mikudagur 4. oktober 2006síða 27

27 tíðindi Nr. 191 - 4. oktober 2006 útlond SAMBAND árni joensen fartekst@mail.dk tlf 341800 Stutt sagt – Hetta hjálpir ikki einum flokki, ið sigur seg verja tey kristnu virðini konservativur stovnsleiðari í USA Minst eitt fólk doyði, tá eitt ómannað flogfar hjá ES-herdeildunum í Kongo datt niður í høvuðsstaðnum Kinshasa í gjár. Nógv fólk í Kongo vilja hava teir evropeisku hermenninar av landinum, og tilburðurin í gjár bøtti ikki um umdømið hjá her­monnunum. Tá flog­ far­ið var dottið niður, komu fleiri hundrað fólk saman nærhendis van­ lukkustaðnum. Tey róptu ókvæmisorð eftir her­ monnunum og kravdu, at teir fóru úr Kongo alt fyri eitt, skrivar AFP. Talsmenn hjá ES-her­ monnunum siga seg ikki vita, hví tað ómannaða flogfarið datt niður. Hetta er annað flogfarið, sum deildirnar hava mist í Kongo. Tað fyrra varð skotið niður í juli. ES-hermenninir og hermenn hjá ST eru komnir til Kongo at tryggja lóg og landaskil upp undir seinna umfar av forsetavalinum, sum verður seinni í mán­ að­inum. Valið er tað fyrsta har av sínum slaghi í meiri enn 40 ár. Ómannað flogfar datt niður Amerikanska stjórnin hev­ ur gjørt av, at Guatemala skal sleppa undan at rinda pengar, sum landið skyldar amerikanska ríkis­kassanum. Tilboðið er kortini ikki ókeypis, tí USA krevur, at Guatemala skal brúka 160 milliónir krónur til umhvørvisvernd afturfyri. Umboð fyri tær báðar stjórnirnar hava í seinastuni tingast um eina avtalu, sum hevur fingið heitið „skuld fyri umhvørvi“. Amerikanarar hava kravt, at myndugleikarnir í Guate­­mala skulu seta fleiri um­­hvørvisverndartiltøk í verk í fýra landspørtum tey næstu 15 árini, og tað hevur stjórnin í Guatemala nú játtað at gera, skrivar AP. – Nógvur tropiskur regn­ skógur er í teimum fýra landspørtunum, og hann skal verjast, segði am­erikanski samráð­ing­ar­leiðarin, Peter Selig­mann, tá avtalan bleiv undirskrivað. Hann helt, at avtalan kann vera fyrimynd fyri onnur lond, tí hon er eitt gott dømi um, hvussu umhvørvisvernd kann fremjast í verki, helt hann. Strika skuld fyri umhvørvið „A.P. Møller og Hustru Chastine Mc-Kinney Møllers fond til al­mene formaal“ ella Almue­ fonden, sum hann vanliga verður róptur, er nógv tann størsti grunnurin í Danmark, og fleiri eru tey, sum hava fingið gagn av pengum úr grunninum. Tann størsta gávan, sum grunnurin nakrantíð hevur latið, er tað nýggja operahúsið í Keypmannahavn, sum kost­ aði 2,6 milliardir krónur. Nú er líkt til, at grunn­urin fer at lata fleiri stórar gávur í framtíðini, skrivar Berlingske Tidende. Grunnurin hevur eisini nóg mikið at lata av. Hann eigur 40 prosent av partabrøvunum í fyri­ tøkuni A.P. Møller-Mærsk, og við dagsins kursum eru tey meiri enn 90 milliardir krónur verd, skrivar blað­ið. – Operahúsið var nakað fyri seg, men tey seinastu árini hevur grunnurin latið fleiri aðrar stórar gávur til ymsar verkætlanir, og tað er einki at ivast í, at hetta fer at halda fram, sigur stjórin í grunninum, Ove Hornby, við Berlingske Tidende. Fleiri gávur frá Mærsk Almuefonden hjá A.P. Møller fer ætlandi at lata fleiri stórar gávur í komandi árum Ótespiligu teldu­ brøv­ini hjá Mark Foley kunnu kosta republ­ikanarunum meirilutan í Umboðs­ manna­tinginum og Senatinum Í síðstu viku viðgekk repu­bl­ikanski politikarin Mark Foley, at hann hevði sent ørindadreingjunum í Kongressini teldubrøv við seksuellum innihaldi. Sam­stundis boðaði hann frá, at hann tók seg úr um­boðsmannatinginum. Men tann demokratiska andstøðan luktar blóð, tí í næsta mánað verður val, og sexgølan kann lættliga hava við sær, at republikanararnir missa meirilutan bæði í Umboðsmannatinginum og Senatinum. Tað hevur ikki bøtt um støðuna hjá re­publ­ ikanarunum, at for­maður teirra í Um­boðsmannatinginum, Denn­is Hastert, hevur við­ ging­ið, at hann visti um tey ótespiligu teldubrøvini hjá floksfelaganum fyri fleiri mánaðum síðani, og at hann einki gjørdi við málið. Nú krevja demokratarnir, at hann skal leggja frá sær, men Dennis Hastert hevur valt at seta hart ímóti hørðum. -Eg fari ongan veg, segði hann í gjár. Harður ágangur Politiskir eygleiðarar í Washington siga, at rep­ ubl­ikanski flokkurin kann lættliga tapa valið tann 7. november. Flokkurin hevur verið fyri hørðum ágangi í seinastuni. Fyrst kunngjørdu fregnartænasturnar, at tað gongur als ikki so væl í Irak, sum stjórnin vil vera við, og í vikuni kom tann kendi rithøvundurin Bob Woodwaad við enn einar av sínum avdúkandi bókum. Hesaferð loeggur hann George W. Bush, forseta og stjórnina undir at dylja sannleikan um Irak fyri am­erikanska fólkinum. Om­an á hetta koma so teldu­ brøvini hjá Mark Foley og tað, at Dennis Hastert visti um tey uttan at rætta hond frá síðu. Eygleiðarar siga, at tann stóri spurningurin er, hvat teir evangeliskt kristnu kjarnuveljararnir hjá republikanarunum siga um avdúkingarnar. Velja fleiri teirra at sita við hús valdagin fyri at vísa sína misnøgd, kann tað kosta republikanarunum dýrt. - Hetta hjálpir ikki einum flokki, sum sigur seg verja tey kristnu virðini, sigur for­maðurin í konservativa felagsskapinum Family Research Council við The Washington Post. Joy Gaylord, sum var ráð­gevi hjá fyrrverandi rep­ ublikanska leiðaranum Newt Gingrich, sigur, at Foley- gølan kann lættliga tryggja demokratunum sigurin tann 7. november. FBI kannar málið Samveldisløgreglan FBI kunngjørdi í gjár, at hon er farin undir at kanna málið um teldubrøvini hjá Mark Foley. Í fyrsta lagi skulu løgreglumenninir lesa teldubrøvini, og síðani fara teir at avhoyra dreingirnar, sum fingu tey. Tann yngsti er 16 ára gamal. Mark Foley verður væntandi eisini av­hoyrdur. Sjónvarpið ABC hevur longu almannakunngjørt inni­haldið í nøkrum av teldu­ brøvunum hjá Foley. Í einum teirra spyr Foley ein av teimum ungu dreingjunum, um teir báðir ikki skulu hittast aftan á arbeiðstíð. Sakførarin hjá Mark Foley segði í gjár, at politikarin hevði havt trupulleikar við rúsdrekka, og at hann hevði verið ávirkaður, tá hann skrivaði teldubrøvini. Men fólk, sum hava arbeitt saman við Mark Foley, siga við amerikonsku bløðini, at tey hava ongantíð havt varhugan av, at hann drakk. Sex-gølan í Kongressini kann kosta Bush dýrt -Eg vamlist og eri sera vónbrotin, sigur George W. Bush, forseti, um avdúkingarnar Demokratarnir krevja, at Dennis Hastert skal leggja frá sær sum formaður í Umboðsmannatinginum, tí hann visti um teldubrøvini uttan at rætta hond frá síðu