fríggjadagur 20. oktober 2006síða 17

18 Nr. 203 - 20. oktober 2006 tíðindi Hósdagin 19. oktober vóru mentanarvirðislønir M. A. Jacobsens og Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs 2006 verða handaðar í Müllers Pakkhúsi Mentan Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Myndir: Jens Kristian Vang Hátíðarhald var í Müll­ers Pakkhúsi hós­dagin 19. oktober, tá ment­anar­virð­is­ lønir M. A. Jacobsens og Barna­bókaheiðursløn Tórs­ havnar býráðs vórðu hand­ aðar. Heðin Mortensen, borgar­ stjóri, beyð øllum at vera væ­l­ komnum og segði m.a. frá søguni um M.A. Jacobsens virðislønirnar. Tað var í januar 1958, at skaldið Tumm­ as Napoleon Djurhuus, fyri Rit­høvundafelag Føroya heitti á Tórshavnar býráð, um at seta á stovn eina árliga bókmentavirðisløn, av tí – sum sagt var í skrivinum – at so syndarliga lítið verður gjørt fyri bókmentir her á landi. Rithøvundafelagið skeyt upp, at virðislønin skuldi bera navn eftir mentamannin Mads Andrias Jacobsen, ið hevði avrikað so nógv til frama fyri henda bý. Býráðið tók væl ímóti hesi áheitan frá nýstovnaða Rithøvundafelagnum, og samtykti at seta ein hósk­ andi minnisvarða yvir fjøl­ táttaða býráðsformannin Mass á Húsum, ið hevði verið miðdepilin í før­oyska bókmenta- og mentanar­ umhvørvinum. Longu sama ár – í 1958 – vórðu latnar virðislønir úr grunninum, sum fekk heitið: Bókmentavirðisløn M. A. Jacobsens. Tey sum fingu virðislønir fyi 2006 vóru: Steintór Ras­ mus­sen, Guðrun Gaard, Ebba Hentze og Carl Jóhan Jensen. Steintór Rasmussen fekk Barnabókaheiðursløn Tórs­ havnar Býráðs fyri hugskotið og útgávuna “Kular Røtur” við hesum grundgevigum: Øll børn í Føroyum kennast við hugtakið Kular Røtur. Hetta eru beinraknir barna­ sangir við stuttligum og æv­in­týrkendum innihaldi, ið bera upp á rím.  Løgini eru ljómandi og leikandi løtt. Innihaldið er núligt og ganga orð, myndir og tón­ leikur í eina heild, sum hóvar børnunum væl. Steintór Ras­ mussen hevur við útgávuni Kular Røtur sýnt listarligt hegni og fingið fram sang­ gleðina hjá okkum øllum, smáum sum stórum Guðrun Gaard fekk M.A. Jacobsens virðisløn fyri yrkis­­bókmentir við hesum grund­gevingum: Við væl úr hondum greiddu ritgerðini „Far fram á torg“ hevur Guðr­un lýst, hvussu tvinnir tvídráttir, øðrumegin millum føroyska uppvøksturin og lívslongu útisetuna, hinu­ megin millum eldri føroyskar yrkjarar og modernaðan evr­ope­­iskan skaldskap, hava verið tað jørðildið, sum yrkingar Regin Dahls eru sprotnar úr. Á greiðan og hugtakandi hátt vísir rit­ gerðin, hvussu tráanin eftir at greiða tilverunnar stóru spurningar er drívmegin í ritverki Regins, og hvussu Regin í hesi tráan støðugt mennir sítt egna skaldsliga mál. Við at seta viðgerðina í samband við dialogiskt ástøði hevur Guðrun giv­ið okkum eina dygga bók­mentaliga við­gerð og nýtt inn­lit í skald­ skapin hjá ein­­um av okkara mætastu skaldum. Ebba Hentze fekk M.A. Jacobsens fyri mentanaravrik við hesum grundgevingum: Alla sína tíð hevur hon livað við bókum og skaldskapi. Hon er ein tann royndasti met­arin av bókmentum, vit eiga, og hevur dugað, djørv og beinrakin, at sagt sína hugsan. Sum rit­høv­ undur hevur Ebba verið ný­skapandi, men tað er sum týðari av okkara skaldskapi í onnur mál, hon hevur havt sín heilt serstaka týdning. Meira enn nakar annar hevur hon skapað føroyskum bók­mentum og føroyskum rithøvundum eitt beinleiðis samband út í ein størri og víðari heim. Carl Jóhan Jensen fekk M.A. Jacobsens virðisløn fyri fagrar bókmentir fyri verkið „Ó-, søgur um djev­ ulskap“ við hesum grund­ gevingum: Hetta er ein evropeisk søga úr 19. og 20. øld, sum letur ljós sítt falla á skuggasíðurnar í manna­ sálini. Høvundurin vísir í hesari bókini eitt skalds­ligt kynstur, sum ikki stendur aftan fyri tað framkomnasta í okkara tíð. Margfeldi í máli og frásagnarlist og eitt stílkynstur, tikið úr leikum, tølir lesaran og skapar vak­ ur­­leika í hesari søguni, ið er full av óunnileika. Høv­ und­urin ger bæði í senn: Bókmentavirðisløn M. A. Jacobsens: Virðislønirnar handaðar Heðin Mortensen, borgarstjóri, handar Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs til Steintór Rasmussen Martha W. Dalsgaard syngur “Heimamynd” hjá M.A. Jacobsen. Bo Isholm spælir gittar og Stamin Stanchev harmoniku