fríggjadagur 19. januar 2001síða 2

Nr. 13 - 19. januar 2001 3 2 Nr. 13 - 19. januar 2001 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Mentan: Birgir Kruse birgir@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254mm breið og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tjóðskapur í skugga Mikil orrusta tók seg upp, tá borgarstjórin í Hósvík, Jógvan Mørk- øre, nærum fyri opnari mikrofon segði, at hann hevi fingið lovað eina lækna afturat til lækna- dømið fyri at stuðla Hel- enu Dam á Neystabø til formansvalið í Sjálvstýr- isflokkinum. Einki er at ivast í, at hann leyp fram av, og hann umbar seg eisini í Útvarpinum dagin eftir fyri at hava orðað seg eitt sindur knortlut. Kanningin hjá løgmanni vísti eisini, at eingin rossahandil var farin fram. Hann var lopin fram av, og hetta við- gekk hann. Tað er ein er- lig søk at viðganga eitt mistak. Hesin tátturin í út- varpssamrøðuni kom at skugga fyri hinum parti- num í samrøðuni, nevni- liga tað, at borgarstjórin í Hósvík hevur skift flokk, og grundgeving- arar fyri floksskiftinum. Jógvan Mørkøre hevur verið limur í Javnaðar- flokkinum og hevur tikið lut í orðaskiftum á landsfundum floksins. Hann hevur sínar mein- ingar og harafturat hevur hann orðið í síni makt. Harafturat hevur Jógv- an Mørkøre her í blað- num í eini samrøðu sagt, at hann tók ikki undir við politikki Javnaðar- floksins í sjálvstýrismál- inum. Tað er eisini ein erlig søk, og tað er ein demokratiskur rættur at kunna bera fram sína á- skoðan og sínar serligu meiningar, líka mikið um hon er í samljóð við almenna politikkin hjá flokkinum, ella um hon víkir frá. Borgarstjórin í Hósvík hevur m. a. ført fram, at politikkur floksins í dag er ikki í tráð við poli- tikkin hjá flokkinum undan seinasta løgtings- vali, tí í dag er politikk- urin meiri sambands- kendur. Og so er spurn- ingurin, um hann hevur rætt í tí ella ikki. Tað er einki at dylja yvir, at Javnaðarflokkkurin var flokkurin, sum endur- nýggjaði orðaskiftið um framtíðarstøðu Føroya. Flokkurin legði fyri við at samtykkja á lands- fundi fyri trimum-fýra árum síðani, at nú máttu Føroyar koma longur fram á sjálvstýrisleið, og boðið hjá flokkinum eru so tankarnir um eina sjálvstýrislóg, sum miðj- ar eftir, at vit kunnu yv- irtaka øll málsøki, tá vit eru før fyri tað, og ann- ars leggja orku í at gera Føroyar sjálvbjargnar búskaparliga og fyrisit- ingarliga. V. ø. o. ein hóvlig leið ímóti sjálv- stýri ella fullveldi. Í hesum politikki er einki broytt, og sambært teimum flestu veljara- kanningunum tekur ein stórur partur av føroysku veljarunum undir eini slíkari millumloysn. Men fullveldismálið hevur kanska sett hesa javnaðarætlan í skuggan, og ein andstøða til full- veldi uttan fyri ríkisfel- agsskapin setir Javnað- arflokkin kanska í bás sum ein meira ella minni sambandsflokk. Og tað er ikki rætt. Men tá hetta er sagt, skal eisini leggjast aftur- at, at spurningurin er, um Javnaðarflokkurin kanska ikki hevur gjørt ov lítið við at vera við í orðaskiftinum um veru- ligt sjálvstýri, og víst á, at flokkurin sanniliga eisini er ein tjóðskapar- flokkur og hevur tikið undir við øllum tí, sum føroyska tjóðskaparrørl- an hevur staðið fyri - politiskt og mentannar- liga. Sosialurin DAGSINS MEINING 17. oktober 1937 - 13. januar 2001 Høgni Simonsen var føddur á Skarvanesi, sum næst- ynsgtur av teimum átta børnunum hjá Andreu og Mortan Simonsen. Tá hann var um sjey ára aldur flutti familjan til Havnar at búgva. Eftir lokna skúla- gongd, fór hann til skips, og sigldi við bæði føroyskum og íslendskum skipum. Hann var m. a. við til at bjarga manningini á ís- lendska trolaranum, Goða- nes, sum rendi á Flesjarnar í síðst í 50’unum. Høgni bleiv tó ikki sjó- maður. Í 50’unum og 60’u- num koyrdi hann í fleiri skiftum hýruvogn í Havn, arbeiddi á Tunnuvirkinum og hjá Restorff Bryggjarí, har hann var í fleiri ár. Síð- an miðskeiðis í 70’unum hevur Høgni havt egnan hýruvogn og koyrt á bil- støðini Auto, til hann nú mátti leggja frá sær vegna herviliga sjúku. Seinnu árini hevur hann verið stjóri á P/F Auto, og er støðin fyrimyndarliga væl rikin undir hansara leiðslu. Eisini hevði hann stórar ætlanir um útbygging av støðini og um at fáa eitt minnisrit skrivað, til støðin um tvey ár verður 50 ár. Hann gloymdi ikki Skarv- anes, og fyri nøkrum árum síðan bygdi hann sær eini hús har at koma til í frítíð- ini. Høgni giftist við Mar- grethu Toftenæs úr Leirvík, og fingu tey børnini Atla og Duritu. Við sama áliti, sum Høgni hevði á Jesusi, frels- ara sínum, lýsa vit Guds frið yvir minni um Høgna Simonsen og sýna djúpastu samkenslu við tykkum sum sita eftir. Magnus NØVN Í VIKUNI Mikumorgunin andaðist Anna Sofía Jacobsen á Argjum. Hon var 100 ára gomul. Anna Sofía var fyrsti før- oyingurin, sum fylti 100 ár í nýggja túsundáraskeið- num. Tað var tann 16. mars 2000, og vantaði henni so- statt tveir mánaðar í at verða 101 ár, nú hon sovn- aði burtur. Anna Sofía var ættað av Eiði, men flutti ung til Havnar og gifist Dánjali Jákupi Jacobsen úr Leyn- um. Tey búsettust í Havn. Tey fingu seks børn. Fimm eru døtrarnar. Einasti son- urin doyði í 1986, bara 56 ára gmal. Anna Sofia hevur liva stillisliga, og hon legði stillisliga frá sær. Gjørdist sjúk fyri stuttum og sovnaði so stillisliga mikumorgun- in. Tá hon fylti 100 ár fyri knøppum ári síðan, hevði Sosialurin samrøðu við hana undir yvirskriftini: »Eg havi havt tað gott.« Og soleiðis var hon. Nøgd við alt og øll og hevði bara gott at bera fólki. Ein eginleiki, ið nógv áttu at misunt henni, og fleiri at fingið bornan í kjøtið. Anna Sofía hevur seinnu árini búð hjá dótrini, Turid, í Bakkagøtu á Argjum. Og tað var eisini heima, hon legði eyguni saman fyri seinastu ferð. Friður veri við minni hennara. ej Kunngjørt verður ætt og vinum at elskaða kona, mamma, omma, langomma, systir og vermóðir ELLY DJURHUUS, fødd Dam úr Havn, andaðist týsdagin 16. januar 82 ára gomul. Bønarhald verður í Landssjúkrahúskapellinum fríggjadagin kl. 18.00. Jarðarferðin verður úr Ebenezer leygardagin kl. 13.00. Fyri tey avvarðandi Petur Tey, ið ætla at lata blómur ella krans, kunnu ístaðin lata Zarepta eina peningagávu. Konto í peningastovnunum. Tøkk Øllum tykkum, sum sýndu samkenslu, tá ið kæri maður, pápi, verpápi og abbi okkara Hákun Jacobsen Nólsoy doyði og varð jarðaður, takka vit hjartaliga. Ásla Tummas Jákup, Oda,Trygvi, Jógvan og Sigrun Maria, Sonni, Sylvia, Óluva, Birita, Hákun og Sólbjørn Anna Sofía Jacobsen farin Minningarorð um Høgna Simonsen – Vit kenna okkum ógvuliga ótrygg við embætisførsluna í Vinnumálastýrinum, tá týdningarmikil skjøl verða útihýst eini viðgerð, sigur Gunnleivur Dalsgarð, formaður í Starvs- mannafelagnum, ið hevur sent løgmanni kæru um embætis- førsluna KÆRA Turið Kjølbro Tað er serliga manna- gongdin í tveimum málum, sum hevur fingið Starvs- mannafelagið at skriva til løgmann. Eina er málið um at gera Føroya Lívstrygg- ing til partafelag, hitt er lógaruppskotið um barsils- skipan, sum kemur til fyrstu viðgerð í dag. Í báð- um førum sigur Starvs- mannafelagið, at skjøl, sum hava avgerandi týdning fyri løgtingsins viðgerð, ikki eru latin løgtinginum. – Vit ivast onga løtu í, at um notatið, sum var gjørt í sambandi við ætlanirnar at gera Føroya Lívstryging til partafelag, varð latið løg- tinginum saman við lógar- uppskotinum, hevði hetta ávirkað viðgerðina og av- gerðina hjá løgtinginum. Vit fílast á embætisførsluna í Vinnumálastýrinum, tá týdningarmikil skjøl verða útihýst eini viðgerð, og spyrja um mál, sum verða løgd fyri tingið verða nóg væl upplýst. Tað er torført at trúgva, at málsviðgerðin í sambandi við orðing av lógaruppskotum kann vera so tilvildarlig, at hetta hendir. Vit hava einki prógv fyri, at hetta er gjørt við vilja, men eingin ivi er um, at hesi dømi ikki kunnu annað enn vekja illgruna. Undanførslan er ferð aftaná ferð, at eitt mistak er hent, men tað góðtaka vit ikki. Tá so nógv mistøk henda, er okkurt rívandi galið. Hetta er átaluvert og eigur at fáa avleiðingar, sigur Gunnleivur Dalsgarð, for- maður í Starvsmannafelag- num. Stjala burturav Í málinum um Føroya Lívs- trygging viðurkennir Starvsmannafelagið, at tey vóru ov sein á sjóvarfallin- um. Tey fingu ikki innlit í skjølini fyrr enn lógin var samtykt at gera stovnin til partafelag. Viðvíkjandi uppskotinum til barsils- grunn hevur Starvsmanna- felagið heitt á landsstýris- mannin í arbeiðsmarknað- armálum um at fáa spurn- ingin um tey 0,8 prosentini avgreidd, áðrenn lógarupp- skotið kemur til viðgerðar. – Vit seta nú okkara vón til, at løgtingsfólk skilja álvaran í hesum, soleiðis at tey 0,8 prosentini, sum eru partur av lønarhækking til okkara limir, ikki verða stolin frá okkum, sigur Gunnleivur Dalsgarð. Greitt er, at Starvs- mannafelagið ikki tekur undir lógaruppskotinum til nýggja barsilsskipan so- leiðis sum tað sær út í løt- uni, men formaðurin í Starvsmannafelagnum vís- ur aftur, at áheitanin til løg- mann er ein máti at spenna bein fyri ætlanini. – Vit hava einki ímóti, at ein barsilsgrunnur verður gjørdur fyri allan arbeiðs- marknaðin. Hinvegin halda vit, at tað er ein uppgáva fyri arbeiðsgevararnar. Kæran um embætisførsluna hjá Vinnumálastýrinum hevur einki við tað at gera, sigur Gunnleivur Dalsgarð. Áheitanin frá Starvs- mannafelagnum varð hand- að løgmanni mikudagin. Hann verður biðin um at gera neyðugar kanningar fyri at fáa staðfest, um onn- ur dømi eru, har lands- stýrismenn hava hildið aft- ur týdningarmikið skjøl í sambandi við, at lógarupp- skot eru latin tinginum. Somuleiðis verður løgmað- ur biðin um at taka neyð- ugu stigini at forða fyri, at slíkt endurtekur seg. Kvinnur kjakast um barsilsgrunn Barsilsgrunnurin verður evnið á fundi hjá Kvinnufelagnum í Havn mánakvøldið KVINNUR Turið Kjølbro Mánakvøldið skipar Kvinnufelagið í Havn fyri fundi í Mettustovu, har lóg- aruppskotið um barsils- grunn fyri allan arbeiðs- marknaðin verður til við- gerðar. Kvinnurørslan hevur síð- ani miðskeiðis í áttatiárun- um arbeitt við hesum fyri kvinnur og menn so týdn- ingarmikla máli, og nú grunnurin er komin so langt sum á tingborð, ræður um at fáa hann gjørdan til veruleika. Ein barsils- grunnur fyri øll og sum tí- skil eisini umfatar smáar privatar fyritøkur kann tryggja kvinnum á barns- burðaraldri arbeiði á jøvn- um føti við menn við tað, at tær ikki longur nýtast at vera innbygdir fíggjarligir kleppar hjá fyritøkum. Skipanin tryggjar eisini monnum rættin at vera um síni børn - fyri kvinnuna og kvinnurørsluna mál av størsta týdningi. Á fundinum mánakvøld- ið, sum verður kl. 20, fara kvinnur at leggja upp til kjak um lógaruppskotið. Tær vera Hanna Joensen, fyrrverandi forkvinna í Javnstøðunevndini, Turið Debes Hentze, forkvinna í Javnstøðunevndini, Lisbeth L. Petersen, løgtingskvinna og fyrrverandi forkvinna í Útnorðurráðnum, og Ann- ita á Fríðriksmørk, løgting- skvinna og framsøgukvinna í hesum máli. Fyrsta viðgerð av lógar- uppskotinum um nýggja barsilsskipan skuldi vera mikudagin. Málið varð tik- ið av skránni og kemur fyri aftur í dag. Vit hava ikki álit á landsumsitingina – Vit hava einki prógv fyri, at Vinnumálastýrið heldur týdningarmikil skjøl aftur við vilja, men eingin ivi er um, at hesi dømi ikki kunnu annað enn vekja illgruna, sigur Gunnleivur Dalsgarð. Tey vilja grugga málið – Tað er púra burt- urvið, tá sagt verður, at vit halda upplýs- ingum aftur. Heldur hinvegin yvirupplýsa vit. Ørindini hjá Starvsmannafelag- num við kæruni er at grugga eitt mál, tey ikki taka undir við, sigur Bjarni Djurholm KÆRA Turið Kjølbro Starvsmannafelagið kann kenna seg heilt trygt við embætisførsluna í Vinnu- málastýrinum, vissar Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður, felagið um. At skjølini frá Starvsmanna- felagnum ikki vórðu borin í tingið samstundis sum lóg- aruppskotið um nýggja barsilsskipan varð løgd fyri tingið, var eitt mistak, sum varð rættað so skjótt fólk í Vinnumálastýrinum gjørd- ust varug við tað. – Eg vil til eina og hvørja tíð standa inni fyri tí arb- eiði, sum verður gjørt í Vinnumálastýrinum. Alt verður gjørt í samsvari við tær lógir og mannagongdir, eg skal arbeiða eftir. Tað stendur ongastaðni ásett, at skjøl, sum hesi frá Starvs- mannafelagnum, skulu liggja við einum lógarupp- skoti. At vit kortini gera tað er fyri at lýsa málið so væl sum til ber. Tá vit millum jólanna vórðu varug við hetta mistakið, vendu vit okkum til løgtingsskriv- stovuna og spurdu, hvussu vit tekniskt kundu leggja skjølini frá Starvsmanna- felagnum afturat einum uppskoti, sum varð lagt fyri tingið. Sama dag gjørdi Starvsmannafelagið vart við mistakið og at tey vildu hava innlit í skjølini. Longu dagin eftir fingu tey øll skjøl, samstundis sum løg- tingsskrivstovan syrgdi fyri, at øll tingfólk fingu skjølini sendandi. Øllum hesum havi eg eisini greitt Starvsmannafelagnum frá, sigur Bjarni Djurholm, landsstýrismaður í arbeiðs- marknaðarmálum, í við- merking til kæruna frá Starvsmannafelagnum til løgmann.. Málið kannast Í heyst varð lógaruppskotið um barsilsskipan sent út til 18 ymsar partar til hoyring- ar. Tá svarini komu inn aft- ur í Vinnumálastýrið, av- ráddi landsstýrismaðurin við fulltrúan, sum arbeiddi við málinum, um at leggja øll skjølini við, tá ið upp- skotið skuldi fyri tingið. Samstundis vildi lands- stýrismaðurin hava ein samandrátt av viðmerking- unum frá pørtunum á arb- eiðsmarknaðinum umframt Javnsstøðunevndini. Hetta skuldi eisini liggja við upp- skotinum. – Av eini ella aðrari or- søk, møguliga tí, at tingið fór heim ein dag áðrenn væntað, lógu nøkur skjøl eftir. Landsstýrismaðurin vísir aftur, at tey halda aftur skjøl ella upplýsingar. Hann er sannførdur um, at ørindini hjá Starvsmanna- felagnum við brævinum til løgmann er at grugga eitt mál, tey ikki taka undir við. – Tað er púra burturvið, tá sagt verður, at vit halda upplýsingum aftur. Heldur hinvegin yvirupplýsa vit. Eg havi verið tingmaður í nógv ár og mær vitandi hevur tað ongantíð verið nakar trupulleiki at fáa hendur á viðkomandi upp- lýsingum Bjarni Djurholm vil ikki gera viðmerkingar til málið um Føroya Lívstrygging, sum er partur av kæruni hjá Starvsmannafelagnum, tí hann var ikki landsstýris- maður tá. Løgmaður skal nú kanna málið. – Tað haldi eg er í fínasta lagi, sigur Bjarni Djur- holm. – Eg havi verið tingmaður í nógv ár, og mær vitandi hevur tað ongantíð verið nakar trupulleiki at fáa hendur á viðkomandi upplýsingum, sigur Bjarni Djurholm.