at tropiskar sjúkur so sum malaria kunnu koma norðureftir, siga granskarar. Í summar vórðu fleiri fólk, sum vóru farin at svimja í Eystrasalti, smittað við kolera, og kolerabakteriur, sum vit vanliga seta í sam­ band við heitari havleiðir, vórðu funnar við Bornholm og svensku oynna Gotland. Nú siga bretskir granskarar, at tann veksandi hitin í Evropa kann hava við sær, at fleiri tropiskar sjúkur kunnu koma hendanvegin, og teir vilja hava myndugleikarnar at halda eitt vakið eyga við gongdini. Paul Hunter, profrssari, hevur saman við øðrum granskarum skrivað eina frá­greiðing um, hví vit kunnu vænta ávísar trop­isk­ ar sjúkur til Evropa og Norð­ uramerika. Sjálvur stúrir hann mest fyri malaria, sum á hvørjum ári krevur fleiri milliónir mannalív í Afrika, og hann heldur ikk i, at heilsumyndugleikarnir legg ja nóg stóran dent á tað, sum er í ferð við at henda. – Vit hava longu fleiri tek­ in um, at ávísar sjúkur eru komnar til Evropa orsakað av veðurlagsbroytingunum, sigur Paul Hunter við BBC. Kolerabakterian vibrio vilni­ficus, sum varð funn­ in í Danmark og Svøríki í summar, er ein av teim­ um bakteriunum, sum sam­bært granskarunum er kom­in norðureftir við hit­ an­um. Bakterian veksur í heitari sjógvi so sum í Meksikoflógvanum, men er nú komin norður í Eystra­salt. Havbakterian er í ætt við ta vandamiklu kolera­bakt­ eriuna. Hon verður kort­ini ikk i hildin at vera vandamikil fyri frísk fólk, men í summar kostaði hon einum 62 ára gomlum dana lívið. Í Italia vórðu umleið 100 fólk løgd inn á sjúkrahús í summar, eftir at tey vóru komin í samband við ta trop­isku alguna ostreopsis ovata, sum elvir til millum annað trupulleikar við anda­ dráttinum og fepur. Paul Hunter ivast ikk i í, at tann veksandi hitin hevur givið teirri tropisku alguni nýgg jar vskstrarleiðir. Paul Hunter sigur við BBC, at tað er ikk i bara tann veksandi hitin um summarið, sum økir vanda fyri, at vit fáa tropiskar sjúkur norðureftir. Tað hevur minst líka nógvan týdning, at veturin á okk ara Loksins fáa krokodillurnar hann Malaria kann koma til Evropa Hesin verður kanska vanligur í Evropa og Norðuramerika í framtíðini