fríggjadagur 12. januar 2001síða 2

Nr. 8 - 12. januar 2001 3 2 Nr. 8 - 12. januar 2001 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Mentan: Birgir Kruse birgir@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254mm breið og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Skálafjarðarsiglingin og landsplanlegging Tað er ikki tí vit ikki unna eysturoyingum, sum arbeiða í Havn, gott ferðasamband - men er tað ikki misbrúk av samfelagsligum skattapengum at halda eina rutu gangandi, sum hevur so stórt undirskot, sum blaðið vísti á í gjár – 11.000 kr. í halli um dagin! Oftani er torført at fáa eitt sakligt og siðiligt tjak um stórar og smáar samfelagsspurningar uttan at tað verður kast- að eftir hvørjum øðrum fyri at vera lokalpatriot- ar henda alla handa veg- in. Sjálvandi vil so vera í einum lítlum samfelag sum okkara, at hvør vil fjálga og verja um sítt pláss. Men vit mugu eisini vera realistisk og innsíggja veruleikan, sum hann er. Hvussu nógvar milliónir eru ikki farnar í vega- og tunnilsgerð millum t.d. Havnina og syðstu plássini kring Skála- fjørðin! Hetta eru sam- felagsligar íløgur, hetta er skattaborgarans pen- ingur, ið er brúktur til at betra um møguleikarnar hjá serstakliga fólki kring Skálafjørðin at koma skjótari og lættari til arbeiðis og øðrum ørindum í høvuðsstaðn- um. Um somu tíð er ferðafólkaflutningurin yvir land eisini nógv betraður. Hóast hesar sannroynd- ir, so krevja ávísir polit- ikarar í Eysturoynni at hava eina sjóvegis rutu eisini, sum teir vita gev- ur og fer at geva hall so langt vit kunnu síggja inn í framtíðina. Og út frá síni máttmiklu støðu sum partar av samgong- uni fáa teir sín vilja. Tað er í slíkum føri, at vit hava brúk fyri lands- planlegging. Og politik- arum, sum duga at skilja týdningin av hes- um so týðandi orði. Nevniliga har tú fyrst ger íløgur fyri at betra um samferðsluviður- skiftini og harvið slepp- ur undan dupultfunkti- ónum, sum geva eitt drønandi hall. Skála- fjarðarsiglingin er eitt himmalrópandi dømi um eina slíka dupult- funktión. Skjótt fáa vit at síggja, um henda siglingin skal gerast ein uppaftur størri kleppur um bein- ini á skattaborgarunum, tí tá skal avgerð takast um skipið, sum skal sigla á leiðini. Verandi skip er uppslitið og skulu nógvar mill. játt- ast av løgtinginum til antin umvæling av ver- andi skipi, leigu av øðr- um ella nýgerð. Skála- fjarðarsiglingin er besta dømi um, at politikar- arnir mugu til at taka landsplanlegging í álv- ara. At tú øðrumegin gera stórar íløgur í sam- ferðsluviðurskiftini á landi ber í sær, at tú harvið sleppur undan dýrum íløgum og rakstri á sjónum. Tú tilrætta- leggur viðurskiftini so- leiðis, at tú sleppur und- an dupultfunktiónum. Samtíðis sum tað er eitt ynski hjá fleiri politik- arum og flokkum at minka um tilskotið vit fáa úr Danmark, so er greitt, at vit ikki sam- tíðis hava ráð til dýrar dupultfunktiónir, hvørki hvat íløgum ella rakstri viðvíkur. Har landfast er í Føroyum eigur ikki at verða neyðugt við eisini at hava dýrar undir- skotsgevandi rutur sjó- vegis. Sosialurin Spyrjið serfrøðingarnar Bergur Hansen, djóralækni Jóhanna á Tjaldrafløtti, føðslu/húsar- haldsfrøðingur Heri Krage- steen, sálar- frøðingur Ingi Højgaard, løgfrøðingur Jens Andre- assen, lækni Heri Joensen, prestur Jón Klein Olsen, politistur Jón Krage- steen. Ferðslu- trygd Julianna Næs, pedagogur Sjúrður Johannesen, sosialráðgevi Turid Thom- sen, lestrarveg- leiðari Marius Staksberg, málfrøðingur Adressan: Sosialurin, box 76, 110 Tórshavn, Fax 314720 ella teldupost: spyr@sosialurin.fo – og merkið, hvørj- um tit seta spurn- ingum. NØVN Í VIKUNI DAGSINS MEINING Formaður í 30 ár Januar í ár hevði Óli Jac- obsen sitið í 30 ár sum valdur formaður fyri fiski- menninar í Føroyum. Slíkt álit er fáum beskorið. Óli hevur ikki verið formaður í samfull 30 ár, tí hann royndi seg í Tinganesi sum landstýrismaður í ringastu kreppuárum føroyinga í nýggjari tíð. Hann sæt hálvt annað ár í Tinganesi, og tá er ikki loyvt at hava annað starv við síðuna av. Men hetta er ikki einasta álitisstarv Óli hevur havt. Fyrsta august í fjør hevði hann sitið í samfull 20 ár sum formaður fyri fiski- vinnudeildini hjá altjóða flutningsfelagsskapinum ITF. Og í ár eru tað 35 ár síð- ani Óli fyri fyrstu ferð varð valdur í nevndina á Føroya Fiskimannafelag. Óli er 57 ára gamal. Ein onnur re- kord, sum ikki er serliga høg er viðvíkjandi hjúnar- bandinum. Óli giftist seint og hann plagar at býta lívið sundur plagar at taka til: »Tá ið eg var gamal drong- ur og so nú.« Tíðin í ITF hevur gjørt Óla til ein rættan heims- borgara. Tað er ikki tann heimspartur, sum hann ikki hevur sitið og fundast á. Óli er á ársfundi hjá ITF á hvørjum ári og sjálvur hitti eg hann í Singapore fyri nøkrum árum síðan. »Við hvørt kenni eg meg máttleysan í sessinum, kanska havi eg sitið ov leingi, men so komið eg fyri meg aftur. Eitt gott er við at hava verið so leingi í saman starvi, eg havi nógv- ar royndir at byggja á. Eg havi starvast undir 10 fiski- málaráðharrum, harav hava tveir sitið í tvey skeið. Løg- maður Anfinn Kallsberg og Johan Petersen.« Óli er ein samfelagsvirk- in maður. Hann fylgir sera væl við hvat hendir í sam- felagnum og hevði tíðin hann hevur sitið á løgtings- ins áhoyraraplássum og lurta verið tikin við í tingtíð hansara, so hevði fáur ting- maður tikið hann í tímum í løgtinginum. Fisikmenninir dáma væl Óla, tað mugu teir gera, tí teir velja hann umaftur og umaftur, trý ár í senn og enn røkist einki fyri, at Óli ætlar at leggja frá sær sum formaður hjá okkara fiski- monnum. Onkuntíð er komið fyri at onkur hevur stilla upp móti honum, men hesin hevur fingið lítla undirtøku. je Svarini verða prentað í blaðnum mikudag Spyrjið serfrøðingarnar Adressan: Sosialurin, box 76, 110 Tórshavn, Fax 314720 ella teldupost: spyr@sosialurin.fo – og merkið, hvørj- um tit seta spurningum. Svarini verða prentað í blaðnum mikudag Tøkk Øllum tykkum, sum á ymiskan hátt sýndu samkenslu og hjálpsemi, tá kæri bróðir okkara Edil í Geil andaðist og varð jarðaður, takka vit hjartaliga. Systkini Nú verður alt danskt hernaðarvirksemi í Føroyum savnað á einum stað. Flyve- station Torshavn í Mjørkadali og Fær- øernes Kommando við Hoyvíksvegin eru løgd saman til eina støð, sum kallast Færøernes Komm- ando, og hon fer at halda til í Mjørkadali SAMANLEGGING Stefan í Skorini Hósmorgunin var samkoma í bygninginum hjá danska hervaldinum í Mjørkadali. Har var Jesper Helsø, gene- ralloytnantur og ovasti í donsku verjuni, til staðar. Hann lat Jesper Dinesen leiðsluna av nýggju støðini. Jesper Helsø bað fyrst Jesper Dinesen, fyrrverandi leiðara av Færøernes Kommando við Hoyvíks- vegin, um at reisa seg og kunngjørdi, at Jesper Dinesen hervið ikki longur hevði leiðsluna av hesi støðini. Síðani varð Erik Præste- gaard, fyrrverandi leiðari av Flyvastation Torshavn, biðin um at reisa seg, og hann fekk boð um, at hann ikki longur er leiðari av støðini í Mjørkadali. Síðani varð Jesper Dines- en alment settur sum leiðari av nýggja danska myndug- leikanum í Føroyum, Færø- ernes Kommando í Mjørka- dali, meðan Erik Præste- gaard verður stabschef ella starvsfólkaleiðari. Leingi hevur verið greitt, at henda samanleggingin skuldi vera, men nú er samanleggingin endiliga farin fram, og eftir er bara ein danskur hernaðarmynd- ugleiki í Føroyum. Færri fólk Hóast tað alment er boðað frá eini samanlegging, so verður sjálv samanlegg- ingin ikki framd fyrr enn um hálvtannað ár. Ætlanin er, at hølini við Hoyvíks- vegin standa tóm á sumri í 2002. Áðrenn alt virksemið verður flutt niðan í Mjørka- dal, so skal bygningurin umbyggjast, so hann kann hýsa øllum tí nýggja fólk- inum. Handverkararnir fara í gongd við arbeiðið 1. mai í ár og verða væntandi lidnir 1. apríl 2002, og tá ber til hjá teimum við Hoy- víksvegin at flyta niðan. Beint nú eru 107 fólk knýtt at teimum báðum støðunum, men tá saman- leggingin er framd, verða bara 80 fólk á støðini. Av hesum eru eini tíggju sivil. Jesper Dinesen sigur, at talan er ikki um nakrar upp- sagnir, men bara um at flyta nøkur fólk niðuraftur til Danmarkar. Talið av fólki, sum starv- ast í danska herinum, er nógv minkað seinnu árini, tí miðskeiðis í 60-unum vóru fleiri enn 200 fólk knýtt at danska hervaldin- um í Føroyum. Tá var heimsstøðan eisini ein heilt onnur, og tað kravdi fleiri fólk á staðnum. Ongar aðrar broytingar Nýggi leiðarin fyri Færø- ernes Kommando, Jesper Dinesen, sigur, at uppgávan hjá herinum í Føroyum verður júst tann sama sum frammanundan samanlegg- ingini. – Okkara uppgáva er fyrst og fremst at hava fyri eini MRCC-støð, sum syrg- ir fyri bjarging á sjónum. Henda uppgáva er ikki broytt við hesi samanlegg- ingini, men verður bara broytt um politiski mynd- ugleikin krevur eina broyt- ing á hesum økinum, sigur Jesper Dinesen. Jesper Dinesen sigur eisini, at teirra møguleikar fyri at loysa hesar uppgávur ikki eru skerdir, men at teir eru eins væl førir fyri hes- um sum frammanundan. Samanleggingin er ein liður í “forsvarsforliget 2000-2004”, sum bar í sær, at nakrar bygnaðarbroyt- ingar vórðu framdar. Enda- málið er, at sleppa undan at hava yvirskot av fólki í Føroyum. Jesper Dinesen sigur eis- ini, at hesar rationalisering- ar geva teimum møguleika at gera fleiri íløgur í Føroy- um, um tørvur verður á tí. Bara ein hernaðarmyndugleiki í Føroyum Færøernes Kom- mando hevði kunnað verið klár við eini tilbúgvingætlan í sambandi við olju- vinnuna eftir nøkrum vikum. Hetta kann vera eitt gott alterna- tiv, um samgongan ikki tekur undir við loysnini hjá Jørgeni Niclasen, landsstýris- manni, sum umsitur tilbúgvingina TILBÚGVING Stefan í Skorini Áðrenn oljuvinnan fer av bakkastokki, er alneyðugt at føroysku myndugleik- arnir eru tilreiðar við eini tilbúgvingarætlan. Hetta skuldi vera avrátt á sam- gongufundi fyrr í dag, men úrslitið av hesum fundi var okkum ikki greitt áðrenn evstamark. Jørgen Niclasen segði við Sosialin í gjár, at um hans- ara loysn ikki vann frama í samgonguni, so fór hann at royna aðrar loysnir beinan- vegin, tí hann vil undir ongum umstøðum hava, at oljuboringin verður útsett við einum ári. Tað verður úrslitið, um ein tilbúgving- arætlan ikki verður klár fyri 1. apríl í ár. Jørgen Niclasen leggur upp til, at Telegrafstøðin verður keypt, og har verður tilbúgvingin samskipað. Hon skal vera kunna at taka sær av vanlukkum, sum kunnu standast í oljuvinn- uni. Óvist er, at um henda ætlanin fær undirtøku í samgonguni. Jesper Dinesen, leiðari á Fæøernes Kommando, sum umsitur MRCC-støðina í løtuni, metir, talan er um nakrar vikur, áðrenn teir kunnu vera klárir við eini slíkari tilbúgvingarskipan, sum tørvur er á til olju- vinnuna. Hann leggur tó áherðslu á, at hann við hesum ikki leggur seg úti kjakið um, hvussu tilbúgvingin skal skipast í Føroyum. Hann sigur eisini, at teir skulu hava boð frá myndug- leikunum í Danmark, um teir skulu fremja hetta í verki. Tørvur verður á betri út- gerð, um Færøernes Kommando eisini skal hava tilbúgving í oljuvinnuni um hendi, men um boð eru eftir teimum, so hevði tað bara tikið teimum nakrar vikur, til tað hevði verið klárt. Sitandi samgonga er tó einki fyri at lata danir um tilbúgvingina, og allir flokkar mæla til eina før- oyska loysn, men eru ikki á einum máli um, hvussu henda skal fremjast. Um semja ikki finst í samgonguni um eina før- oyska tilbúgvingarætlan, so kann Jørgen Niclasen dúva uppá Marinustøðina. Teir tríggir høvuðspersónarnir á samkomuni í Mjørkadali hósmorgunin. Frá vinstru er Erik Præstegaard, Jesper Helsø og Jesper Dinesen Jens Kr. Vang Nýggi og einasti leiðarin av donsku herstøðini í Føroyum, Jesper Dinesen, sigur, at uppgávurnar hjá danska hervaldinu í Føroyum framvegis eru tær somu Mynd Jens Kr. Vang Alternativið í tilbúgvingini er Marinustøðin Hóast Marinustøðin við Hoyvíksvegin skjótt er søga, so kann hon skipa fyri tilbúgving í sambandi við oljuvinnuna eftir nøkrum vikum